پیام اسکات ریتر روشن است: بشریت در آستانه بزرگترین فاجعه از آغاز عصر هستهای قرار دارد و زمان برای اقدام رو به پایان است. ریتر اظهار داشت: «این مبارزه زندگی ماست. اگر شکست بخوریم، همه میمیریم. این یک استعاره نیست، بلکه واقعیت است.»
نویسنده: راینر روپ
ترجمه جنوب جهانی
در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، اسکات ریتر، بازرس سابق تسلیحات سازمان ملل و افسر اطلاعاتی ایالات متحده، در کنفرانس مؤسسه بینالمللی «اشیلر» سخنرانیای پرشور ارائه داد که بهطور گسترده در سراسر جهان بازتاب یافت. او با فوریتی بیپرده نسبت به خطر قریبالوقوع یک جنگ هستهای که ممکن است بهدلیل تشدید تنشها میان ناتو و روسیه آغاز شود، هشدار داد.
نقطه عطفی در تاریخ تسلیحات هستهای
ریتر گفت: «ما بیش از هر زمان دیگری به جنگ هستهای نزدیک شدهایم.» این اظهارنظر به مجموعهای از تحولات ژئوپلیتیکی و راهبردهای نظامی اشاره دارد که از پایان جنگ سرد بهطور فزایندهای بیثبات شدهاند. او وضعیت کنونی را متأثر از چند روند خطرناک توصیف کرد:
1. کاهش آستانه استفاده از تسلیحات هستهای: روسیه دکترین هستهای خود را برای پاسخگویی به تهدیدهای موجودیتی از سوی ناتو و ایالات متحده تغییر داده است. بهنظر ریتر، شرایط لازم برای استفاده از تسلیحات هستهای ممکن است قبلاً فراهم شده باشد.
2. راهبردهای تهاجمی ناتو: استقرار سامانههای تهاجمی پیشرفته در اروپا در نزدیکی مرزهای روسیه، احساس محاصره شدن را در کرملین تقویت کرده است.
3. فشار زمانی ناشی از پویایی سیاسی: بهگفته ریتر، دولت بایدن در تلاش است تا پیش از آغاز به کار دونالد ترامپ در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵، با تحریکات و ارسال تسلیحات جدید، شرایط غیرقابل بازگشتی ایجاد کند؛ بهگونهای که جنگ در اوکراین ادامه یابد و ترامپ یک جنگ تمامعیار را به ارث ببرد که خروج از آن حتی برای او آسان نباشد، زیرا ایالات متحده عملاً بهعنوان یکی از طرفهای درگیر شناخته شده است.
ناتو و روسیه: چرخهای از تشدید تنشها
ریتر توضیح داد که روابط بین ناتو و روسیه اکنون تحت تأثیر تحریکات یکجانبه غرب، بیاعتمادی متقابل، و کمبود ارتباطات قرار دارد. ناتو که در ابتدا بهعنوان یک اتحاد دفاعی تأسیس شده بود، بهگفته ریتر، بهتدریج به سازمانی با اقدامات تهاجمی تبدیل شده است. او به برنامه استقرار سامانه موشکی «دارک ایگل» (سلاح مافوق صوت ایالات متحده) در آلمان و سامانههای دفاع موشکی «آیجیس آشور» در اروپای شرقی اشاره کرد که توانایی شلیک موشکهای تهاجمی را نیز دارند.
هرچند واشنگتن ادعا میکند که این سامانهها برای مقابله با تهدیدهای احتمالی از سوی ایران طراحی شدهاند، ریتر این ادعا را «دروغی مضحک» توصیف کرد و آن را بخشی از یک راهبرد جامع برای محاصره راهبردی روسیه دانست. او افزود که روسیه نیز در واکنش به این اقدامات، سامانه موشکی میانبرد خود به نام «اورشنیک» را توسعه داده است که قادر است هر هدف ناتو در اروپا، از جمله مراکز فرماندهی و تأسیسات لجستیکی مهم را نابود کند.
پیام ریتر روشن بود: «روسیه بلوف نمیزند.» منطق تشدید تنشها در حال سوق دادن روسیه به گوشهای است که خطر محاسبات اشتباه یا تحریک عمدی را بهشدت افزایش میدهد.
فشار زمانی و نقش دولت بایدن
ریتر تأکید کرد که دولت بایدن در تلاش است سیاست خود در قبال روسیه و اوکراین را تا پیش از انتقال قدرت به ترامپ «ضد ترامپ» کند. این امر با یک برنامه زمانی شتابزده همراه است که فشار را بر تمامی طرفها افزایش میدهد. او هشدار داد: «یک اشتباه میتواند همه چیز را شعلهور کند – و هیچ راه بازگشتی وجود نخواهد داشت.»
بهگفته ریتر، هدف سیاسی استراتژیک برای شکست دادن روسیه به هر قیمتی دنبال میشود، حتی اگر این هدف خطر وقوع یک درگیری هستهای را افزایش دهد.
پیامدهای جنگ هستهای: پیشبینی تاریک ریتر
ریتر تأکید کرد که پیامدهای یک جنگ هستهای غیرقابل تصور خواهد بود. او گفت: «هیچ درگیری هستهای محدودی وجود ندارد. با اولین انفجار هستهای، تشدید غیرقابل کنترل آغاز میشود.» بهگفته او، مطالعات و شبیهسازیهای نظامی نشان میدهند که در عرض ۷۲ دقیقه پس از اولین انفجار، صدها میلیون نفر کشته خواهند شد.
او همچنین نسبت به اظهارات مقامات بلندپایه نظامی ایالات متحده که گفتهاند آمریکا «آماده تبادل هستهای با روسیه» است، هشدار داد و این نگرش را غیرمسئولانه و حاکی از «میل به خودکشی جمعی» دانست.
زمینه تاریخی: تقابلهای هستهای و درسهای گذشته
ریتر با یادآوری خطرناکترین لحظات جنگ سرد، از جمله بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲، خاطرنشان کرد که در آن زمان ارتباط مستقیم میان رهبران آمریکا و شوروی از وقوع جنگ هستهای جلوگیری کرد. اما امروز، اوضاع کاملاً متفاوت است. فقدان ارتباط، قطبیشدن فضا، و اتخاذ مواضع غیرقابلانعطاف شرایط را پیچیدهتر کرده است.
او جمله معروف جان اف. کندی را نقل کرد که در سال ۱۹۶۳ هشدار داده بود: «هرگز نباید دشمنی را مجبور کنیم بین تسلیم تحقیرآمیز یا استفاده از تسلیحات هستهای یکی را انتخاب کند.» ریتر این هشدار را بیش از هر زمان دیگری مرتبط دانست و خواستار بازگشت به دیپلماسی و همکاری شد. او گفت: «صلح امری بدیهی نیست؛ باید فعالانه از آن دفاع کرد.»
فراخوان اقدام جمعی
ریتر تأکید کرد که صدای مردم تنها نیرویی است که میتواند این روند تشدید تنشها را متوقف کند. او سخنانش را با یک هشدار فوری پایان داد: «هفتهها و ماههای آینده میتوانند سرنوشتساز باشند – نه فقط برای نتیجه درگیری در اوکراین، بلکه برای بقای کل بشریت.»
با توجه به این خطر بزرگ و واقعی، ریتر تنها یک راهحل میبیند: بسیج عمومی و فشار افکار عمومی. او از مردم خواست در تاریخ ۷ دسامبر ۲۰۲۴ در واشنگتن دیسی در تظاهراتی شرکت کنند تا پیامی روشن علیه تشدید تنشها ارسال کنند. او با هشتگ #SayNoToNuclearWar از مردم سراسر جهان خواست تا با اقدامات محلی به این اعتراض بپیوندند و سیاستهای دولتهای خود را بهطور جدی زیر سؤال ببرند.
ریتر تأکید کرد:
«این مبارزه زندگی ماست. اگر شکست بخوریم، همه میمیریم. این یک استعاره نیست، بلکه واقعیت است.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 