هانا عید
المیادین
ترجمه جنوب جهانی
کنفدراسیون کشورهای ساحل در حال پیشبرد مبارزه انقلابی در آفریقا از طریق ایجاد نیروهای تولیدی بومی خود است.
از ۱۹ تا ۲۱ نوامبر، در نیامی، پایتخت نیجر، کنفرانسی با اهمیت ویژه برگزار شد. این کنفرانس، با عنوان همبستگی با مردم ساحل، توسط دبیرخانه پان-آفریقانیسم امروز و سازمان مردمی غرب آفریقا میزبانی شد. این کنفرانس، اتحادیههای کارگری، فعالان مردمی، محققان، خبرنگاران و تمامی مخالفان امپریالیسم را که در کنار مردم ساحل و کنفدراسیون کشورهای ساحل ایستادهاند، گرد هم آورد. محور این کنفرانس «وحدت ضد امپریالیستی، صلح، و دوستی میان ملتها» بود. اهمیت این کنفرانس بسیار بالاست، بهویژه که چنین رویدادی به میزبانی کشورهای غرب آفریقا و با هدف دعوت از نیروهای پیشرو جهان برای گفتوگو، از دهه ۱۹۸۰ تاکنون بیسابقه بوده است.
هرچند امکان سفر به نیامی برای من فراهم نشد، اما با تعدادی از شرکتکنندگان در ارتباط بودم که دیدگاههای اختصاصی خود را از این کنفرانس در اختیارم قرار دادند. این کنفرانس از طریق تلویزیون پان-آفریقایی نیز پخش شد و در اولین پخش زنده، حضور گسترده افراد با چفیه در میان جمعیت به چشم میخورد. اولین پنل سخنرانانی از مؤسسه سیمون بولیوار، حزب سوسیالیست زامبیا، و سازمان انقلابی برای دموکراسی نوین را شامل میشد. پیش از نقلقول از شرکتکنندگان و برداشتهای آنان از این رویداد مهم، تحلیل خود را از جنبش ضد امپریالیستی جاری در ساحل ارائه میکنم.
کنفدراسیون کشورهای ساحل در حال پیشبرد مبارزه انقلابی در آفریقا از طریق بازپسگیری حاکمیت و اجرای پروژههای برقرسانی گسترده، ایجاد ارتباطات حملونقل، و بهطور کلی ایجاد نیروهای تولیدی بومی است. همانطور که در مقالهای طولانی برای مؤسسه تحقیقاتی اجتماعی تریکانتیننتال نوشتهام، بازپسگیری نیروهای تولیدی از غاصب استعماری، نخستین گام برای بازیابی حاکمیت ملی است. مسئله زمین محور اصلی است که حاکمیت، رهایی ملی و ضد امپریالیسم حول آن میچرخد.
به گفته یکی از شرکتکنندگان، میکائلا اِرسکوگ: «این نظامیان شهروندانی هستند که از نزدیک شکست تصمیمگیرندگان در خدمت و حفاظت از مردم و پیشبرد منافع ملی حاکم را تجربه میکنند.»
دولت پیش از کودتای بورکینافاسو بیش از ۶۰ درصد از خاک خود را به AQIM (القاعده در مغرب اسلامی) و دیگر نیروهای تجزیهطلب واگذار کرده بود، اما از طریق اقدامات نظامی مشترک با نیجر و مالی، بیش از سهچهارم این زمینها را بازپس گرفته است. مالی نیز توانسته است اراضی اشغالشده توسط نیروهای تجزیهطلب مورد حمایت غرب را بازپس گیرد.
با گسترش روابط کنفدراسیون کشورهای ساحل با روسیه و با توجه به این که ایالات متحده، آلمان و ایتالیا حمایت خود از مداخله نظامی فرانسه را قطع کردهاند، نیروهای امنیتی فرانسه و اوکراین در تلاش هستند تا از طریق حملات جعلی و حتی اقدامات تروریستی آشکار، ناآرامی داخلی و ضدانقلاب را تحریک کنند.
سخنرانیهای ابتدایی توسط جونی گدی الاسو، یکی از اعضای دبیرخانه پان-آفریقانیسم امروز، انجام شد. او هدف کنفرانس را اینگونه بیان کرد:
«امروز در نیامی گرد هم آمدهایم تا بار دیگر با مردم مالی، بورکینافاسو و البته نیجر دست در دست هم دهیم تا مقاومت مردممان در برابر تحقیر نژادپرستانه، استعماری و امپریالیستی قارهمان را به نمایش بگذاریم.»
در پایان سخنرانی خود، او نقلقول معروفی از شهید غسان کنفانی را خواند که هر ضربه به امپریالیسم به انقلاب جهانی خدمت میکند. این سخنرانی نه تنها به زیبایی ایراد شد، بلکه باعث شد جنبشهای رهایی ملی در غرب آفریقا و غرب آسیا وارد گفتوگو شوند. واقعاً نمیتوان فلسطین آزاد داشت، مگر با آفریقای رهاشده، و بالعکس.
باز هم به نقل از میکائلا اِرسکوگ:
«اگرچه هیچ سازمان فلسطینی در این کنفرانس حضور نداشت، اما نسلکشی مداوم و مقاومت تاریخی مردم فلسطین در چندین مداخله مورد بحث قرار گرفت.»
این نشست با راهپیمایی سیاسی به سوی بنای یادبود سانکارا به پایان رسید که خواهان فلسطینی آزاد بود.
رهبری نیجر از این کنفرانس حمایت کرده و در آن شرکت نمودند. نخستوزیر نیجر، علی لمین زین، سخنان افتتاحیهای ایراد کرد و ژنرال تیانی، از دولت CNSP (شورای ملی حفاظت از میهن)، نیز در این رویداد حضور داشت. بر اساس اظهارات ارسکوگ و دیگران، بخش عمده شرکتکنندگان را طبقه کارگر نیجر تشکیل میدادند: اتحادیههای کارگری، پرستاران، سازمانهای اجتماعی میهندوست، گروههای مذهبی، پیر و جوان، زن و مرد.
در مورد مشارکت زنان، این کنفرانس گامی جدی برای فاصله گرفتن از فمینیسم لیبرال و ایدههای فردگرایانه حقوق برداشت. امی فامیه مایگا، یکی از شرکتکنندگان و رهبران سازمان انقلابی برای دموکراسی نوین، گفت:
«ما برای حاکمیت و کرامت کل مردم مبارزه میکنیم.»
مشعل مشارکت زنان در مبارزات رهایی ملی با شور و اشتیاق در این کنفرانس به دوش کشیده شد.
یکی از نکات برجسته کنفرانس، به گفته چندین شرکتکننده، تخیل سیاسی آن بود. گرایشهای سیاسی حاضر در این کنفرانس از ملیگرایان میهندوست تا مارکسیست-لنینیستها متنوع بود و همه در گفتوگویی سازنده با محوریت پیشبرد جنبش شرکت داشتند. این تنوع سیاسی یادآور کنفرانس مردمی فلسطین است که من در ماه مه ۲۰۲۴ در آن شرکت کردم.
تنوع دیدگاههای سیاسی شرکتکنندگان به کنفرانس قدرت و وحدت بخشید؛ برخلاف کنفرانسهایی که درباره مبارزات سیاسی اروپا یا آمریکا برگزار میشود و اغلب به مباحثات و رقابتهای ایدئولوژیک ختم میشود. برای بلز تولُو، از سازمان مردمی غرب آفریقا، این کنفرانس رویدادی تاریخی در لحظهای تاریخی بود، زیرا مردم ساحل «زنجیرهای نئواستعمار را میشکنند… ما اکنون شجاع هستیم، جوانان قاره ما در حال برخاستن هستند.»
در پایان کنفرانس، دو سازمان برگزارکننده، یعنی WAPO (سازمان مردمی غرب آفریقا) و پان-آفریقانیسم امروز، بیانیهای تحت عنوان بیانیه نیامی منتشر کردند. این بیانیه به مسائل تاریخی و معاصر پرداخت. این بیانیه با اشاره به رویداد تاریخی ۱۴۰ سال پیش آغاز شد؛ جایی که در ۱۵ نوامبر ۱۸۸۴، قدرتهای امپریالیستی در کنفرانس بدنام برلین گرد هم آمدند تا آفریقا را میان خود بر اساس خطوط استعماری تقسیم کنند. حال، پس از ۱۴۰ سال، نیروهای سیاسی میهندوست در نیامی، باماکو و واگادوگو، نقشه را بازترسیم میکنند و استعمارگران فرانسوی و آمریکایی را بیرون میرانند.
یک سپیدهدم جدید از پانآفریقانیسم در حال طلوع است تا با شرایط قرن بیستویکم مقابله کند، و مردم ساحل در نوک این نیزه قرار دارند. همانطور که ما خواهان رهایی کامل فلسطین هستیم، باید دست یارانمان در ساحل را بگیریم و به صهیونیسم، امپریالیسم و سرمایهداری که در پی نابودی ما و سیاره ما هستند، پایان دهیم.
پایان بیانیه نیامی چنین است:
«ما نیامی را با تعهد به دفاع از پیشرفتهایی که مردم در ساحل بهدست آوردهاند و گرد هم آوردن نیروهای بینالمللی در سراسر جهان برای این هدف ترک میکنیم.
زنده باد میهندوستی، ضد امپریالیسم و پانآفریقانیسم!
فرانسه و همپیمانانش، از آفریقا خارج شوید!»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 