ترجمه جنوب جهانی
شبهنظامیان سوری موفق شدند کنترل شهر حلب و دیگر شهرکهای شمال غربی سوریه را به دست گیرند که توجه بسیاری از مقامات روس و رسانهها را جلب کرده است.
این اتفاق همزمان با اجرایی شدن آتشبس میان لبنان و اسرائیل، استفاده موفقیتآمیز روسیه از موشک هازل در اوکراین و گفتگوها درباره راهحل احتمالی بحران اوکراین پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ رخ میدهد.
برخی تحلیلگران روس آنچه در سوریه رخ میدهد را به عنوان گشایش یک «جبهه دوم» علیه مسکو میبینند. حمله شبهنظامیان پس از چند سال آرامش نسبی اتفاق افتاد. در مارس ۲۰۲۰، روسیه، ترکیه و ایران توافق کردند آتشبس و توقف خصومتها را در شمال غرب کشور اجرا کنند.
ساعاتی پس از اینکه شبهنظامیان سوری حلب را اشغال کردند، فرمانده نیروهای روس در سوریه، ژنرال سرگئی کیسل، از سمت خود برکنار شد و جایگزین او الکساندر چایکو شد که نقش مهمی در آزادسازی حلب در سال ۲۰۱۷ داشت. چنین جابجایی نشان میدهد که کیسل قادر به مقاومت در برابر حمله شبهنظامیان نیست، اما ژنرال جدید ممکن است روند را تغییر دهد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی رئیس جمهور روسیه گفت: «ما همچنان از بشار اسد حمایت میکنیم و در سطوح مناسب ارتباط داریم. وضعیت را تحلیل میکنیم و موضع خود را درباره اقدامات لازم برای ثباتسازی شرایط تدوین میکنیم.»
شرطبندیهای خطرناک
اندرئی انتیکوف، سیاستشناس، شرقشناس و عربشناس معتقد است که کارزار رسانهای «گسترده»ای که حمله بزرگ مخالفان سوری را همراهی کرد، هدفش نشان دادن این موضوع بود که مسکو ظاهراً ضعیف است و نمیتواند بر روند تحولات سوریه تأثیر بگذارد و ارتش روسیه به دلیل درگیری داغ در اوکراین تمایلی به مداخله ندارد.
بازیگران اصلی [در بحران سوریه] موضع روسیه را اشتباه برداشت کردهاند. آنها تصور کردند که کرملین نیروهایش را در سوریه کاهش داده تا بر جبهه اوکراین متمرکز شود، که این یعنی زمان مناسب برای «حذف» ایران و حزبالله.
علاوه بر این، شایعات هماهنگی بین مسکو و گروههای مخالف منطقهای برای حفظ منافع روسیه در سوریه بخشی از یک «جنگ روانی» است که هدف آن تضعیف اعتماد بین مسکو، دمشق و تهران است. انتیکوف احتمال نمیدهد که رویدادهای فعلی انتقامجویی ایالات متحده در ارتباط با درگیری اوکراین باشد.
او همچنین معتقد است که رویدادهای اخیر منجر به آغاز یک مبارزه دشوار علیه «گروههای شبهنظامی» در سوریه خواهد شد، صرف نظر از روابط آنها با بازیگران منطقهای. علاوه بر این، رویدادهای «دراماتیک« فعلی در سوریه توافق مورد انتظار بین دمشق و آنکارا را از مسیر خارج کرده است.
انتصاب فرمانده جدید گروه نظامی روسیه در سوریه بخشی از آمادهسازی برای مرحله جدیدی از درگیری در این منطقه است. احتمال بالایی وجود دارد که یک رویارویی گسترده رخ دهد و راهحل سیاسی به حاشیه رانده شود.
«کورسک دوم»
آناتولی ماتویچوک، کارشناس نظامی، معتقد است رویدادهای فعلی به روابط مسکو و آنکارا آسیب خواهد زد و توافقات موجود آنها را تضعیف میکند. به گفته او، طرف ترکیهای تعهدات خود [در چارچوب روند آستانه و سوچی] را اجرا نکرده است، از جمله حذف «گروههای تروریستی» و تضمین دسترسی به جادههای بینالمللی استراتژیک M4 و M5.
آنچه در حلب رخ داده شبیه به حمله ناگهانی نیروهای مسلح اوکراین به منطقه کورسک است. بازیگران منطقهای نگران هستند که دونالد ترامپ، رئیس جمهور منتخب ایالات متحده، سیاست جدیدی را در قبال پروندههای بینالمللی «داغ»، از جمله سوریه، اتخاذ کند که با منافع حامیان مخالفان سوری همخوانی ندارد.
مسکو اکنون حق دارد عواقب حمله اخیر مخالفان [سوری] را جبران کند، زیرا به لحاظ نظامی و سیاسی اوضاع را دوباره سازماندهی کرده است. اگر توافق با ترکیه نتواند سطح تنش را کاهش دهد، حمله متقابل با مشارکت نیروهای سوری و ایرانی آغاز خواهد شد.
کرملین که پس از استفاده موفقیتآمیز از «هازل» و بازپسگیری کنترل ۶۰ درصد از منطقه کورسک دچار «شور و هیجان» شده، بیش از پیش آماده است راهحل نظامی را در سوریه به کار گیرد.
ماتویچوک معتقد است اسرائیل بسیار علاقهمند به بیثباتسازی سوریه و قطع مسیر تأمین سلاح سوریه به لبنان است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حتی گفته است که پس از توافق آتشبس با لبنان، بر جبهههای دیگر (ایران، سوریه و عراق) متمرکز خواهد شد.
حزبالله نیز به یک آتشبس طولانیمدت با اسرائیل علاقهمند است تا بر سوریه که اصلیترین تأمینکننده سلاح و مهمات اوست، تمرکز کند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 