طی هشت سال گذشته، بنیامین (بی‌بی) نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تحت تحقیقات مداوم در خصوص اتهامات فساد جدی قرار داشته است. تلاش‌های «جسورانه» اما بی‌نتیجه او برای فرار از تعقیب قانونی، به شدت ثبات اسرائیل را در داخل و خارج از کشور متزلزل کرده است.

ویکتور میخین
منتشر شده در چشم انداز جدید شرقی
ترجمه جنوب جهانی


فیلم «پرونده‌های بی‌بی»

فیلم مستند جدید «پرونده‌های بی‌بی» که به فعالیت‌های ناپسند او می‌پردازد، در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو که در ۹ و ۱۰ سپتامبر در تورنتو کانادا برگزار شد، به نمایش درآمد. این فیلم یک گزارش روزنامه‌نگارانه فوری است که بر اساس فیلم‌هایی منتشر نشده و مصاحبه‌های جدید با چهره‌های کلیدی اسرائیل، از جمله اهود اولمرت نخست‌وزیر سابق، نیر حفتص سخنگوی سابق نتانیاهو، عامی آیالون رئیس سابق شین بت و راویو دروکر خبرنگار تحقیقی ساخته شده است. این فیلم جزئیات فسادی را نشان می‌دهد که منجر به اتهام بحق نتانیاهو به سوءاستفاده از اعتماد، رشوه و کلاهبرداری در سال ۲۰۱۹ شد. همسر او سارا و پسرش یائیر نیز در این پرونده‌ها دخیل هستند. در گذشته، رهبران اسرائیل که با اتهامات فساد مواجه می‌شدند، استعفا می‌دادند، اما نتانیاهو توانسته با ایجاد ائتلاف با وفاداران راست‌افراطی که اکنون بیشتر پست‌های کلیدی کابینه کنونی را در دست دارند، در قدرت باقی بماند. او همچنین تلاش کرده است کنترل دیوان عالی اسرائیل را به دست گیرد که این اقدام منجر به اعتراضات گسترده خیابانی از ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۳ شد. لابی قدرتمند اسرائیل در ایالات متحده و برخی از رهبران غربی مانند عروسک‌گردان‌هایی عمل می‌کنند که از پشت پرده رشته‌ها را به حرکت درمی‌آورند بسیاری از اسرائیلی‌ها بر این باورند که تلاش‌های نتانیاهو برای تأخیر در محاکمه خود، کلید فهم تمام وقایع اخیر است؛ از حمایت او از گسترش غیرقانونی شهرک‌های یهودی در کرانه باختری، رویکرد بحث‌برانگیزش در مذاکرات آزادسازی گروگان‌ها (که در عمل به معنای خودداری از مذاکره است) و تصمیمات نظامی‌اش که شرایط خطرناکی را ایجاد کرده که دبیرکل سازمان ملل آن را «لکه‌ای اخلاقی بر همه ما» توصیف کرده است.

مانورهای سیاسی

فیلم «پرونده‌های بی‌بی»، که برای اولین بار در یک جشنواره فیلم کانادایی به نمایش درآمده، برای اولین بار پرده از ویدئوهای درز شده بازجویی‌های نتانیاهو توسط پلیس برمی‌دارد و به نظر می‌رسد که این فیلم به‌عنوان یک حرکت استراتژیک غربی، بخشی از کمپین گسترده‌تری برای مدیریت افکار عمومی در صورت مجبور شدن نتانیاهو به کناره‌گیری باشد. رسانه‌های اسرائیلی پیش از این شواهد رسواکننده‌ای از این بازجویی‌ها منتشر کرده بودند، بنابراین فیلم اطلاعات جدیدی را فاش نمی‌کند. کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده، به دلیل دائماً «تغذیه» ماشین نظامی اسرائیل در غزه با ارائه حمایت‌های نظامی بی‌دریغ، علاوه بر کمک‌های بزرگ سیاسی و مالی، مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. در ماه‌های اخیر، اعتراضات گسترده‌ای در ایالات متحده، کانادا و کشورهای اروپایی علیه جنگ در غزه و حمایت غرب از این حمله رخ داده است. علاوه بر این، جنایات اسرائیل در غزه یا به بیان صریح‌تر، کشتار غیرنظامیان فلسطینی، انزوای بین‌المللی رژیم را تشدید کرده است. دادگاه بین‌المللی کیفری سازمان ملل اسرائیل را به نسل‌کشی متهم کرده و دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC) درخواست صدور حکم بازداشت برای نتانیاهو و وزیر دفاع یوآو گالانت را به اتهام جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت کرده است. نارضایتی جهانی از اسرائیل و انزوای فزاینده رژیم، نگرانی‌های عمیقی در میان متحدان غربی آن ایجاد کرده است. آنها می‌ترسند که افزایش احساسات ضد اسرائیلی تهدید جدی برای بقای رژیم نتانیاهو باشد. اکنون هیچ شکی وجود ندارد که تمام مقامات اسرائیلی، از جمله نتانیاهو، و همچنین متحدان غربی رژیم، دستشان به خون غیرنظامیان فلسطینی آلوده است. اما به نظر می‌رسد غرب مشتاق است تا نتانیاهو را به‌عنوان قربانی یا سپر بلا برای جنایات هولناکی که رژیم مرتکب شده، معرفی کند.

«پرونده‌های بی‌بی»، علی‌رغم به‌روز بودن و اهمیتش، با این روند همخوانی دارد. در واقع، این مستند شخصیت اصلی خود را شیطان‌صفت جلوه می‌دهد تا ساختار قدرت در اسرائیل حفظ شود. لابی قدرتمند اسرائیل در ایالات متحده و برخی از رهبران غربی مانند عروسک‌گردان‌هایی عمل می‌کنند که از پشت پرده رشته‌ها را به حرکت درمی‌آورند. آنها با تمرکز بر نتانیاهو، امیدوارند که مخالفت فزاینده با بربریت اسرائیل را آرام کنند و جنایات آن را در اراضی فلسطینی، به‌ویژه در طول جنگ غزه، تبرئه کنند.

فیلم‌هایی مانند «پرونده‌های بی‌بی» از روایت‌های سینمایی برای محافظت از جنایتکاران واقعی استفاده می‌کنند. اما وقتی پرده فرو می‌افتد و چراغ‌ها روشن می‌شود، تماشاگر درک می‌کند که طراحان اصلی، سوژه اصلی فیلم را قربانی کرده‌اند تا خود را از مهلکه نجات دهند. «پرونده‌های بی‌بی» با سخنرانی بنیامین نتانیاهو در اواخر ماه ژوئیه در نشست مشترک کنگره ایالات متحده به پایان می‌رسد، جایی که او با استقبال گرمی روبرو شد. او با بافتن تارهایی از فریب و بازی با نقش قربانی، تلاش کرد تا کشتار ارتش خود در غزه را توجیه کند. وقتی نتانیاهو به اسرائیل بازگشت، فلسطینی‌های بیشتری از جمله زنان و کودکان را کشت. اکنون اربابان آمریکایی بی‌بی به این نتیجه رسیده‌اند که «قصاب غزه» باید قربانی شود تا آپارتاید و رژیم اسرائیل در آینده به بقای خود ادامه دهند و بتوانند تحت عناوین مختلف به سادگی فلسطینیان را از بین ببرند.

ایده اصلی فیلم

این مستند به کارگردانی الکسیس بلوم و تهیه‌کنندگی الکس گیبنی شامل فیلم‌های دیده نشده‌ای از بازجویی پلیس از نتانیاهو، خانواده‌اش و نزدیکان او درباره اتهامات فساد است. بازجویی‌ها در رابطه با اتهامات رشوه بین سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۸ ضبط شده و هرگز در اسرائیل به دلیل قوانین حفظ حریم خصوصی منتشر نشده بود. طبق گزارش مجله وِرایِتی، فیلم‌های بازجویی نتانیاهو در اوایل سال ۲۰۲۳ به بلوم درز کرد. در آن زمان، اسرائیل شاهد تظاهرات گسترده علیه تلاش‌های نتانیاهو برای انجام اصلاحات بحث‌برانگیز قضایی بود. این فیلم‌ها شامل هزاران ساعت مصاحبه است. این مستند، نتانیاهو را به عنوان رهبری که با چندین اتهام جنایی، از جمله رشوه‌خواری روبرو است، به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که اقدامات او پس از اتهام به فساد، چگونه بر تصمیم‌گیری‌های او تأثیر گذاشته، به‌ویژه پاسخ او به عملیات طوفان الاقصی، حمله نظامی غافلگیرانه حماس به جنوب اسرائیل در ۷ اکتبر سال گذشته. بنیامین نتانیاهو، به دلیل کلاهبرداری و نقض اعتماد در سه پرونده جداگانه که در سال ۲۰۱۹ مطرح شده بودند، در حال محاکمه است. این پرونده‌ها با شماره‌های ۱۰۰۰، ۲۰۰۰ و ۴۰۰۰ شناخته می‌شوند و شامل اتهامات رشوه‌خواری هستند. اولین محاکمه نتانیاهو به دلیل عملیات طوفان الاقصی و جنگ نسل‌کشی اسرائیل در غزه متوقف شد. نخست‌وزیر اسرائیل هرگونه تخلف را به شدت رد کرده و این اتهامات را کاملاً ساختگی و یک شکار جادوگر توصیف کرده است.

از همان ابتدا، «پرونده‌های بی‌بی» از افشای تاکتیک‌های دستکاری‌کننده نتانیاهو ابایی ندارد. این فیلم مهارت وحشتناک او در برانگیختن ترس، در استفاده حساب‌شده از سخنان تفرقه‌افکنانه و بهره‌برداری از رسانه‌ها برای ایجاد فضایی از بحران دائمی نشان می‌دهد، که همه این‌ها با هدف تقویت قدرت شخصی او صورت می‌گیرد.

این فیلم افسانه نتانیاهو به عنوان یک مرد قدرتمند را از بین می‌برد و پوچی پشت چهره او به عنوان یک رهبر مصمم را آشکار می‌کند. همچنین، نشان می‌دهد که او چگونه حاضر است اتحاد ملی را قربانی منافع سیاسی خود کند و جامعه‌ای که زمانی به عنوان «دموکراسی پویا» شناخته می‌شد را به یک صحنه پراکنده و سرشار از بی‌اعتمادی و سوءظن تبدیل کند.

درگیری اسرائیل و فلسطین، داستانی ناتمام است که هر روز تیتر رسانه‌ها می‌شود و موضوع بسیاری از فیلم‌ها بوده است. پنج سال پس از اتهامات متعدد فساد علیه او، نتانیاهو همچنان در قدرت است. تظاهرات گسترده علیه نتانیاهو به طور منظم رخ می‌دهد، و معترضان خواهان آتش‌بس در غزه و معامله‌ای برای تبادل گروگان‌های اسرائیلی با بسیاری از زندانیان فلسطینی در زندان‌های اسرائیل هستند. محاکمه فساد نتانیاهو همچنان ادامه دارد، همان‌طور که ارسال سلاح‌های آمریکایی به اسرائیل نیز ادامه دارد، که این تسلیحات به کشتار غیرنظامیان فلسطینی کمک می‌کند. جنگ در غزه توجهات را به روابط آمریکا و اسرائیل جلب کرده است و فیلم «پرونده‌های بی‌بی» تصویر روشنی از نحوه عملکرد «روابط ویژه» بین این دو کشور در سطوح مختلف ارائه می‌دهد. برخی از هشیارکننده‌ترین نتیجه‌گیری‌های مقامات ارشد سابق اسرائیلی که در این مستند مصاحبه شده‌اند، به مسئولیت شهروندان تأثیرگذار و حتی عادی آمریکایی اشاره می‌کنند.

ویکتور میخین، عضو وابسته آکادمی علوم روسیه، به‌طور اختصاصی برای مجله آنلاین «چشم‌انداز جدید شرق»