حمله پیشگیرانه و جسورانه یمن علیه نیروهای دریایی ایالات متحده، با استفاده از روشهای اطلاعاتی پیشرفته، جایگاه جدید و مرکزی این کشور را در محور مقاومت نشان میدهد. یمن اکنون توانایی منحصربهفردی برای ارائه چتر بازدارندگی به کل متحدان خود دارد.
خلیل نصرالله
منتشر شده در کرادل
ترجمه جنوب جهانی
نیروهای نظامی یمن که با جنبش انصارالله همسو هستند، یکی از ستونهای اصلی محور مقاومت به شمار میروند. این نیروها همچنان جایگاه خود را در جنگ مداوم در غرب آسیا تقویت میکنند و به سطح جدیدی از قدرت رسیدهاند که نقش آنها را بهعنوان یک نیروی قدرتمند تثبیت کرده است.
یمن، که پیشتر صرفاً بهعنوان هدف آسانی برای حملات عربستان سعودی تلقی میشد، اکنون با افزایش نفوذ و تواناییهای عملیاتی خود، معادلات منطقه را بازتعریف کرده و چالشهای جدیدی برای بازیگران منطقهای و بینالمللی ایجاد کرده است.
یمنیها توانایی اجرای عملیاتهای نظامی بیوقفه در دریا علیه کشتیهای مرتبط با اسرائیل، ایالات متحده و بریتانیا را نشان دادهاند. این عملیاتها شامل حملات موشکی و پهپادی به عمق اسرائیل، ناوهای هواپیمابر آمریکا و ناوشکنهای مستقر در دریای سرخ، دریای عرب و اقیانوس هند شمالی میشود.
نیروهای دریایی ایالات متحده که عملیاتهای هوایی منظمی علیه یمن جنگزده انجام میدهند، تلاش میکنند مانع از تلاشهای انصارالله برای حمایت از فلسطین و لبنان شوند و تصمیمات استراتژیک این گروه را تحت تأثیر قرار دهند. جسارت این عملیاتها نشاندهنده تعهد بیوقفه یمن به محور مقاومت و تبدیل شدن به اولین عضو این محور برای مقابله مستقیم با قدرتهای جهانی است.
خنثی کردن حملات آمریکا به یمن
صنعاء در هر مرحله موفق به شگفتزده کردن متحدان و دشمنان شده است. نمونه اخیر این امر، افشای برنامههای واشنگتن برای یک حمله هوایی گسترده به اهداف یمنی است که با موفقیت خنثی شد. عبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله، در ۱۴ نوامبر اعلام کرد که یمن حملاتی را علیه ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در دریای عرب و دو ناوشکن آمریکایی در دریای سرخ انجام داده است.
وی اظهار داشت: «نیروهای مسلح یمن با موفقیت از مواضع دفاعی خود محافظت کرده و مانع از آغاز تهاجم گسترده دشمن آمریکایی به کشور شدند.»
این عملیات نه تنها نمایش قدرت نظامی بود، بلکه پیامی بازدارنده ارسال کرد: هرگونه تجاوز علیه یمن بدون پاسخ نخواهد ماند.
در بیانیهای که توسط سخنگوی نیروهای مسلح یمن، سرتیپ یحیی سریع، در ۱۲ نوامبر ارائه شد، آمده است که این عملیات طی هشت ساعت انجام شد و شامل حملات با موشکهای بالستیک و کروز و پهپادهای مختلف بود:
«ما ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، مستقر در دریای عرب، را با چندین موشک کروز و پهپاد هدف قرار دادیم، درحالیکه آماده انجام عملیات علیه کشور ما بود. این عملیات با موفقیت به اهداف خود دست یافت.»
این حملات پیشگیرانه، پیشرفت یک عملیات هوایی گسترده آمریکا را که قصد داشت مناطق حیاتی داخل یمن را هدف قرار دهد، خنثی کرد. سخنگوی نظامی یمن نیز در سخنرانی روز پنجشنبه این اهداف را صریحاً بیان کرد و روز بعد، تظاهرات مردمی گستردهای برگزار شد.
توانمندیهای راهبردی نیروهای یمنی
پیچیدگی و هماهنگی این حملات موشکی و پهپادی نشاندهنده توانایی نیروهای یمنی در برنامهریزی استراتژیک است. اجرای یک عملیات هشتساعته علیه اهدافی چنین قدرتمند نیازمند اطلاعات گسترده، هماهنگی دقیق و فناوری پیشرفته است. این موضوع گواهی بر رشد تواناییهای نیروهای یمنی در جنگهای متقارن و نامتقارن است.
موضع صنعاء در مورد نظامیسازی مسیرهای آبی بر اهرم استراتژیک این کشور در کنترل برخی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان تأکید دارد. یمن با معرفی خود بهعنوان محافظ این مسیرها در برابر تجاوز خارجی، معادله را تغییر داده و حضور دشمنان را زیر سؤال برده است.
چند ساعت پس از اعلام جزئیات عملیات توسط نیروهای مسلح یمن، پنتاگون به طور جزئی حمله را تأیید کرد. سخنگوی آن، پت رایدر، اظهار داشت:
«در تاریخ ۱۱ نوامبر، نیروهای فرماندهی مرکزی ایالات متحده چندین حمله انصارالله، مورد حمایت ایران، را در حین عبور از تنگه بابالمندب دفع کردند. در این حملات، ناوشکنهای هدایت موشکی کلاس آرلی برک، یواساس استاکدیل و یواساس اسپروانس، با حداقل هشت پهپاد انتحاری، پنج موشک بالستیک ضدکشتی و سه موشک کروز ضدکشتی هدف قرار گرفتند که همگی با موفقیت دفع شدند.»
با این حال، رایدر افزود:
«تا جایی که من اطلاع دارم، هیچ حملهای علیه ناو آبراهام لینکلن انجام نشده است.»
در واکنش به این ادعا، نیروهای مسلح یمن اعلام کردند که این ناو پس از حمله صدها مایل دورتر حرکت کرده و مسیرهای قبلی آن را برای رد روایت پنتاگون و نمایش نظارت دقیق انصارالله بر کشتیهای آمریکایی شرح دادند.
پیشتر نیز نیروهای مسلح یمن حملاتی را علیه ناوشکنهای آمریکایی و همچنین ناو هواپیمابر آیزنهاور انجام داده بودند که دو بار در شمال دریای سرخ هدف قرار گرفت.
تفاوت در روایتها نشاندهنده جنگ اطلاعاتی جاری بین دو طرف است که هر یک سعی دارند روایت خود را به افکار عمومی تحمیل کنند و روحیه خود را حفظ نمایند. اعتماد بهنفس صنعاء در به چالش کشیدن روایت آمریکا، تأثیر جدید آن در ارتباطات منطقهای و تلاش برای شکل دادن به درک بینالمللی از درگیری را برجسته میکند.
پیامهای پشت حمله پیشگیرانه
ماهیت پیشگیرانه این عملیات حامل پیامهای مهمی است.
نخست، توانایی اطلاعاتی یمن در شناسایی طرحهای نظامی خصمانه آمریکا و بریتانیا را نشان میدهد. این سطح از جمعآوری اطلاعات حاکی از آن است که صنعاء به منابع اطلاعاتی دسترسی پیدا کرده است که اطلاعات بهروز درباره تحرکات و اهداف دشمن ارائه میدهند.
دوم، انجام یک حمله پیشگیرانه بدین معناست که یمن میتواند استراتژیهای نظامی دشمن را پیشبینی کرده، مانور داده و حملات را پیش از تحقق خنثی کند. این توانایی، یمن را در موقعیت فعال و نه منفعل قرار داده و به آن برتری استراتژیک میبخشد.
سوم، نیروهای یمنی به طور مداوم تواناییهای نظامی و اطلاعاتی خود را بهبود میبخشند و سلطه آمریکا در منطقه را به چالش میکشند. پیشرفت مداوم در فناوری موشکهای بالستیک، پهپادها و نظارت در لحظه از جمله عواملی هستند که همچنان توازن نظامی منطقه را بازتعریف میکنند.
چهارم، این عملیات بهعنوان هشداری جدی برای هر نیرویی با نیتهای تجاوزگرانه در منطقه عمل میکند. با توجه به ادامه جنگ تحت حمایت آمریکا و ائتلاف سعودی/امارات علیه یمن، این حمله پیشگیرانه نشان میدهد که صنعاء از اعمال زور برای دفاع از حاکمیت و منافع استراتژیک خود تردید نخواهد کرد.
استراتژی تصاعد تدریجی صنعاء
در گفتوگو با The Cradle، کارشناس نظامی یمن، سرتیپ مجیب شمسان، تأکید کرد که حمله غیرمنتظره پیامهای متعددی به واشنگتن ارسال کرد. یکی از این پیامها این بود که دوران اعمال نفوذ آمریکا بدون مواجهه با پیامدها به پایان رسیده است:
«تواناییهای صنعاء دیگر صرفاً دفاعی نیست، بلکه شامل انتقال جنگ به میدان دشمن نیز میشود – بهویژه در دریا.»
شمسان محدودیت نتایج این عملیات و تأثیر آن را فقط بر آمریکا نمیداند و معتقد است که «برخی از پیامدهای این عملیات بر ابزارهای واشنگتن در منطقه تأثیر میگذارد، بهویژه آنهایی که برای دستیابی به اهدافش به کار میبرد – چه در سطح تجاوز به یمن و چه برای اهداف دیگر. این امر به بیاعتمادی میان نیروهای منطقهای منجر میشود.»
وی هشدار داد که:
«کسی که میتواند یک عملیات دریایی هشتساعته انجام دهد، توانایی اجرای حملات گستردهتر را نیز دارد.»
شمسان خاطرنشان کرد که صنعاء همه منابع خود را بهطور همزمان به کار نمیگیرد، بلکه به تدریج تاکتیکهای خود را افزایش میدهد و احتمال استفاده از موشکهای مافوق صوت را در آینده مطرح کرد. این موشکها میتوانند به جای ارسال هشدار، به آسیبهای جدی و مستقیم به ناوهای هواپیمابر منجر شوند.
وی افزود:
«صنعاء کارتهای خود را به یکباره رو نمیکند، بلکه به تدریج تاکتیکهای خود را افزایش میدهد. همانگونه که پهپادها و موشکهای بالدار به اهداف رسیدند، موشکهای مافوق صوت نیز با اثراتی متفاوت میتوانند نهتنها عملیات دشمن را خنثی کنند، بلکه آسیبهای جدی وارد کنند. آمریکا این پیام را به خوبی دریافت کرد و بر همین اساس، ناو خود را صدها مایل دورتر منتقل کرد.»
اطلاعات، کلید موفقیت
شمسان میگوید که توانمندیهای اطلاعاتی و نظارتی انصارالله ستون اصلی موفقیت نظامی آنهاست:
«اطلاعات پایه و اساس هر نبرد است و صنعاء به سطح پیشرفتهای از جمعآوری اطلاعات رسیده است که آمریکاییها را به دردسر انداخته، زیرا تلاش میکردند موقعیت ناو هواپیمابر خود را مخفی نگه دارند.»
این موفقیتها تنها محدود به رصد تحرکات دشمن نیست، بلکه شامل رمزگشایی از استراتژیهای آنها نیز میشود، امری که به یمنیها اجازه میدهد پیش از تحقق تهدیدات، اقدامات پیشگیرانه انجام دهند.
از زمان عملیات طوفان الاقصی در سال گذشته، غرب آسیا شاهد تغییراتی است و اقدامات یمن بهطور فزایندهای به قلب مقاومت منطقه تبدیل شده است. از حملات موشکی اولیه صنعاء در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۳ تا عملیات اخیر در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۴، نقش نظامی فعال یمن تغییردهنده بازی بوده است.
امنیت منطقه اکنون به طور مستقیم با امنیت یمن گره خورده است، چالشی که واشنگتن و متحدانش را مجبور به بازنگری در استراتژیهایشان میکند. برای صنعاء، مفهوم به حاشیه راندن یمن با انقلاب ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۴ به پایان رسید، انقلابی که نفوذ خارجی – بهویژه سعودی – بر تصمیمگیریهای یمنی را قطع کرد.
نقش یمن در حمایت از فلسطین و لبنان
نقش یمن در حمایت از آرمانهای فلسطین و لبنان بدین معناست که اسرائیل و متحدانش نمیتوانند با آتشبسهای موقت، اثرات مخرب این جنگها را کنار بگذارند، زیرا «مسئله یمنی» همچنان باقی خواهد ماند. صرفنظر از آنچه در شام (لبنان و سوریه) رخ میدهد، یمن بهعنوان یک رهبر استراتژیک و قدرتمند در محور مقاومت، کلید تصمیمگیریهای منطقهای و مقاومت را در دست دارد.
حمایت یمن از مقاومت نهتنها معنوی یا نمادین است، بلکه تأثیرات ملموسی بر میدان نبرد دارد. حملات موشکی به اهداف اسرائیلی، رهگیری نیروهای آمریکایی و کاهش نفوذ دریایی دشمن در مناطق حیاتی نشان میدهد که یمن با عملگرایی خاص خود، قواعد بازی را تغییر داده است.
تغییر توازن قدرت در منطقه
پیشرفتهای اخیر یمن بهویژه در حوزه فناوری موشکی و پهپادی، نشاندهنده تغییر اساسی در توازن قدرت منطقهای است. صنعاء اکنون از یک بازیگر دفاعی صرف به یک نیروی فعال و پیشرو تبدیل شده که قادر است در زمین دشمن عمل کند.
این توانمندیها و موقعیت راهبردی یمن – در کنار تمایل این کشور به استفاده از آنها – پیام واضحی به دشمنان محور مقاومت ارسال میکند: یمن نهتنها تسلیم نمیشود، بلکه در صف مقدم مقابله قرار دارد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 