نوشته خوان آنتونیو سانز، ۴ اکتبر ۲۰۲۴
منبع: پوبلیکو
نتانیاهو میخواهد خاورمیانه را به یک جبهه نبرد عظیم تبدیل کند. اسرائیل حمله خود به لبنان را تشدید میکند و یک ماه مانده به انتخابات آمریکا، واشنگتن را برای کشاندن به درگیری با ایرانیان تحت فشار قرار میدهد. درگیری نظامی روز به روز شدت مییابد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حمله ارتش خود به لبنان را تشدید میکند و در عین حال احساس میکند از حمایت کافی ایالات متحده و پشتیبانی داخلی در اسرائیل برخوردار است تا به زودی تلافی سختی علیه ایران به راه اندازد که میتواند خاورمیانه را به یک میدان نبرد عظیم تبدیل کند.
در حالی که اسرائیل آخرین تدارکات این تلافی علیه ایران را انجام میدهد، حمله خود به جنوب لبنان را با بمبارانهای تازه در این منطقه و بیروت تشدید میکند. روز پنجشنبه، ارتش اسرائیل شدیدترین حمله به مرکز پایتخت لبنان را از زمان آغاز بمباران لبنان در ده روز پیش انجام داد. تعداد قربانیان لبنانی این حمله به نزدیک ۲۰۰۰ نفر رسیده است.
اما همه نگاهها به سمت شرق است، پس از حمله ایران با نزدیک به ۲۰۰ موشک به خاک اسرائیل در روز سهشنبه. اگرچه بخشی از این موشکها قبل از رسیدن به اهداف خود در اسرائیل سرنگون شدند، نتانیاهو این اقدام را نقطه بدون بازگشت و اعلان جنگ تمام عیار تلقی کرده است.
باید دید واشنگتن چه واکنشی نشان خواهد داد و حمایت آن از تلآویو در برابر تلاشهای مکرر نتانیاهو برای درگیر کردن ایالات متحده در یک جنگ آشکار با تهران، در حالی که تنها یک ماه به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باقی مانده، تا چه حد خواهد بود.
با نزدیک شدن انتخابات، یک جنگ، حتی علیه یکی از دشمنان قسم خورده واشنگتن، به نفع هیچ یک از دو نامزد، معاون رئیس جمهور کامالا هریس و رئیس جمهور سابق دونالد ترامپ، نیست. هر دوی آنها آشکارا طرفدار اسرائیل هستند، اما تمایلی به چشمپوشی از وزن رأی مسلمانان ندارند.
آنها همچنین نمیخواهند دوره ریاست جمهوری خود را در حالی آغاز کنند که درگیری دیگری در اوکراین هنوز حل نشده و منابع عظیمی از آمریکا را به خود جذب کرده است.
نتانیاهو میخواهد رهبران ایران را از بین ببرد
یک چیز حمله گزینشی به اهداف از پیش تعیین شده برای آسیب رساندن به برخی از زیرساختهای حیاتی ایران در پاسخ به باران موشکی علیه اسرائیل است، و چیز دیگری آغاز یک جنگ آشکار برای سرنگونی رژیم اسلامی و جایگزینی رهبر فعلی آن، علی خامنهای، همانطور که نتانیاهو وعده داده است.
حذف خامنهای، وظیفه بعدی در طرح ترسیم شده توسط رهبر راست افراطی یهودی خواهد بود، پس از کشته شدن رهبر حماس، اسماعیل هنیه، توسط ارتش اسرائیل در تهران و در چارچوب جنگ اسرائیل در غزه، و ترور رهبر ارشد حزبالله، حسن نصرالله، در بیروت، در جریان حمله فعلی به لبنان، جایی که این گروه شیعه فعالیت میکند.
اما اگر در جنگ نابودی علیه حماس در غزه که یک سال پیش آغاز شد و در حمله علیه حزبالله در لبنان، با بمباران و آغاز تهاجم، کاخ سفید به نتانیاهو اجازه عمل داد و تنها به فراخوانهای ضعیف برای آتشبس و ادامه فروش اسلحه به اسرائیل اکتفا کرد، بحران با ایران موضوعی کاملاً متفاوت است.
نتانیاهو میداند چگونه جو بایدن، یکی از رؤسای جمهور آمریکا که بیشترین تعهد را به اسرائیل دارد، را تحت فشار قرار دهد، با کمک لابی سیاسی و تجاری یهودی در آن کشور. اما مشخص نیست که آیا ایالات متحده حاضر است برای تغییر نقشه ژئوپلیتیک خاورمیانه در یک جنگ برقآسا، آنطور که نتانیاهو میخواهد، شرطبندی کند یا خیر.
حداقل نه بدون در نظر گرفتن هرج و مرجی که میتواند در منطقه ایجاد شود، خطر بسیار بالای موجهای پناهندگان از ایران، سوریه و عراق، و مهمتر از همه، خطر گسترش این درگیری به فراتر از آن، به دلیل روابطی که تهران با کشورهایی مانند چین و به ویژه روسیه دارد.
به عبارت دیگر، جنگ تمام عیاری که نتانیاهو از ۷ اکتبر گذشته، در پاسخ به حمله حماس که ۱۲۰۰ کشته در خاک اسرائیل بر جای گذاشت، با تهاجم و تخریب غزه، با نزدیک به ۴۲۰۰۰ کشته فلسطینی تاکنون (صد نفر در روز گذشته)، شکل داده و حمام خون خود را در لبنان ادامه داد، در حالی که همزمان ایران را با ترور متحدان اسلامگرا و نظامیان برجسته ایرانی تحریک میکرد.
همه اینها با رضایت یا بیتفاوتی دولت بایدن و بسیاری از کشورهای اروپایی، که نتوانستهاند یا نخواستهاند نتانیاهو را با استانداردهای دوگانه متوقف کنند. در آخرین نمونه از این دوگانگی، محکومیت حمله ایران در ایالات متحده و اتحادیه اروپا یکپارچه بود، در حالی که تهاجم جاری به لبنان نادیده گرفته شد.
همه اینها علیرغم اینکه رژیم آیتاللهها فریاد میزد که بمباران ایران پاسخی مشخص و محدود به قتل هنیه، نصرالله و یک ژنرال ایرانی، همچنین در بیروت بود، و تهران نمیخواهد درگیری مسلحانه با اسرائیل را فراتر از این ببرد.
خیلی دیر شده است. نتانیاهو قول داده است که به تهدید ایران پایان خواهد داد و هر کاری که بتواند برای رسیدن به این هدف انجام خواهد داد، علیرغم خطر بسیار بالای اینکه درگیری از کنترل خارج شود.
هشدار روسیه
در حال حاضر، یکی از متحدان بینالمللی تهران، روسیه، در مورد هرگونه تلاش برای بیثبات کردن ایران هشدار داده است. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، روز پنجشنبه، بدون هیچ ابهامی اعلام کرد که کرملین در «تماس بسیار نزدیک» با ایران در مورد وضعیت فعلی خاورمیانه است. این دیپلمات روس افزود که مسکو در مورد این بحران با واشنگتن مذاکره نمیکند. ریابکوف تأکید کرد: «نه، رویکردهای ما کاملاً متضاد است.»
همکاری بین روسیه و ایران بسیار گسترده است، در زمینه انرژی سنتی و هستهای، در تجارت و به ویژه در حوزه نظامی. تهران به ارتش روسیه پهپادهای جنگی و موشکهایی را تأمین کرده است که در اوکراین استفاده میشود تا تحویل میلیاردها یورو تسلیحات غربی به کییف برای مقاومت در برابر تهاجم روسیه را جبران کند.
روسیه با ناراحتی این بحران را نظاره میکند. مسکو حملات اسرائیل به لبنان و بمبارانهای نقطهای در سوریه، متحد دیگر روسیه را محکوم کرده است. مسکو همراه با حزبالله از رژیم ضعیف بشار اسد در دمشق حمایت میکند.
روابط بین ایران و روسیه باید مورد توجه قرار گیرد، اگر نه توسط نتانیاهو که مصمم به آغاز یک جنگ تمام عیار است، حداقل توسط واشنگتن. به زودی قرار است مسکو و تهران توافقنامه مشارکت امضا کنند و در آن زمان برای کرملین دشوارتر خواهد بود که آرامش فعلی خود را حفظ کند.
تفرقه در ایالات متحده
بایدن با یک معمای بسیار پیچیده روبرو است. در پنتاگون بسیاری هستند که طرفدار حمایت بی قید و شرط از اسرائیل با ناوگان مستقر در خلیج عمان و ناوگانی که به سمت شرق مدیترانه در حرکت است، علاوه بر ۴۰۰۰۰ نیروی مستقر در عراق، اردن و مناطقی از سوریه که تحت کنترل اسد نیستند، هستند.
این شاهینها بر حق اسرائیل برای دفاع از خود تأکید میکنند و اتحاد چندین دههای بین دو کشور را یادآوری میکنند. تا به حال، این همکاری اسرائیل را عملاً به بازوی مسلح آمریکا در خاورمیانه برای مهار ایران تبدیل کرده بود.
اسرائیل ترجیح میدهد که واشنگتن سپر او باشد و تلآویو ابتکار عمل را به دست گیرد
همه چیز اکنون تغییر کرده است. پس از سالی که منطقه را تکان داده، اسرائیل ترجیح میدهد واشنگتن سپر او باشد و تلآویو ابتکار عمل را به دست بگیرد.
این مقامات آمریکایی از آغاز یک جنگ سریع و قاطع علیه ایران، همراه با اسرائیل، حمایت میکنند. آنها خواهان بمباران برخی از مراکز تولید و پالایش نفت و گاز هستند، اما بدون لمس تأسیسات هستهای ایران، که دولت افراطی نتانیاهو از آن دفاع میکند.
تردید بایدن
همچنین کسانی هستند که از تردید نشان داده شده توسط بایدن در این بحران که یک سال پیش آغاز شد، انتقاد میکنند؛ به دلیل ناتوانی او در متوقف کردن نسلکشی در غزه یا تحمیل آتشبس با حماس به نتانیاهو. در عوض، او به نخستوزیر اسرائیل اجازه داد تا بارها و بارها گفتگو برای رسیدن به آتشبس را خرابکاری کند.
آخرین خرابکاری در مذاکرات، این بار با حزبالله برای آتشبس ۲۱ روزه در لبنان، که از حمایت آمریکا و فرانسه برخوردار بود، توسط نتانیاهو با دستور قتل نصرالله انجام شد، کسی که طبق گفته دولت لبنان، قبلاً این آتشبس را پذیرفته بود.
این منتقدان درون آمریکا اشاره میکنند که بایدن میتوانست اسرائیل را تحریم کند، فروش سلاحهای آمریکایی را محدود کند، و این میتوانست کشتار در غزه و تشدید نظامی در لبنان را متوقف کند.
اما اکنون نتانیاهو قویتر از همیشه است و حتی توصیههای خود بایدن برای اعتدال قبل از انتخابات نوامبر موفق نخواهد بود.
نتانیاهو حمایت مردمی را بازمییابد
این قدرت در حمایت مردمی که نخستوزیر دارد، منعکس میشود. اگر در این لحظه انتخاباتی برگزار میشد، طبق نظرسنجی کانال ۱۴ اسرائیل، ائتلاف نتانیاهو در قدرت باقی میماند. نظرسنجیهای دیگر بر حمایت تجدید شده از رهبر لیکود پس از قتل رهبران حماس و حزبالله تأکید میکنند.
نظرسنجی دیگری برای مؤسسه دموکراسی اسرائیل روز سهشنبه نشان داد که ۸۰٪ اسرائیلیها از تصمیم حمله به حزبالله در لبنان حمایت میکنند، حتی بدون اینکه جنگ غزه به پایان رسیده باشد. حمله ایران که در آخرین ساعات همان روز رخ داد، احتمالاً این پیشبینیها را حتی بیشتر افزایش داده است.
و نتانیاهو میخواهد از این حمایت برای به پایان رساندن کاری که آغاز کرده استفاده کند. او روز سهشنبه تهدید کرد: «ایران امروز بعد از ظهر اشتباه بسیار بزرگی مرتکب شد و بهای آن را خواهد پرداخت.» آخر هفته گذشته، رهبر یهودی قبلاً اشاره کرده بود که «این لحظهای سرنوشتساز» برای اسرائیل است. او قاطعانه گفت: «ما در حال پیروزی هستیم.»
در اظهاراتی به روزنامه نیویورک تایمز، مایکل اورن، سفیر سابق اسرائیل در ایالات متحده، آنچه را که در حال وقوع است و آنچه اتفاق خواهد افتاد در یک جمله خلاصه کرد. او گفت: «از دیدگاه اسرائیل، ما از ۷ اکتبر در یک جنگ منطقهای بودهایم. و آن جنگ اکنون یک جنگ در مقیاس بزرگ است،» با اشاره به اینکه ایالات متحده، بدون گزینههای دیگر، در حال حاضر درگیر آن است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 