الکس آنفرانس
ترجمه جنوب جهانی

به مناسبت اولین سالگرد تأسیس ائتلاف کشورهای ساحل (AES)، دانشگاه ژنو در تاریخ ۲۴ سپتامبر میزبان کنفرانسی با عنوان «کنفدراسیون کشورهای ساحل: آیا یک رنسانس پان‌آفریقایی؟» بود که توسط تاریخ‌دان فرانسوی-بنی‌نی، امزات بوکاری-یابارا (رئیس لیگ پان‌آفریقایی اووموجا) برگزار شد.
این رویداد همچنین با مشارکت مهمانانی از کشورهای مختلف همراه بود که پیامی را به شرکت‌کنندگان این برنامه که توسط CETIM (مرکز جهان سوم) سازمان‌دهی شده بود، منتقل کردند. این مرکز به خاطر دفاع از حق توسعه کشورهای جنوب شهرت دارد. پس از سخنرانی‌های آمیناتا ترائوره (وزیر سابق فرهنگ مالی)، اینمسیت ریچاردسون (رئیس مرکز توماس سانکارا در بورکینافاسو) و یک سخنگو از ویا کامپسینا-نیجر، نویسنده الکس آنفرانس به توضیح دلایلی پرداخت که از نظریه کتابش با عنوان «نیجر: کودتای دیگری یا انقلاب پان‌آفریقایی؟» حمایت می‌کند.

تاریخ «فرانسافریک» و تأثیرات «نواستعماریسم» بر سرزمین‌هایی که قبلاً مستعمره فرانسه بودند، امروزه توسط مردم ساحل به‌عنوان موضوعاتی از گذشته تلقی نمی‌شود که به‌راحتی بتوان آن را فراموش کرد. این تاریخ به ساختاری و نظامی واقعی از سلطه تبدیل شده است که بازیگران سیاسی آن به‌طور آشکار توسط مردم و کشورهای ساحل در سال‌های اخیر شناسایی و محکوم شده‌اند.

گفتمان ملی‌گرایانه یا حاکمیت‌طلبانه که میراث مبارزات ضد استعماری است، ریشه در همین تاریخ معاصر دارد. «میهن‌پرستی» در جنوب معنای متفاوتی با کشورهای شمال دارد. در واقع، هیچ ارتباطی با آن ندارد، از آن‌جا که برای مبارزه با ستمگر به کار گرفته می‌شود. به گفته والتر رادنی، پان‌آفریقاییسم یک «ایدئولوژی رهایی‌بخش» است. هدف آن دفاع از حاکمیت و منافع بخش‌های وسیعی از جامعه آفریقا در برابر قدرت‌های خارجی و همدستان محلی است. امروز، در کنفدراسیون کشورهای ساحل، این ایدئولوژی به محتوایی جدید، مترقی و ضد امپریالیستی تبدیل شده است.

تاریخ‌نگاری غالب فقط به شکست‌های سال‌های نخست پس از استقلال توجه کرده است. به همین دلیل است که رویدادهای مهم مرتبط با دخالت‌های خارجی، نظیر ترورها، بی‌ثباتی‌ها، کودتاها و غیره، تا حد زیادی دست کم گرفته یا حتی پنهان شده‌اند. در این زمینه، یک مبارزه ایدئولوژیک توسط نمایندگان طبقات اجتماعی که به نواستعمار متعهد بودند، ترویج شد. هدف آن‌ها، حذف محتوای رادیکال از این مفهوم و جایگزینی آن با ایده‌های ایده‌آلیستی بود که با منافع طبقات حاکم در کشورهای مستقل جدید سازگار بودند. این شرایط همچنین زمینه‌ساز «پیروزی» جهانی‌سازی سرمایه‌داری و نسخه‌های نولیبرالی شد که به کشورهای جنوب تحمیل گردید.

من به اختصار شرایط سرکوب و ایدئولوژی‌ای که به مردم آفریقا کمک کرد تا مقاومت کنند را توضیح دادم. اگر کتاب خود را «کودتا یا انقلاب پان‌آفریقایی؟» نام نهاده‌ام، به این دلیل است که معتقدم وقتی کودتا در نیجر رخ داد، نظامی که تا آن زمان حاکم بود، فروپاشید. ما این موضوع را در وقایع چشمگیری که در ماه‌های بعدی روی داد، مانند اخراج نیروهای نظامی خارجی، بستن پایگاه‌های آن‌ها و غیره مشاهده کرده‌ایم. عنصر کلیدی این انقلاب مشارکت مردمی بود و همچنان هست.
برای رؤسای کنفدراسیون کشورهای ساحل، عبدالرحمان تیانی، آسیمی گوئیتا و ابراهیم ترائوره، هر تصمیمی که دولت می‌گیرد باید با فکر به «اولویت مردم» باشد. در نیجر، CNSP اقداماتی اجتماعی مانند دسترسی به خدمات بهداشتی، کاهش قیمت سوخت، توزیع رایگان و انتخابی مواد غذایی و فروش غلات با قیمت‌های مناسب را به اجرا گذاشته است.

باید در مورد مفهوم «رنسانس» پان‌آفریقایی، که می‌تواند به وضعیتی ایده‌آل از گذشته، یعنی آفریقای پیشااستعماری اشاره کند، پرسید. پس از کودتای ارتجاعی که در سال ۱۹۶۶ و اندکی پیش از مرگش، قوام نکرومه را سرنگون کرد، او از خطرات نگاهی ذات‌گرایانه یا فرهنگی‌گرایانه به فرایندهای رهایی‌بخش معاصر هشدار داد. در واقع، ساختارهای اجتماعی و اقتصادی جوامع ساحل تحت تأثیر سرمایه‌داری دگرگون شده‌اند. مشکلات و چالش‌های کشورهای ساحل مشابه کشورهای دیگر جنوب است. اقتصاددانانی مانند سمیر امین توضیح داده‌اند که اقتصادهای جنوب در نیازهای سرمایه‌داری بین‌المللی ادغام شده‌اند. در نتیجه، طرفداران سرمایه‌داری نیز یک پروژه پان‌آفریقایی (یا «وحدت آفریقایی») دارند که نیازهای مردم را در نظر نمی‌گیرد. از سوی خود، من بر اهمیت ایده‌ای که نیجر، مالی و بورکینا امروز از آن دفاع می‌کنند، تأکید دارم: منابع ساحل باید در خدمت توسعه‌ای خودمحور قرار گیرند. راه دستیابی به این هدف با موانع زیادی همراه خواهد بود، زیرا این پان‌آفریقاگرایی انقلابی با اهدافی که قدرت‌های امپریالیستی برای ساحل تعیین کرده‌اند، ناسازگار است. به همین دلیل، آگاهی از آنچه که واقعاً در معرض خطر است، بسیج عمومی و همبستگی بین‌المللی اهمیت زیادی دارند.

سخنرانی الکس آنفرانس در کنفرانس ژنو تحت عنوان «کنفدراسیون کشورهای ساحل: آیا یک رنسانس پان‌آفریقایی؟» که توسط CETIM (مرکز جهان سوم) در تاریخ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۴ در ژنو برگزار شد.

الکس آنفرانس استاد، محقق، روزنامه‌نگار مستقل و نویسنده کتاب «نیجر: کودتای دیگری یا انقلاب پان‌آفریقایی؟» است که به زبان اسپانیایی در اسپانیا و ونزوئلا منتشر شده است. کتاب وی به‌زودی در کوبا، ایالات متحده (به انگلیسی) و نیجر (به فرانسوی) منتشر خواهد شد.

منبع: https://alexanfruns.wordpress.com/2024/09/25/las-decisiones-de-goita-tiani-y-traore-se-toman-pensando-en-el-pueblo/