کیت کلارنبرگ
المیادین
ترجمه جنوب جهانی
نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا «همه تخممرغهای خود را در یک سبد بسیار بزرگ و گرانقیمت گذاشته است»، یعنی ناوهای هواپیمابر بسیار غیرقابلاعتمادی که ممکن است طی سالهای آینده از کار بیفتند.
ناتوانی امپراتوری در واگذاری وظایف هژمونیک خود به بریتانیا شکاف بحرانی «ناوهای هواپیمابر» ایجاد کرده است.
در ۱۵ نوامبر، تایمز گزارشی قابلتوجه منتشر کرد که نشان میداد در بالاترین سطوح دستگاه دفاعی بریتانیا، سؤالات جدی در مورد دوام دو ناو هواپیمابر اصلی بریتانیا مطرح شده است. چنین دیدگاههایی تا چند ماه پیش غیرقابلانتشار بودند. با این حال، گزارشهای بعدی به نظر میرسد که تأیید میکنند این ناوها احتمالاً از رده خارج خواهند شد. اگر چنین شود، این موضوع یک شکست تاریخی و خردکننده برای نیروی دریایی سلطنتی و همچنین امپراتوری آمریکا خواهد بود – آن هم بدون شلیک حتی یک گلوله.
ناوهای HMS Queen Elizabeth و HMS Prince of Wales به ترتیب در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ به آب انداخته شدند، پس از ۲۰ سال توسعه. ناو اول با شور و شوق فراوان به پایگاه تاریخی نیروی دریایی سلطنتی در پورتسموث وارد شد و وزارت دفاع با صدور بیانیهای اعلام کرد که این ناو هواپیمابر «در پنج دهه آینده در هر اقیانوس جهان مستقر خواهد شد.» این دو ناو بزرگترین و گرانترین کشتیهای ساختهشده در تاریخ بریتانیا هستند و مجموعاً نزدیک به ۸ میلیارد دلار هزینه داشتهاند. هزینههای جاری عملیاتی آنها نیز بسیار زیاد است.
فشار مالی و گزینههای سخت
با این حال، امروز وزرای بریتانیایی و فرماندهان نظامی، به گفته تایمز، «تحت فشار شدید برای صرفهجویی میلیاردها پوند» قرار دارند و این امر موجب شده است که مقامات ارشد وزارت دفاع و خزانهداری به فکر کنار گذاشتن حداقل یکی از این ناوها و شاید هر دو باشند. دلیل این امر ساده است: «در بیشتر بازیهای جنگی، این ناوها غرق میشوند» و بهطور خاص در برابر موشکها بسیار آسیبپذیر هستند. از این رو، این دو ناو اکنون بهطور گستردهای بهعنوان «حلقه ضعیف نیروی دریایی سلطنتی» شناخته میشوند.
پیشرفت موشکی و آینده ناوهای هواپیمابر
متئو ساویل از مؤسسه خدمات متحد سلطنتی بریتانیا به تایمز گفت که فناوری موشکی با سرعتی در حال پیشرفت است که ناوهای هواپیمابر را بهراحتی برای دشمنان بریتانیا قابلردیابی و انهدام کرده است. او هشدار داد که بهویژه چین برد موشکهای بالستیک و مافوق صوت ضدکشتی خود را افزایش داده است. همچنین، چین سلاحی به نام DF-17 که یک وسیله گلاید مافوق صوت است را توسعه داده است؛ این سلاح میتواند از سیستمهای دفاع موشکی موجود عبور کند و به دلیل برد، سرعت و قابلیت مانور خود، یک سلاح مهیب است که بریتانیا یا آمریکا توان مقابله کافی با آن را ندارند.
ساویل پیشنهاد داد که «کنار گذاشتن یکی یا هر دو ناو هواپیمابر» میتواند منابع انسانی و هزینههای عملیاتی را آزاد کند و این منابع میتوانند برای حفظ سایر بخشهای ناوگان استفاده شوند. با این حال، او هشدار داد که این کار برای نیروی دریایی سلطنتی که خود را حول این ناوها طراحی کرده است، بسیار دشوار خواهد بود. او همچنین افزود که ۶.۲ میلیارد پوند هزینه شده برای این ناوها دیگر غیرقابل بازگشت است.
وابستگی تمامعیار نیروی دریایی به ناوها
اینکه نیروی دریایی سلطنتی خود را «حول این دو ناو طراحی کرده است»، به گفته ساویل یک واقعیت انکارناپذیر است. برای اینکه هر کدام از این ناوها به آب بیفتند، باید یک گروه ضربتی شامل دو ناوشکن Type 45 برای دفاع هوایی، دو ناوچه Type 23 برای مقابله با زیردریاییها، یک زیردریایی، یک نفتکش و یک کشتی پشتیبانی آن را همراهی کنند. این رویکرد «حفاظتی کامل» به معنای آن است که «بیشتر نیروی دریایی سلطنتی قابلاعزام» باید در هر لحظه یک ناو را همراهی کند.
ساویل اظهار داشت: «شما میتوانید از این ناوها محافظت کنید، اما در این صورت نیروی دریایی همه تخممرغهای خود را در یک سبد بسیار بزرگ و گرانقیمت گذاشته است.»
«شرمندگی ملی»
در مارس ۲۰۲۱، گزارشی با عنوان بریتانیای جهانی در عصری رقابتی منتشر شد که به عنوان یک بیان جامع از سیاستهای امنیت ملی و بینالمللی لندن شناخته شد. در این گزارش، به دو ناو هواپیمابر اشاره ویژهای شده بود. بخشی از گزارش اشاره داشت که HMS Queen Elizabeth به زودی «جاهطلبانهترین مأموریت جهانی بریتانیا طی دو دهه گذشته» را رهبری خواهد کرد و از مدیترانه، خاورمیانه و منطقه هند-آرام بازدید خواهد کرد.
این گزارش بیان میکرد: «او قابلیت همکاری ما با متحدان و شرکا، بهویژه آمریکا را نشان خواهد داد و توانایی ما را در نمایش قدرت نظامی پیشرفته در حمایت از ناتو و امنیت دریایی بینالمللی به نمایش خواهد گذاشت. این مأموریت همچنین به دولت کمک خواهد کرد تا روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را با متحدان و شرکا در سراسر جهان تعمیق بخشد.»
این اظهارات جسورانه بازتابدهنده استراتژی سال ۱۹۹۸ بریتانیا بود که در دوران نخستوزیری تونی بلر آغاز شد. این استراتژی به وضوح بر اساس الگوی آمریکا در استفاده از ناوهای هواپیمابر برای نمایش قدرت اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک طراحی شده بود و هدف آن بازگرداندن نقش بریتانیا بهعنوان یک قدرت جهانی بود.
حوادث و ناکارآمدیهای مداوم
در نوامبر ۲۰۲۳، گزارشهایی از سقوط یک جنگنده F-35 در جریان مأموریت این ناو منتشر شد. این جنگنده که هزینهای نزدیک به ۲ تریلیون دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی داشته است، به دلیل مشکلات فنی و ایمنی، شهرت نامطلوبی پیدا کرده است. با وجود این، دو ناو بریتانیا به طور خاص برای حمل این جنگنده طراحی شدهاند و جنگنده دیگری نمیتوانند حمل کنند. با این حال، بریتانیا همواره در تأمین تعداد کافی از این جنگندهها دچار مشکل بوده است، بهطوریکه اغلب این ناوها بدون جنگنده در دریاها به مأموریت میروند، که بهدرستی «شرمندگی ملی» نام گرفته است.
کاهش تواناییهای نظامی
چند روز پس از آنکه تایمز خبر از مرگ قریبالوقوع این ناوها داد، رسانههای اصلی پر از گزارشهایی درباره کاهش شدید تواناییهای نظامی بریتانیا شدند. این گزارشها در آستانه بازنگری جدید در راهبرد دفاعی منتشر شد. پنج کشتی جنگی نیروی دریایی سلطنتی، که به دلیل مشکلات نیروی انسانی و فرسودگی ساختاری برای مدتی غیرقابل استفاده مانده بودند، جزو اولین قربانیان اعلامشده بودند. اینکه چه چیزی، اگر اصلاً چیزی، جایگزین این زیانها خواهد شد، مشخص نیست، اما احتمالاً این جایگزین ناو هواپیمابر نخواهد بود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 