ویجی پراشاد: «کوبا به ما میآموزد که سرمایهگذاری بر روی بهداشت و آموزش، بسیار بهتر از صرف هزینه برای جنگ است.»
منبع متن
ترجمه جنوب جهانی
تاریخدان، سردبیر و روزنامهنگار هندی، ویجی پراشاد، در همکاری با نوام چامسکی کتابی با عنوان «درباره کوبا» نوشته است. این کتاب تلاشی است برای یادآوری دستاوردهای انقلاب کوبا که هفتاد سال پیش آغاز شد، برای نسلهای جوانتر.
کتاب جدید نوام چامسکی و ویجی پراشاد با دیداری از سیلویو رودریگز آغاز میشود، تا نسخهای از کتاب قبلی به او اهدا شود. ویجی میگوید: «به دیدارش رفتم تا کتابی که چامسکی و من نوشته بودیم، یعنی «عقبنشینی» که به زبان اسپانیایی در انتشارات «کاپیتان سوینگ» منتشر شده بود، به او بدهم. او گفت که از طرفداران بزرگ چامسکی است و به من کتابی حجیم داد که در آن مطالبی گردآوری و درباره موسیقی کوبایی نوشته بود. وقتی این کتاب را به نوام دادم، بسیار خوشحال شد.»
آنان شروع به صحبت درباره کوبا کردند و «ایده نوشتن این کتاب بهطور خودجوش از همین گفتگو شکل گرفت.» سپس چندین ساعت مکالمه ضبط کردند که بر اساس آنها چندین نسخه خطی تهیه کردند. از اینرو، کتاب «درباره کوبا: ۷۰ سال انقلاب و مبارزه» شکل گرفت که اکنون با ترجمه لیدیا پلایو آلونسو و مقدمهای از میگل دیاز-کانل، رئیسجمهور کوبا، و نیز پیشگفتاری از مانوئل دلوس سانتوس، مدیر «مجمع مردم» و پژوهشگر «مؤسسه تحقیقاتی سهقارهای» که ویجی خود آن را مدیریت میکند، در انتشارات «کاپیتان سوینگ» منتشر شده است.
ایالات متحده از این که کوبا «نافرمان» است، خشمگین است، زیرا مثال کوبا میتواند در سراسر جهان «مسری» باشد. و این واقعیت دارد. کوبا نافرمان است.
کتاب «درباره کوبا» تحلیل هوشمندانه و روشنگری از تاریخ سیاسی کوبای انقلابی از دهه ۱۹۵۰ به بعد ارائه میدهد. این کتاب در قالب خود، به گفتگوی صمیمانه این دو روشنفکر وفادار مانده است. در این اثر، تأثیرات انقلاب کوبا در سطح بینالمللی و همچنین اثرات تحریمهای آمریکا بر این جزیره بررسی میشود. چامسکی و پراشاد در مواجهه با چالشهای اقتصادی ناشی از تحریمهای شدید ایالات متحده، بر اهمیت تلاشهای کوبا برای انجام اصلاحات سوسیالیستی و همبستگی بینالمللی آن از طریق مأموریتهای پزشکی و نظامی در جنوب جهانی تأکید میکنند. این کتاب بحثی متعادل و متعهد درباره پیچیدگیهای فضای سیاسی و اقتصادی کوبا ارائه میدهد و درسهای مهمی برای هر پروژه سوسیالیستی دربردارد. به مناسبت انتشار این کتاب به زبان اسپانیایی، با ویجی گفتگو کردیم.
عنوان فرعی کتاب بر ۷۰ سال روند انقلابی تأکید دارد، بهجای تمرکز بر ۶۵ سال از زمان پیروزی انقلاب. چرا میخواستید این نکته را برجسته کنید؟ روند انقلابی بسیار دورتر از اینها میرود، حتی قبل از حمله مونکادا در ۲۶ ژوئیه ۱۹۵۳. ما میخواستیم با این ۷۰ سال، دستکم وضعیت کوبا را از آن زمان نشان دهیم. انقلابها یک روند هستند، نه یک رویداد. روند انقلاب یک نقطه شروع مشخص ندارد. ما میتوانیم به مونکادا اشاره کنیم، همانطور که قبلاً گفتم، یا به لحظهای که «گرانما» در ۲ دسامبر ۱۹۵۶ به کوبا رسید.
در طول کتاب، مجموعهای از استدلالها علیه تحریم ایالات متحده علیه کوبا مطرح میکنید. مهمترین پیامدهای این تحریمها چیست؟ در آینده نزدیک چه میتوان و باید در این زمینه انجام داد؟
تحریمی که بیش از شش دهه است ادامه دارد، غیرقانونی و ظالمانه است. این تحریم مانع میشود که یک کشور کوچک جزیرهای بتواند آزادانه با دیگر کشورها تجارت کند. تحریمها علیه کشور ثالث مانع از آن میشود که شرکتهای غیراقتصادی آمریکا بتوانند به راحتی کالاهایی را به کوبا ارسال یا از آنجا دریافت کنند. شرکتهای کشتیرانی در آبهای کوبا پهلو نمیگیرند و کوبا از دسترسی به کالاهای اساسی محروم میشود. این وضعیت بسیار دشواری است که نباید به عنوان وضعیت طبیعی پذیرفته شود. هر سال، اکثریت جهان به پایان دادن به این تحریم رأی میدهند و باید همین حالا پایان یابد.
کوبا پس از درگذشت فیدل کاسترو و تغییر دوره، با چه چالشها و فرصتهایی روبهرو است؟
فیدل کاسترو واقعاً مردی خارقالعاده بود. من چندین بار او را دیدم و تحت تأثیر خوشبینی و هوش او قرار گرفتم. او در دوران رهبری خود، کشور را برای این چالشها آماده کرد، بهویژه از طریق مبارزه فکریاش. رهبران فعلی کوبا وارثان این نمونه هستند. البته ادامه مسیر کسی مثل فیدل دشوار است. اما فیدل تنها یک شخص نیست؛ او نماینده همه کوباییهاست. و ما هم بخشی از آن هستیم.
با توجه به دخالتهای ژئوپلیتیکی مداوم ایالات متحده در آمریکای لاتین، نقش کوبا در منطقه را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا میتواند در برابر فشارهای فزاینده برای تحمیل مدلهای نئولیبرالی مقاومت کند و به دیگر پروژههای ضد امپریالیستی محاصرهشده (مثلاً ونزوئلا) در مقابله با سیاست تغییر رژیم کمک کند؟
وضعیت در سراسر آمریکای لاتین پیچیده است. پایگاه اجتماعی رادیکالیسم به دلیل ناامنی شغلی، تورم و نبود یک پروژه سیاسی زنده چپ تضعیف شده است. ظهور نوع خاصی از راستگرایان افراطی، از میلی تا بولسونارو، امکان آیندهای سوسیالیستی یا حتی مترقی را به چالش کشیده است. کوبا در چنین فضایی زندگی میکند و باید این تعادل قوا را مدیریت کند. حمله به ونزوئلا و دیگر کشورهای ALBA-TCP تهدیدی جدی برای انقلاب کوبا است. کوبا میتواند نقش خود را ایفا کند، اما نمیتواند همه کارها را انجام دهد. مهم است که همبستگی با کوبا در سراسر جهان تقویت شود و بنیانهای حاکمیت آمریکای لاتین در برابر امپریالیسم آمریکا تقویت گردد.
رسانههای اصلی اغلب تصویری تکبعدی از کوبا ارائه میدهند. آنها چگونه واقعیت سیاسی کوبا را تحریف میکنند؟
آمریکا خشمگین است، زیرا کوبا «نافرمان» است و مثال آن در سراسر جهان «مسری» است. و این واقعیت دارد. کوبا میخواهد حاکمیت خود را اعمال کند و این مثال مسری است. آمریکا برای جلوگیری از این واقعیت، ادعا میکند که کوبا یک کشور تمامیتخواه است، که برای آنها راحت است. به این ترتیب، نیازی نیست با حقایق روبرو شوند. رسانههای شرکتی این ادعا را تکرار میکنند. آنها گزارشنویسان دولت آمریکا هستند. به حقایق یا زمینههای مهم توجه نمیکنند. و وقتی هیچ زمینهای وجود نداشته باشد، چیزی باقی نمیماند. این برای دانش بشری مایه شرم است.
تأثیرات بینالمللی انقلاب کوبا را در شرایط کنونی چگونه ارزیابی میکنید، بهویژه در جنوب جهانی که کوبا همیشه در آنجا همبستگی فعالانهای داشته است؟
چندین نسل از مردمی که سال ۱۹۵۹ و پیامدهای آن را تجربه کردهاند، از میان ما رفتهاند. دستاورد عظیم انقلاب کوبا برای جوانترها چندان روشن نیست. کتابی مثل «درباره کوبا» امیدوار است که به مردم کمک کند درک کنند که این چه جهش بزرگی برای مردم کوبا بوده است که ایالات متحده را بیرون کنند و حاکمیت خود را بهدست آورند و چقدر این مبارزه برای حفظ انقلاب حیاتی بوده است. ما امیدواریم این کتاب به نوعی اهمیت این روح همبستگی را دوباره زنده کند.
انقلاب کوبا همواره به دلیل بینالملگراییاش ستایش شده است، که بهتازگی در بحران کووید-۱۹ نیز نشان داده شد. نقش بینالملگرایی کوبا در ترویج همبستگی جهانی را چگونه ارزیابی میکنید؟
آمریکا مدعی است که کوبا حامی دولتی تروریسم است. اما در واقع، کوبا حامی دولتی سلامت است. این برای همه روشن است. کوبا تنها کشوری بود که در آفریقا مداخله نظامی کرد تا به رهایی ملی کمک کند، بدون اینکه در ازای آن چیزی بخواهد. نلسون ماندلا تقریباً به همین شکل از کوبا یاد کرده است. جهان، کوبا را اینگونه میبیند. ایالات متحده از مسیر خود خارج شده و باید به این تحریمها پایان دهد.
نسل جوان از دستاورد عظیم انقلاب کوبا آگاهی چندانی ندارد. امیدواریم که این کتاب به درک این موضوع کمک کند که برای مردم کوبا چه موفقیتی بود که ایالات متحده را بیرون راندند و حاکمیت خود را بهدست آوردند.
شما کوبا را به عنوان مدلی سوسیالیستی برای دیگر کشورهای جهان و بهویژه جنوب جهانی معرفی کردهاید. مهمترین درسهایی که دیگر کشورها میتوانند از تجربه سوسیالیسم کوبا بگیرند چیست؟ چه چشماندازهایی برای توسعه آن وجود دارد؟ کوبا امروز چه آموزههایی میتواند ارائه دهد، بهویژه در مواجهه با خطرات و کشندهبودن یک امپراتوری رو به افول (مانند آنچه در فلسطین شاهد هستیم)؟
کوبا را میتوان بهتر فهمید اگر آن را با هائیتی مقایسه کنیم، کشوری با تاریخی پرتلاطم که در سال ۱۹۵۷ دچار ضدانقلاب شد. اگر کوبا راه هائیتی را میرفت، وضعیت مردم کوبا بسیار بدتر از وضعیت کنونی همسایهاش میبود. کوبا عزت خود را حفظ کرده و برای حاکمیت خود مبارزه میکند، در حالی که هائیتی برای بقا میجنگد. این همان دستاورد کوبا است. کوبا به ما میآموزد که بهتر است بودجه را صرف سلامت و آموزش کنیم تا جنگ. ایالات متحده ۱.۵۳ تریلیون دلار برای ماشین جنگی خود خرج میکند. آرزو میکنم این پول برای زیرساختها، آموزش، سلامت و خدمات اجتماعی خرج شود. اما اینگونه نیست. اقتصاد جنگی بسیار زشتتر از یک اقتصاد صلحمحور است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 