منتشرشده در میدل ایست آی
ترجمه جنوب جهانی
محافظه کاران مقامات میانه رو ایرانی را مسئول این قتل دانسته و خواستار انتقام گیری مستقیم از اسرائیل شده اند.
رهبران ایران پس از ترور حسن نصرالله، رهبر حزبالله توسط اسرائیل، بیانیههایی دقیق و سنجیده صادر کردند، در حالی که محافظهکاران و میانهروها در مورد چگونگی واکنش به این قتل اختلاف نظر شدیدی دارند.
موج شوک ناشی از حمله هوایی روز جمعه که منجر به کشته شدن نصرالله شد، در طول آخر هفته در سراسر ایران پیچید و مردم عادی ایران نگران وقوع یک جنگ تمام عیار بین جنبش لبنانی و اسرائیل هستند که میتواند جمهوری اسلامی را نیز درگیر کند.
در ابتدا، وبسایتهای خبری ایران در گزارش این ترور تردید داشتند و بسیاری از آنها مجبور شدند برای دریافت آخرین اطلاعات در مورد سرنوشت رهبر حزبالله به پیامرسان تلگرام، که به دلیل سیاستهای آسانگیرانه نظارت بر محتوا شناخته شده است، مراجعه کنند.
سپس، اوایل روز شنبه، حزبالله تأیید کرد که رهبر قدرتمند و با سابقه طولانی آن در حملات روز جمعه به بیروت کشته شده است.
هم آیتالله علی خامنهای، رهبر انقلاب و هم مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، بیانیههایی سنجیده در مورد این قتل صادر کردند که هیچ کدام نشان نمیداد آیا تهران مستقیماً وارد این درگیری خواهد شد یا خیر.
حزبالله یک روز پس از حمله بیسابقه حماس به اسرائیل در اکتبر گذشته، حملات فرامرزی خود علیه اسرائیل را آغاز کرد. مقامات حماس گفتهاند که این حمله را در واکنش به گشتهای تحریکآمیز اسرائیل در مجتمع مسجد الاقصی در بیتالمقدس انجام دادهاند.
ارتش اسرائیل هفته گذشته اعلام کرد که خود را برای اشغال احتمالی جنوب لبنان آماده میکند و دو تیپ را برای آموزش حمله زمینی احتمالی به شمال اسرائیل اعزام کرده است.
خامنهای در پیامی که ساعاتی پس از اعلام کشته شدن نصرالله توسط اسرائیل در وبسایت رسمی خود منتشر کرد، گفت: «ضربات جبهه مقاومت بر پیکر فرسوده و رو به زوال رژیم صهیونیستی، به یاری و قدرت الهی، کوبندهتر خواهد بود.»
«بر همه مسلمانان واجب است که با امکانات خود از مردم لبنان و حزبالله سرافراز حمایت کنند و آنها را در مقابله با رژیم غاصب و ستمگر و خبیث یاری دهند،» خامنهای افزود.
پزشکیان نیز این احساس را تکرار کرد و گفت: «آموختهایم که فرماندهی از آن خداست. مسیر الهی هرگز بدون فرمانده و رهبر نیست و این زمین را بندگان صالح خدا به ارث خواهند برد.»
علی ذوعلم، یکی از مقامات ارشد دفتر رهبری ایران، اظهار داشت که بخش آخر بیانیه رهبر معظم انقلاب به عنوان یک حکم اسلامی عمومی که در طول تاریخ وجود داشته است، خدمت میکند و نه یک بیانیه جدید و برجسته که نشاندهنده مرحله جدیدی در جنگ باشد.
ذوعلم گفت که اکثر علمای مسلمان تأکید کردهاند که اگر بخشی از جامعه اسلامی مورد ظلم قرار گیرد، وظیفه سایر مسلمانان است که در حد توان خود از آنها دفاع و حمایت کنند.
او افزود: «این وظیفه آنقدر مهم است که اثر بازدارندگی ایجاد میکند. تا زمانی که این حملات خبیثانه و وحشیانه ادامه دارد، بدون شک وظیفه دینی همه افراد توانمند است که حمایت خود را از طرق مختلف ابراز و اعلام کنند.»
او اضافه کرد،
«به نظر میرسد در بیانیه رهبری در این مورد ابهامی وجود ندارد؛ بنابراین، یک مسلمان واقعی و یک جامعه اصیل اسلامی قطعاً نسبت به این مسائل حساس خواهند بود،».
محافظهکاران اصلاحطلبان را مقصر میدانند
از زمان قتل نصرالله، به نظر میرسد ایران شاهد قطبی شدن شدید سیاسی بوده است، به طوری که برخی از تندروها رئیسجمهور اصلاحطلب و دولت او را مسئول تشدید درگیری میدانند.
بسیاری استدلال کردهاند که پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در این هفته ضعف نشان داد که ظاهراً اسرائیل را برای ترور نصرالله جسور کرده است.
پزشکیان در اولین سخنرانی خود در مجمع جهانی لحنی معتدل داشت و گفت که ایران میخواهد مذاکرات بیشتری با غرب و سایر قدرتهای جهانی در مورد برنامه هستهای و تحریمهای آمریکا داشته باشد.
امیرحسین ثابتی، نماینده تندروی مجلس، در حملهای مستقیم به رئیسجمهور، او را متهم کرد که «فریب آمریکا را خورده» و ادعا کرد که رئیسجمهور با نافرمانی از دستورات رهبر معظم انقلاب و متوقف کردن طرح تلافیجویانه پس از قتل اسماعیل هنیه، زمینه ترور نصرالله را فراهم کرده است.هنیه، رهبر سیاسی حماس، در ۳۱ ژوئیه هنگام بازدید از تهران برای مراسم تحلیف پزشکیان ترور شد.
این قتل به عنوان یک شکست تحقیرآمیز امنیتی برای جمهوری اسلامی تلقی شد که هنوز مستقیماً به این قتل پاسخ نداده است.
یک فعال تندروی دیگر از جواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق و معاون فعلی رئیسجمهور انتقاد کرد و در توییتر نوشت که «با ادامه سیاستهای فعلی، جواد ظریف جنگ را به مرزهای ایران خواهد کشاند.»
یک تحلیلگر محافظهکار وابسته به نهادهای با نفوذ که خواست نامش فاش نشود، گفت: «کسانی که توصیه کردهاند وارد جنگ نشویم، اکنون باید با یک سؤال حیاتی روبرو شوند: حد تجاوز اسرائیل کجاست؟»
«اگر اسرائیل به کمپین ترورهای خود ادامه دهد، تا کجا پیش خواهد رفت؟ همه از ترور سید شوکه شدهاند و این رویکرد اکنون مورد بررسی قرار گرفته است. حتی من قبلاً مخالف دخالت نظامی بودم، اما پاسخ احتمالی ایران قطعاً جدی خواهد بود،» این تحلیلگر گفت.
به نظر نمیرسید چنین نظراتی دیدگاه اقلیت باشد.
یک دیپلمات سابق محافظهکار در منطقه به شرط عدم افشای نام خود به خاورمیانهای گفت: «پس از پیام رهبر معظم انقلاب مبنی بر حمایت از مبارزان فلسطینی، مسیر پیش رو به وضوح مشخص شده است. ایران بدون شک مطابق با این دستور پاسخ خواهد داد و شکل این پاسخ در روزهای آینده آشکار خواهد شد.»
این منبع افزود: «این یک جنگ پیچیده و ترکیبی است و ایران با استراتژیهای دقیق و هوشمندانه به آن پاسخ خواهد داد.»
یک نماینده سابق محافظهکار مجلس که او نیز به دلیل حساسیت موضوع با شرط عدم افشای نام با خاورمیانهای صحبت کرد، گفت: «اسرائیل به یک سگ هار تبدیل شده که باید کنترل شود.»
این مقام سابق افزود: «اگر قرار است ایران به اسرائیل پاسخ دهد، باید به دنبال بمب اتمی باشد. اگر ایران و اسرائیل میخواهند منطقه را به آتش بکشند، پس ایران باید به سمت توسعه قابلیتهای هستهای حرکت کند.»
ایران «در حال بازنگری در رویکرد خود است»
چندین صدای دیگر نیز از ایران خواستهاند که در پی این قتل، واکنشی قاطع نشان دهد.
آیتالله حسن اختری، سفیر سابق ایران در سوریه، اعلام کرد که ثبتنام برای اعزام نیروهای داوطلب به لبنان در روزهای آینده آغاز خواهد شد.
او گفت: «رژیم صهیونیستی و آمریکا تلاش میکنند بین نیروهای مقاومت و ایران شکاف ایجاد کنند و ادعا میکنند که ایران از آنها حمایت نمیکند.»
او افزود: «این فرصت اکنون فراهم شده است، به ویژه که دسترسی به لبنان و منطقه جولان در سوریه تأمین شده و امکان اعزام نیرو وجود دارد.»
دیاکو حسینی، تحلیلگر سیاست خارجی، در توییتر نوشت: «نتانیاهو بسیاری از ایرانیها را متقاعد کرده است که بازدارندگی مبتنی بر دکترین جنگ نامتقارن و انتقال خط مقدم به مدیترانه ناکارآمد است.»
«امروز تقویت ‹عمق استراتژیک› از طریق ارتقای قدرت نظامی کلاسیک و قابلیتهای هستهای، حمایت بیشتری در میان مردم ایران به دست آورده است.»
یک تحلیلگر سیاسی به خاورمیانهای گفت که اگر این ترور یک دهه پیش اتفاق میافتاد، خشم گستردهای را در میان ایرانیان برمیانگیخت.
او خاطرنشان کرد که دولت ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور سابق، با سرکوب اجتماعی، تحقیر شهروندان و زنان، سرکوب سیاسی و انزوای اقتصادی کشور، شکافها در جامعه را گسترش داد. با این حال، حزبالله همچنان در تهران از پایگاه حمایتی قوی برخوردار بود.
در مقابل، یک تحلیلگر میانهروی سیاست خارجی که به طور منظم برای رسانههای اصلاحطلب مطلب مینویسد، به خاورمیانهای گفت: «ایران در تلاش است تا حزبالله را احیا کند، اما تاکنون نشانهای از پاسخ نظامی وجود نداشته است.»
این تحلیلگر گفت: «تجربیات ترور هنیه در تهران و سید حسن نصرالله نشان میدهد که ایران در حال بازنگری در رویکرد خود است.»
او افزود: «این بازنگری به معنای کنار گذاشتن کامل گزینه نظامی نیست؛ بلکه نشاندهنده درک فزایندهای است که به یک دیدگاه جامعتر در مورد بازدارندگی نیاز است.»
یک تحلیلگر میانهروی دیگر سیاست خارجی به خاورمیانهای گفت: «علیرغم فشار قابل توجه رادیکالها، از جمله تلویزیون دولتی و بنیادگرایان، بر رهبری ایران برای پاسخ تهاجمی به اسرائیل، پیشبینی میکنم که رفتار ایران حسابشدهتر خواهد شد و این فرصتی برای بهبود شرایط اقتصادی آن ارائه میدهد.»
«با پیروی از سیاستهای دولت فعلی، امید است که تغییرات پارادایمی رخ دهد و اولویت به توسعه ایران داده شود. درگیریهای طولانی مدت بیشترین آسیب را به توسعه ایران وارد میکنند؛ بدون پیشرفت، موقعیت ایران در آینده تضعیف خواهد شد.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 