اسرائیل به گسترش مبادلات تجاری خود با جهان عرب و مسلمان ادامه میدهد
محمود الولی
ترجمه جنوب جهانی
علیرغم درخواستهای ایرلند، اسپانیا، بلژیک، اسلوونی و سایر کشورها از اتحادیه اروپا برای بازنگری در روابط تجاری با اسرائیل به دلیل حملات مداوم علیه جمعیت فلسطینی غزه، دادههای تجارت خارجی اسرائیل طی ۹ ماه اول سال جاری نشان میدهد که تجارت این رژیم اشغالگر با چندین کشور عربی و ۱۴ کشور دیگر عضو سازمان همکاری اسلامی (OIC) افزایش یافته است. این موضوع برخلاف درخواستهای مردمی برای تحریم محصولات کشورهایی است که از اسرائیل حمایت میکنند. شاید بتوان گفت تحریم محصولات اسرائیلی اهمیت بیشتری دارد، زیرا واردات از ۱۹ کشور مذکور در دادههای اسرائیلی به ارزش ۲.۳ میلیارد دلار گزارش شده است.
درخواستهای تحریم در اروپا و غیاب واکنش مشابه در کشورهای عربی
احزاب اصلی ایرلند خواستار ممنوعیت واردات کالاهای تولیدشده در شهرکهای غیرقانونی اسرائیل در سرزمینهای فلسطینی شدهاند. ایرلند یکی از شرکای تجاری اصلی اسرائیل است و در جایگاه هشتم فهرست کشورهای طرف تجاری آن قرار دارد.
در مقابل، هیچ درخواست مشابهی از سوی احزاب مصر درباره جلوگیری افزایش تجارت این کشور با اسرائیل در دوران جنگ غزه یا تأمین سبزیجات و میوه از سوی مصر برای جبران کمبود نیروی کار در کشاورزی اسرائیل شنیده نشده است. همچنین، مصر سیمان به اسرائیل صادر میکند تا کمبود سیمان ترکیه را جبران کند.
ترکیه: کاهش تجارت به دلیل تحریمها
ترکیه تقریباً تنها کشور اسلامی است که ممنوعیت صادرات به اسرائیل را اعلام کرده است. در ماه آوریل، فهرستی شامل ۵۴ کالای صادراتی از جمله سوخت هواپیما، آهن، فولاد، مرمر و سرامیک منتشر کرد. این تصمیم با وجود مازاد تجاری ترکیه در برابر اسرائیل و کمبود مزمن تجاری ترکیه اتخاذ شد. دولت آنکارا در ماه مه صادرات و واردات با اسرائیل را متوقف کرد. این اتفاق پس از نتایج انتخابات محلی رخ داد که در آن حزب حاکم آرای خود را از دست داد.
در نتیجه، دادههای تجارت خارجی ترکیه طی ۹ ماه نخست سال نشان داد که هیچ صادرات یا وارداتی میان ترکیه و اسرائیل از ژوئن تا سپتامبر انجام نشده است. ارزش صادرات ترکیه به اسرائیل در این دوره ۶۵ درصد و واردات ۵۵ درصد کاهش یافت.
دادههای اسرائیلی نیز این کاهش را تأیید میکنند و نشان میدهند ارزش صادرات اسرائیل به ترکیه ۳۲ درصد و واردات از ترکیه ۱۵ درصد کاهش یافته است. جایگاه ترکیه در فهرست مشتریان صادرات اسرائیل از رتبه دهم در سال گذشته به رتبه هفدهم کاهش یافت و در میان منابع واردات اسرائیل از رتبه پنجم به سیزدهم سقوط کرد.(در مورد آمار ترکیه شک و تردید جدی وجود دارد – مترجم)
افزایش تجارت با کشورهای عربی و مسلمان
دادههای تجاری اسرائیل شامل پنج کشور عربی: امارات متحده عربی، مصر، اردن، مراکش و بحرین بود و نشان داد که ارزش تجارت با بحرین ۱۰ برابر، با مراکش ۵۳ درصد، با مصر ۵۲ درصد و با امارات ۴ درصد افزایش یافته است. تجارت با اردن اندکی (۱ درصد) کاهش داشت که این کاهش به دلیل کاهش واردات اردن از اسرائیل بود، هرچند صادرات اسرائیل به اردن ۴۵ درصد افزایش یافت. ارزش کل تجارت اسرائیل با این پنج کشور به ۳.۴ میلیارد دلار رسید که رشدی ۱۲ درصدی را نشان میدهد.
دادهها همچنین شامل فعالیتهای تجاری اسرائیل با ۱۴ کشور دیگر عضو OIC بودند. این دادهها نشان دادند که ارزش تجارت با این کشورها، بهجز ترکیه، ۱۱ درصد افزایش یافته است. برای مثال، تجارت با آلبانی پنج برابر، با ازبکستان ۶۵ درصد، با نیجریه ۴۵ درصد، با آذربایجان ۳۴ درصد و با اندونزی ۲۵ درصد افزایش یافته است. بااینحال، ارزش تجارت با مالزی، کامرون، سنگال، قزاقستان، ترکمنستان، گابن، ساحل عاج و اوگاندا کاهش یافت. این افزایش در تجارت به کاهش بحران در ارقام تجارت خارجی اسرائیل کمک کرد.
تجارت با مصر: اختلاف ارقام
در ۹ ماه نخست سال، ارزش تجارت اسرائیل با ۱۹ کشور عربی و اسلامی حدود ۷ میلیارد دلار بود که ۱۰ درصد از کل تجارت اسرائیل با جهان را تشکیل میدهد. بااینحال، نسبت تجارت با جهان عرب و اسلامی بیشتر از این است، زیرا دادههای اعلامشده ارزش مبادلات تجاری با سایر ۵۷ کشور عضو OIC را شامل نمیشود.
علاوه بر این، تفاوت قابلتوجهی بین ارقام تجاری اعلامشده از سوی اسرائیل و کشورهای عربی وجود دارد. برای مثال، ارزش تجاری اعلامشده از سوی مصر بسیار بالاتر از دادههای اسرائیلی است. دادههای مصر نشان دادند که تجارت با اسرائیل طی ۷ ماه نخست سال جاری ۱.۸۸۳ میلیارد دلار بوده که شامل ۱۵۵ میلیون دلار صادرات مصر و ۱.۷۲۸ میلیارد دلار واردات از اسرائیل است. این در حالی است که دادههای اسرائیلی برای همان دوره مجموع تجارت را تنها ۴۳۱ میلیون دلار گزارش کردهاند.
جزئیات مبادلات تجاری مصر و اسرائیل
دادههای دستگاه آمار مصر نشان دادند که در این دوره، مصر تلویزیون به ارزش ۳۰ میلیون دلار، سیمان به ارزش ۲۹ میلیون دلار، کود شیمیایی به ارزش ۱۶.۵ میلیون دلار، میوه و سبزی به ارزش ۱۲ میلیون دلار و دیگر محصولات به اسرائیل صادر کرده است.
از سوی دیگر، ۹۶ درصد واردات مصر از اسرائیل مربوط به گاز طبیعی به ارزش ۱.۶۶۴ میلیارد دلار بود. سایر اقلام شامل ۳۱ میلیون دلار گازوئیل و ۱۹ میلیون دلار پارچه بودند. بخشی از این واردات در چارچوب پروتکل QIZ برای صادرات به آمریکا انجام میشود که نیازمند ۱۰.۵ درصد مؤلفههای اسرائیلی است.
این مقاله نخستینبار به زبان عربی در Arabi21 در تاریخ ۳ نوامبر ۲۰۲۴ منتشر شد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 