ایزابلا آریا
ترجمه جنوب جهانی
ونزوئلا همچنان تیغی در چشم اسپانیاست که نمیتواند گذشته امپریالیستی خود را فراموش کند: تقریباً تمام طبقه سیاسی اسپانیا با اعمال و سخنان غیرقابل قبولی به ونزوئلا حمله کرده و برای بار چندم تلاش کرده است تا همانند کودتای سال 2002 علیه هوگو چاوز، یک دولت دستنشانده در خدمت منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی غرب در کاراکاس مستقر کند.
گستاخی، پدرسالاری و بقایای تفکر استعماری نسبت به منطقهای که دو قرن پیش برتریجویی اسپانیا را از خود دور کرده، همچنان نگرش اکثر سیاستمداران اسپانیایی (و متأسفانه شهروندان) نسبت به آمریکای لاتین را شکل میدهد و راست افراطی فاشیستی که در سالهای اخیر به قدرت رسیده، نوستالژی امپریالیستی را سرلوحه خود قرار داده است. اینها بخشهایی از سرمقاله روزنامه مکزیکی لا ژورنادا است.
در ونزوئلا، یک فرآیند بیثباتسازی در حال توسعه است. از چه زمانی؟ بیش از ۲۲ سال پیش، بدون هیچ شکی. ضربه زدن به دموکراسی زمانی که به منافع قدرتمندان سازگار نباشد، موضوعی است که از همان زمان اعمال قوانین دموکراتیک وجود داشته، اما واقعیت این است که در ونزوئلا، این عمل از زمانی که هوگو چاوز در ۶ دسامبر ۱۹۹۸ انتخابات را پیروز شد، به طور مکرر تکرار شده است، به گفته آرم آهارونیان.
یکبار دیگر، اسپانیا اصرار دارد ونزوئلا را بیثبات کند، همراهیای که در سال ۲۰۰۲ با ایالات متحده داشت، در آن کودتایی که «طعم همبرگر، خاویار و نفت» داشت. بازتابهای نواستعماری با هدف واقعی اختلافات در میان کودتاچیانی که توسط ایالات متحده و اروپا تأمین مالی و آموزش دیدهاند، درهم آمیخته میشوند: مبارزه برای تعیین اینکه آیا بزرگترین ذخایر نفتی جهان توسط مردم ونزوئلا کنترل میشود یا توسط شرکتهای چندملیتی خارجی.
واقعیتها نشان میدهد که موضع دولت سوسیال دموکرات اسپانیا بیشتر به مداخلهگرایی نزدیک است تا احترام به خودمختاری ملتها و اصول عدم مداخله. نخست وزیر پدرو سانچز با پذیرش گونزالس در محل دولت، اشتباهی مرتکب شد، در حالی که وزیر دفاع او با نامیدن حکومت ونزوئلا به عنوان دیکتاتوری، هر گونه حد و مرزی را نقض کرد.
به جای افزایش فشار برای اینکه دولت نیکلاس مادورو به استانداردهایی که خود دولت ونزوئلا طی سالها برای تأیید نتایج همیشه دموکراتیک انتخاباتیاش تعیین کرده بود، پایبند باشد، دولت اسپانیا باور دارد که دیگر نیازی به آن نیست. دستور، بیثباتسازی است و هدف، تصاحب ثروتهای ونزوئلا، امری که همچنان تلاش میکنند.
وزیر خارجه اسپانیا، خوزه مانوئل آلبارس، به تصمیم دولت نیکلاس مادورو برای فراخواندن سفیر اسپانیا در کاراکاس و احضار نماینده دیپلماتیک خود در مادرید، با اشاره به اینکه این موضوعات حاکمیتی هستند، واکنش نشان داد: «ما تلاش میکنیم بهترین روابط را با ونزوئلا داشته باشیم، همانطور که با دیگر کشورهای آمریکای لاتین احساس نزدیکی داریم.»
از سوی دیگر، وزیر خارجه ونزوئلا، ایوان گیل، به سفیر اسپانیا در کاراکاس، رامون سانتوس، هشدار داد که هیچ اقدام مداخلهجویانهای را نخواهد پذیرفت، در حالی که سفیر ونزوئلا در مادرید، گلادیس گوتیرز، پس از فراخوانی به مشاوره، اسپانیا را ترک کرد.
منشأ این بحران دیپلماتیک تصویب پیشنهادی (غیرالزامی) توسط نیروهای راست و افراطی در مجلس نمایندگان اسپانیا است که از دولت اسپانیا به ریاست پدرو سانچز، سوسیال دموکرات، میخواهد تا اپوزیسیون راستگرای ونزوئلا، ادموندو گونزالس اوروتیا، که از دوشنبه گذشته در مادرید پناه گرفته است، را به عنوان رئیسجمهور قانونی ونزوئلا و برنده انتخابات ۲۸ ژوئیه به رسمیت بشناسد.
تلاش آلبارس برای کاهش تنشها با نشستهای بین گونزالس اوروتیا و دو رئیسجمهور پیشین اسپانیا: فیلیپه گونزالس، سوسیالیست، و ماریانو راخوی، محافظهکار، که به او همان شناسایی را دادند، در تضاد بود.
آنچه دولت ونزوئلا را خشمگین کرد، این بود که وزیر دفاع، مارگاریتا روبلس، با ونزوئلاییهای تبعیدی ابراز همدردی کرد و دولت را دیکتاتوری نامید. وقتی از آلبارس پرسیده شد که آیا او نظر روبلس را تأیید میکند، او به حزب مردم و جناح راست پیشنهاد کرد که بپذیرند که فرانکیسم واقعاً یک دیکتاتوری بود.
آلبارس ناراحتی خود را از بحران با ونزوئلا پنهان نکرد، به ویژه از زمانی که تصمیم به اعطای پناهندگی سیاسی به گونزالس اوروتیا گرفت، با میانجیگری نخست وزیر سابق خوزه لوئیس رودریگز زاپاترو. این در حالی است که دولت با احتیاط عمل میکند، زیرا هیچ مدرکی برای پیروزی ادعایی اپوزیسیون وجود ندارد، به جز گفتههای رهبران آن و فشار رسانههای هژمونیک غربی.
از سوی دیگر، گونزالس اوروتیا روشن کرد که اقدامات او به قدرتهای خارجی اجازه داده تا اقدامات خصمانه علیه ونزوئلا انجام دهند و همانطور که لا خورنادا میگوید، به گروهی از دزدان دریایی ایبری اجازه دهد تا دولت ونزوئلا را تعیین کنند.
گیرمو زاپاتا در روزنامه پابلیکو اسپانیا اشاره میکند که «حزب مردم سعی کرده است تا رقص باروک خود را با ونزوئلا انجام دهد. خبر اینکه رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، ادموندو گونزالس، اسپانیا را برای تبعید انتخاب کرده است، جناح راست را که به نظر میرسید میخواهد فریاد بزند «نه، راه این نیست» را برانگیخته است، به مردی که تا دیروز او را به عنوان یک آزادیبخش میشناختند.»
وی میافزاید که به همین دلیل، لازم بود که رأیگیری در کنگره برگزار شود تا اسپانیا او را به عنوان رئیسجمهور ونزوئلا اعلام کند «زیرا به نظر میرسد که از رئیسجمهور موقت قبلی (خوان گوایدو) راضی نبودهاند. به این ترتیب امروز پارلمانهای یک کشور تصمیم میگیرند که چه کسی در کشور دیگری رئیسجمهور است. کاری که این بار حتی ایالات متحده هم جرات انجام آنرا نکرده است انجام دهد.»
*روزنامهنگار شیلیایی مقیم اروپا، تحلیلگر وابسته به مرکز آمریکای لاتین برای تحلیل استراتژیک (CLAE, estrategia.la)
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 