اسناد فاششدهی آمریکا درباره طرحهای حمله اسرائیل: مهمترین نکته یک اعتراف است
دو صفحه از اسناد فاششدهی آمریکا از روز جمعه توجهات زیادی را به خود جلب کردهاند. این ماجرا مانند رقصی در پس پرده همچنان ادامه دارد؛ ابتدا تمرکز بر آمادهسازیهای حمله اسرائیل بود که در این اسناد به آن اشاره شده، اما اکنون جنبههای دیگری در کانون توجه قرار گرفته است.
داگمار هن
ترجمه جنوب جهانی
دو سند آمریکایی که روز جمعه در کانالهای مختلف اینترنتی منتشر شدند، («Middle East Spektator») تأثیر خود را بهتدریج نمایان میکنند. این امر اجتنابناپذیر است؛ زیرا پرسشهای بسیاری دربارهی خود این اسناد و پرسشهای بیشتری که آنها ایجاد کردهاند وجود دارد. اما طبق معمول، بعد از چند روز ابهامها کمتر میشوند.
سوال اول، حداقل در مرحلهی سطحی، اکنون میتوان به آن آسانتر پاسخ داده شود: آیا این اسناد واقعی هستند؟ روز دوشنبه، جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا، اعلام کرد که جو بایدن، رئیسجمهور ایالات متحده، به شدت نگران این افشاگریها است و افزود که مقامات هنوز مشخص نکردهاند که این اسناد از طریق هک یا از طریق نشت منتشر شدهاند.
این بیان نمیتواند بهعنوان تکذیب تلقی شود؛ بلکه میتوان آن را تأیید رسمی اصالت این اسناد دانست. بهعنوان مرجع، یکی از این افشاگریها مجدداً ارائه میشود:
همچنین، روز دوشنبه، در یک ویدئو بلاگ آمریکایی به نام Judge Napolitano، مهمانانی دعوت شدند که به دلیل انتشار این اسناد، بسیار جالب بودند. کسانی که زمان و دانش زبانی لازم را دارند، باید این چهار ویدئو را تماشا کنند. مهمانان شامل آلیستر کروک، سفیر سابق بریتانیا، ری مکگاورن، تحلیلگر سابق CIA، لری جانسون و اسکات ریتر بودند. هر چهار نفر به سوالات یکسانی پاسخ دادند اما در برخی موارد به نتایج متفاوتی رسیدند.
همه آنها معتقد بودند که این اسناد واقعی هستند. یکی از نشانهها، استفاده از اختصاراتی در اسناد است که فراتر از طبقهبندی عمومی بهعنوان فوقمحرمانه است. برای مثال، عبارت NoForn در پایین یکی از اسناد به معنای «No Foreigners» یا «بدون حضور خارجیها» است (در مواردی بهصورت مختصر NF نوشته میشود). همچنین، اختصار FVEY به پنج چشم (Five Eyes) اشاره دارد، که به اتحادیه اطلاعاتی آمریکا با کانادا، بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند گفته میشود.
اینگونه جزئیات، مانند اختصارات استفادهشده یا الگوی نگارش سند، که در جریان عادی کار هر نهاد بهصورت معمول استفاده میشود، نشانههای خوبی برای تشخیص اصالت سند هستند؛ و سه نفر از چهار مصاحبهشونده با اینگونه اسناد آشنا بودند. با توجه به اظهارات جان کربی، بهسختی میتوان در مورد واقعیبودن این اسناد شک کرد.
مبنای این اسناد دادههای شناسایی ماهوارهای است (که خود BBC آن را به «TK» یا «Talent Keyhole» ترجمه کرده است). با این حال، هنوز مشخص نیست که اختصار FGI به کدام کشور اشاره دارد؛ این اختصار به معنای اطلاعات اطلاعاتی دولتی خارجی (Foreign Government Intelligence) است. این امر نشان میدهد که بخشی از اطلاعات مورد استفاده از ماهوارههای آمریکایی نیست.
تعداد کشورهایی که ماهوارههای نظامی در فضا دارند، محدود است. در سال 2023، این فهرست به این شکل بود: آمریکا (218)، چین (125)، روسیه (102)، فرانسه (10)، هند (9)، اسرائیل و ایتالیا (هر کدام 8)، آلمان (7)، بریتانیا (6)، استرالیا، اسپانیا (هر کدام 4)، امارات (3)، ژاپن، مکزیک، ترکیه (هر کدام 2). که به طور منطقی به این معناست که سایر دارندگان ماهوارههای نظامی فقط یک ماهواره دارند.
این واقعیت که در اولین سند دو پاراگراف وجود دارد که با «پنج چشم» به اشتراک گذاشته نشدهاند – و یکی از آنها اصلاً به اشتراک گذاشته نشده است، دقیقاً همان پاراگرافی که با «FGI ISR» به دادههای خارجی اشاره میکند – و دیگری تنها با بریتانیاییها به اشتراک گذاشته شده، نشان میدهد که اطلاعات پاراگرافی که اصلاً به اشتراک گذاشته نشده از یک ماهواره بریتانیایی است. این پاراگراف به آمادهسازیهای حمله در پایگاه هوایی حتسریم اسرائیل اشاره دارد؛ جایی که موشکهایی که از هواپیما شلیک میشوند، آماده شدهاند. یکی از این دو نوع موشک بهطور عمومی شناختهشده نیست؛ دیگری به نام «Rocks» توسط شرکت دفاعی اسرائیلی رافائل ساخته شده و قرار است با ترکیبی از هدایت GPS و شناسایی تصویری کار کند. اطلاعاتی درباره برد آن هنوز منتشر نشده است. BBC حدس میزند که «Golden Horizon» شبیه به سیستم موشکی Blue Sparrow باشد و بردی حدود 2000 کیلومتر داشته باشد؛ که کافی است از حریم هوایی اسرائیل توسط یک هواپیما شلیک شود و به ایران برسد.
رسانهها: حمله تلافیجویانه اسرائیل هدفش تاسیسات اتمی و نفتی ایران نیست
آمادهسازیهایی که در این سند به آنها اشاره شدهاند و بر دادههای شناسایی ۱۵ اکتبر استناد میکنند، بسیار مشخص هستند و بعید نیست که انتشار این دو صفحه باعث جلوگیری از حملهای شود که در حال آماده شدن است، زیرا اطلاعات موجود در این اسناد میتواند دفاع در برابر آن را تسهیل کند. کانال تلگرامی «Middle East Spektator» که یکی از اولین ناشران این اسناد بود، دو روز پیش در مورد این انتشار بیانیهای منتشر کرد:
«ما تکرار میکنیم که هیچ ارتباطی با منبع اصلی نداریم و حدس میزنیم که این منبع یک افشاگر در وزارت دفاع آمریکا باشد.
تا آنجا که ما میدانیم، این اسناد ابتدا در یک گروه خصوصی تلگرامی با کمی بیش از ۷۰۰۰ عضو ظاهر شدند، جایی که احتمالاً فردی که آنها را منتقل کرده بود، در آن حضور داشت. بهنوعی این اسناد از گروه خارج شدند؛ در این مرحله، Middle East Spektator از طریق یک پیام مستقیم ناشناس آنها را متوجه شد. اینگونه پیامها به افراد و رسانههای مختلف ارسال شدهاند.»
وقتی رسانههای اصلی به افشاگری توجه کردند و Middle East Spektator را متهم کردند که به ایران نزدیک است، صاحب این کانال بهطوری طنزآمیز گفت: «نمیخواهم دروغ بگویم، حتی نمیدانستم که این سند واقعی است. بهتنهایی از وقوع جنگ جهانی سوم جلوگیری کردم، زندگی عجیب است، برادران.»
در گفتگوی فوق با اسکات ریتر، مصاحبهگر اندرو ناپولیتانو خلاصهای از ارزیابیهای دیگران ارائه میدهد:
«آلیستر کروک گفت که این اسناد توسط کسی منتشر شده که میخواست از وقوع جنگ جهانی سوم جلوگیری کند. ری مکگاورن گفت این کار توسط یک افشاگر مانند ادوارد اسنودن انجام شده و امیدوار است که این فرد در راه مسکو باشد. لری جانسون معتقد است که این یک انتشار رسمی از سوی فردی بوده که بهصورت قانونی آن را در دست داشته و به بخشی از دولت آمریکا تعلق دارد که نمیخواهد آمریکا در جنگی علیه ایران شرکت کند.»
فیل هستهای در خاورمیانه: «گزینه سامسون» اسرائیل
در مورد نظر خودش، اسکات ریتر گفت که این سند اطلاعات زیادی در خود دارد. «من معتقدم این کار توسط فردی انجام شده که میخواست جنگ را متوقف کند و بهطور شخصی اقدام کرده است. و فکر میکنم این فرد احتمالاً شناسایی و دستگیر خواهد شد.»
با این حال، او پیشتر نیز گفته بود: «این سند برای اسرائیلیها بسیار مخرب است و من فکر میکنم که بهطور عمدی منتشر شده زیرا ایالات متحده نمیخواهد اسرائیل به ایران حمله کند.» و در ادامه افزود: «این پیامی به اسرائیل است که شما آمریکا نیستید، شما یکی از ما نیستید، بهویژه وقتی که رفتار شما برای جایگاه استراتژیک ما در جهان امروز مضر است. و یک حمله اسرائیلی علیه ایران برای ایالات متحده از نظر اقتصادی مخرب و از نظر سیاسی برای دولت بایدن مشکلساز خواهد بود.»
نتیجهگیری
اما جدا از اطلاعات مشخص دربارهی آمادهسازیهای حمله در یک پایگاه نظامی، این دو سند اطلاعات دیگری نیز دارند که اکنون پس از تأیید اصالت آنها توسط دولت بایدن اهمیت واقعی خود را پیدا میکنند: در صفحه دوم این اسناد بهطور ضمنی به بمبهای هستهای اسرائیل اشاره شده است:
«ما هیچ نشانهای مشاهده نکردهایم که اسرائیل قصد دارد از سلاح هستهای استفاده کند.»
در نموداری که کنار تحلیل آورده شده، بهطور عادی گزینه «نیروهای هستهای در حالت آمادهباش» درج شده است.
به خاطر داشته باشید که مردخای وانونو، اسرائیلی که در سال ۱۹۸۶ اسناد مربوط به برنامه تسلیحات هستهای اسرائیل را به روزنامههای بریتانیایی ارائه کرد، به ۱۸ سال زندان محکوم شد. او از زمان آزادیاش در سال ۲۰۰۴ تحت نظارت دائمی در اسرائیل زندگی میکند و اجازه ندارد کشور را ترک کند، از اینترنت استفاده کند، به سفارتهای خارجی نزدیک شود یا با خبرنگاران مصاحبه کند.
این اسناد، بیشتر به دلیل این نکته در تاریخ ماندگار خواهند شد تا به دلیل تأثیر آنها بر حملهای که احتمالاً برنامهریزی شده بود. زیرا ایالات متحده تاکنون رسماً ادعا کرده بود که از وجود تسلیحات هستهای در اسرائیل آگاه نیست (اگرچه خود این کشور، همانطور که از زمان افشاگریهای وانونو مشخص شده، در توسعه آنها مشارکت داشته است). علاوه بر این، طبق قوانین فعلی آمریکا، این کشور اجازه ندارد به کشورهایی که پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای را نقض کردهاند، تسلیحات ارائه کند، حتی اگر آن کشور پیمان را امضا نکرده باشد.
در نتیجه، این افشای اسناد – که بهنوعی انتشار غیررسمی یک سند تاییدشده از سوی دولت آمریکا محسوب میشود – نشان میدهد که مقامات آمریکایی از تسلیحات هستهای اسرائیل مطلع هستند. حساسیت این موضوع در خود سند نیز مشهود است؛ زیرا پاراگراف مربوطه و نمودار زیبای کنار آن با «NF» طبقهبندی شده است، یعنی حتی با کشورهای عضو پیمان «پنج چشم» نیز به اشتراک گذاشته نمیشود.
حتی اگر در نگاه اول به نظر برسد که این افشاگری پیامد مستقیمی نخواهد داشت و بیشتر توجهات به دنبال یافتن افشاگر یا فرد مظنون به افشا خواهد بود، و با اینکه تقریباً تمام جهان از وجود تسلیحات هستهای اسرائیل اطلاع دارد، اما این افشاگری پیامدهایی به همراه خواهد داشت، زیرا باعث میشود که جوامع جهانی مجبور به مواجهه با این مسئله شوند. اگر در نظر بگیریم که ممکن است این افشاگری بهصورت نیمه رسمی انجام شده باشد، احتمالاً با هدف آرامکردن بحثها در ایران دربارهی نیاز به تسلیحات هستهای خودشان نیز صورت گرفته است. در هر حال، این افشاگری بر چندین سطح تأثیرگذار است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 