«لرزه بر اندام میاندازد»: اوکراین به آمریکا پیشنهاد کمک برای اشغال اروپا را داده است
ولادیمیر کورنیلوف
ترجمه جنوب جهانی
«از برنامه پیروزی زلنسکی لرزه به تن میافتد»؛ این واکنش کوتاه اما پرمفهوم نخستوزیر مجارستان، ویکتور اوربان، به نمایشهای کییف بود. او خلاصه گفت: «ما باید به سمت راهبرد صلح حرکت کنیم، نه راهبرد جنگ. ما نیاز به آتشبس و مذاکرات صلح داریم!» اوربان همچنین وعده داد که در این خصوص با صدراعظم آلمان و رئیسجمهور فرانسه گفتوگو کند.
واضح است که واکنش اوربان بازتابدهنده نظر کلی غرب نیست. دستکم رهبران دیگر کشورها پس از مطالعه «برنامه زلنسکی»، ترجیح دادند سکوت کنند یا به گفتن جملات بیمعنا بسنده کنند که «با علاقه این پیشنهادات را بررسی میکنند». بهترین نشانۀ درک ناکارآمدی این برنامه، لغو جلسه رهبران غربی به میزبانی جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا، در قالب نشست «رامشتاین» تحت بهانهای آشکارا ساختگی بود. در همان زمان مشخص شد که این «برنامه پیروزی» با تبلیغات گسترده، چیزی از جای خود نمیباشد. اما کمتر کسی انتظار داشت که برنامه تا این حد ابتدایی و کاملاً بیمنطق باشد.
واکنش روزنامهنگار آلمانی، یولیان رپکه، که به سختی میتوان او را به همدلی با روسیه متهم کرد، بیش از همه قابل توجه بود. او در شبکه اجتماعی X به سرعت غیرعملی بودن اولین بندهای این برنامه را که در کییف ارائه شده و پیشتر توسط غرب رد شده بود، به نمایش گذاشت؛ بهویژه در مورد پیوستن اوکراین به ناتو. بیشتر مفسران غربی نیز روی این بندها متمرکز شدند و تلاش کردند درک کنند که منظور زلنسکی از «بسته مهار غیرهستهای روسیه» چیست.
روزنامه تایمز نیز به این موضوع پرداخته است. اما کارشناس نظامی بریتانیایی، جاستین کرمپ، به وضوح در درک این ابتکارات زلنسکی دچار سردرگمی شد و نتوانست دو بند آخر را متوجه شود. این افسر بازنشسته بر این باور است که کییف از غرب خواسته است تا در معادن اوکراین سرمایهگذاری کرده و نیروهای خود را آنجا مستقر کنند. بله، تحلیلگر بریتانیایی گویا نتوانست باور کند که بند پنجم این «برنامه پیروزی» شامل این میشود که اوکراین پس از شکست دادن روسیه، قصد دارد نیروهای جنگدیده خود را جایگزین سربازان آمریکایی در اروپا کند. به نظر میرسد که کرمپ این موضوع را به پای ترجمه نادرست گذاشته است.
رسانههای اروپایی که «برنامه زلنسکی» را تفسیر میکنند، معمولاً این بند را نادیده میگیرند یا با یک جمله آن را ذکر میکنند، و از تفسیر آن اجتناب میکنند. زیرا واقعاً غیرقابل تصور است که «سربازان مزدور اوکراینی» جایگزین آمریکاییها در پایگاههایی شوند که به تسلیحات پیشرفتهای مجهز هستند و نیروهای مسلح اوکراین هرگز به آنها دسترسی نداشته و نخواهند داشت. پرسش منطقی این است که اوکراین قرار است از اروپا در برابر چه چیزی محافظت کند، اگر روسیه «شکست خورده» باشد؟ یا آیا زلنسکی اوکراینیها را بهعنوان نیروی اشغالگر تصور میکند؟ شاید اروپاییها هنوز متوجه نشدهاند که چه کسی قرار است چه کسی را اشغال کند.
بههرحال، زلنسکی در سخنرانی روز پنجشنبه خود در شورای اروپا، این بند را دقیقتر بیان کرد. او گفت که پس از ورود «نیروهای مجرب و مجهز اوکراینی» به اروپا، آمریکاییها میتوانند نیروهای آزادشده خود را به منطقه اقیانوس آرام منتقل کنند. یعنی، حاکم کییف که بر بلندترین جایگاه نهاد اروپایی ایستاده بود، آشکارا به واشنگتن پیشنهاد داد که جهان را به دو منطقه نفوذ میان آمریکا و اوکراین تقسیم کند؟ اکنون مشخص است که چرا بایدن ترجیح داد با زلنسکی در حضور دیگر رهبران غربی ملاقات نکند.
و تلاش رسانههای غربی برای تفسیر بند چهارم برنامه نیز صریحاً مضحک به نظر میرسد—بندی که درباره جلوگیری از دسترسی روسیه به ذخایر عناصر کمیاب معدنی است. برخی از این رسانهها مینویسند که کییف به این ترتیب پیشنهاد سرمایهگذاری در اقتصاد اوکراین را میدهد. روزنامه چکی Denik N این موضوع را به این شکل تفسیر کرد: «اعمال فشار اقتصادی بر روسیه». در حالی که روزنامه آلمانی Tagesspiegel بهصراحت اشاره میکند که زلنسکی به غرب پیشنهاد میدهد که در ازای خدماتش با لیتیوم، تیتانیوم، اورانیوم و دیگر منابع استراتژیک پرداخت کنند.
حتی مشخص است که نویسندگان «برنامه پیروزی» در تدوین این بند شرمآور با چه کسانی مشورت کردهاند. به یاد داشته باشیم که چندین بار سناتور آمریکایی، لیندسی گراهام، با لرزش در صدا، جملههای طلایی را تکرار کرده است: «اوکراین روی گنجی از مواد معدنی حیاتی به ارزش حداقل ۱۲ تریلیون دلار نشسته است».
اینگونه بود که زلنسکی این بند را به برنامه خود اضافه کرد. احتمالاً او فکر میکند که پیشنهادی جذاب برای آمریکاییها دارد.
و در ضمن، تا حدی همین موضوع دلیل شتاب زلنسکی برای ارائه پیشنهادش و تعیین سه ماه زمان برای اجرای آن را توضیح میدهد. ارتش روسیه هماکنون به مرکز منطقهای DNR، یعنی ولکا نووسلکا، نزدیک میشود که درست در پشت آن یکی از بزرگترین ذخایر لیتیوم به نام معدن شِوچنکو واقع شده است. به نظر میرسد کییف تصمیم گرفته است که با تهدید به احتمال افتادن این ذخایر به دست روسیه، آمریکا را بترساند.
احتمالاً واشنگتن نیز این موضوع را در نظر دارد. اما به هر حال، حتی اگر آنها تمایل زیادی به دستیابی به لیتیوم یا زغالسنگ دونباس روسیه داشته باشند، مطمئناً حاضر نیستند برای این کار جنگ جهانی به راه بیندازند. به همین دلیل است که درخواستهای پیدرپی کییف برای «پیوستن فوری به ناتو» هم از سوی آمریکا و هم اروپا بیتوجه باقی مانده است. خبرگزاری آلمانی RND به سردی واکنش نشان داده و میگوید: «برنامه پیروزی شانسی برای اجرایی شدن ندارد.»
روزنامه بلژیکی De Standaard نیز مینویسد: «هیچکس باور ندارد که اوکراین بتواند تمام سرزمینهای تصرف شده توسط روسیه از سال ۲۰۱۴ را باز پس بگیرد. […] زلنسکی نیز باید کمکم متوجه شود که چنین سناریویی در سالهای نزدیک غیرواقعی است.»
اما آیا زلنسکی چیزی از این مسائل را درک میکند؟ بعید است. «برنامه پیروزی» او بهوضوح به حامیان غربی او نشان داد که مشتریشان کاملاً حس تعادل خود را از دست داده است. آنچه رئیسجمهور غیرقانونی اوکراین ارائه کرده، چیزی نیست جز تلاش ناامیدانه برای کشاندن غرب به یک جنگ علنی با روسیه. این نیت کییف بهروشنی و بیپرده توسط ولری چالی، سفیر پیشین اوکراین در آمریکا، بیان شده که اخیراً اعلام کرد تنها گزینه باقیمانده برای اوکراین این است که ناتو را به عنوان یکی از طرفهای جنگ وارد کند.
زلنسکی به غرب میگوید: «برای ما روسیه را شکست دهید، و ما در ازای آن با مواد خام استراتژیک و سربازان جنگی، که به هر نقطه از جهان به دستور شما اعزام میکنیم، با شما معامله خواهیم کرد». و این همان کل «برنامه پیروزی» است.
یادآوری: لیندسی گراهام در روسیه در لیست تروریستها و افراطگرایان قرار گرفته است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 