پیش از آغاز ریاستجمهوری ترامپ: ایران دور جدید مذاکرات با کشورهای اروپایی را آغاز میکند
ایران دور جدیدی از مذاکرات را با کشورهای اروپایی آغاز کرده است. دیپلماتهای ایرانی در ژنو با نمایندگان آلمان، فرانسه و بریتانیا دیدار میکنند تا درباره برنامه هستهای ایران و وضعیت خاورمیانه گفتگو کنند. در این مذاکرات، احتمالاً همکاری تهران با روسیه و خطر تشدید تنشها با اسرائیل نقش تعیینکنندهای ایفا خواهند کرد.
دیپلماتهای اروپایی و ایرانی روز جمعه گرد هم میآیند تا بررسی کنند که آیا میتوانند در هفتههای آینده گفتگوی جدی را برای کاهش تنشها در منطقه آغاز کنند. این تنشها بهویژه به دلیل برنامه هستهای مناقشهبرانگیز ایران شدت یافته است. این دیدارها که در شهر ژنو سوئیس برگزار میشود، جایی که قدرتهای جهانی و ایران بیش از یک دهه پیش به اولین پیشرفت در مذاکرات هستهای دست یافتند و در سال ۲۰۱۵ به توافق رسیدند، نخستین دیدار پس از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا محسوب میشود. هدف این دیدارها بررسی این است که آیا میتوان تا پیش از ۲۰ ژانویه، زمانی که ترامپ بهطور رسمی ریاستجمهوری را آغاز میکند، حرکتی در راستای پیشبرد مذاکرات ایجاد کرد.
معاون وزیر خارجه ایران و مذاکرهکننده ارشد هستهای، مجید تختروانچی، روز جمعه با دیپلماتهای برجسته بریتانیا، آلمان و فرانسه، که به گروه موسوم به «E3» معروفاند، دیدار خواهد کرد. این دیدار پس از جلسه وی با هماهنگکننده ارشد اتحادیه اروپا در شب پنجشنبه برگزار میشود. عمق بیاعتمادی میان دو طرف زمانی آشکار شد که کشورهای گروه E3 در ۲۱ نوامبر قطعنامهای علیه ایران تصویب کردند. این قطعنامه از آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواسته است تا بهار ۲۰۲۵ گزارشی جامع درباره فعالیتهای هستهای ایران ارائه دهد.
ایران در واکنش به تحریمهای جدید، قصد دارد هزاران سانتریفیوژ جدید برای غنیسازی اورانیوم نصب کند. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، این تعداد بیش از ۶ هزار سانتریفیوژ خواهد بود. دیپلماتهای اروپایی، اسرائیلی و منطقهای پیشبینی میکنند که دولت ترامپ، که شامل چهرههای برجسته ضدایرانی مانند مارکو روبیو، گزینه پیشنهادی ترامپ برای وزارت خارجه، خواهد بود، سیاستی تحت عنوان «فشار حداکثری» را در پیش بگیرد. این سیاست به دنبال آن است که ایران را از نظر اقتصادی تحت فشار شدید قرار دهد، تلاشی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود نیز بینتیجه دنبال کرده بود.
سه مقام ایرانی اعلام کردند که تهران عمدتاً به دنبال یافتن راههایی برای «لغو تحریمها» است که از سال ۲۰۱۸، پس از خروج رئیسجمهور وقت آمریکا، ترامپ، از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ میان ایران و شش قدرت جهانی، اعمال شدهاند. یکی از مقامات اروپایی اظهار داشت که هدف اصلی، تلاش برای تعیین چارچوب و زمانبندی برای آغاز مذاکراتی با حسن نیت است تا ایران تعهد مشخصی برای شروع گفتگوهای جدی پیش از ورود ترامپ به کاخ سفید ارائه کند.
مقامات دو طرف تأیید کردند که مسئله هستهای تنها یکی از موضوعات مطرح در این مذاکرات است. همچنین قرار است درباره روابط نظامی ایران با روسیه و نقش منطقهای آن بحث شود. نگرانیها از این بابت افزایش یافته که تنشها میان ایران و رقیب دیرینهاش اسرائیل ممکن است به یک جنگ فراگیر منجر شود، جنگی که با درگیریها در غزه و لبنان و حملات متقابل میان این دو رقیب، به شدت شعلهورتر شده است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 