وایت رید
منتشرشده در گری‌زون

ترجمه جنوب جهانی

رسوایی مرتبط با صحنه‌سازی کلاریسا وارد، خبرنگار CNN، در زندانی در سوریه عمیق‌تر می‌شود

تصاویری که نشان می‌دهند خبرنگار تغییر رژیم‌محور شبکه CNN، ظاهراً در حال آزاد کردن یک زندانی فراموش‌شده از زندانی در سوریه است، به عنوان یک فریبکاری جنجالی افشا شده است. با این وجود، این شبکه همچنان به بازپخش این گزارش ادامه می‌دهد و از خبرنگار خود دفاع می‌کند.
«در نزدیک به بیست سال فعالیت خبرنگاری، این یکی از خارق‌العاده‌ترین لحظاتی بود که شاهد آن بودم.»
این عبارتی است که کلاریسا وارد، خبرنگار باسابقه CNN، در توصیف ورود خود به یک زندان سوری در تاریخ ۱۲ دسامبر به کار برد، جایی که مدعی شد یک زندانی فراموش‌شده را پس از سه ماه حبس آزاد کرده است. اما یک مشکل اساسی در این «لحظه خارق‌العاده» وجود داشت: بررسی داستان دراماتیکی که توسط CNN روایت شده است، تعدادی ناسازگاری آشکار را نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین آن‌ها این است که مرد مذکور متهم به ایفای نقش جعلی است.
پس از اینکه کاربران بی‌شماری در شبکه‌های اجتماعی داستان CNN را به شدت نقد کردند، یک سازمان راستی‌آزمایی وابسته به دولت آمریکا افشا کرد که زندانی‌ای که ظاهراً در اجرای نمایشی وارد آزاد شده است، در واقع یک مأمور رده‌پایین اطلاعاتی سوری بوده که به اتهام فساد و سوءاستفاده زندانی شده بود.
CNN در نهایت در تاریخ ۱۵ دسامبر به رسوایی فزاینده واکنش نشان داد و اعلام کرد که موضوع گزارش وارد را مورد بررسی قرار خواهد داد. با این حال، این شبکه همچنان به حمایت از خبرنگاری که مسئول این فریب رسانه‌ای بوده ادامه می‌دهد و گزارش صحنه‌سازی‌شده را روزانه برای مخاطبان خود بازپخش می‌کند.
با توجه به اینکه کلاریسا وارد همچنان در دمشق تحت کنترل نیروهای جهادی مستقر است، به نظر می‌رسد مدیران وی حاضر نیستند اجازه دهند استانداردهای حرفه‌ای و اخلاقی مانعی در برابر یک عملیات موفق تغییر رژیم تحت حمایت غرب باشد.
«تکان خورد! آیا کسی آنجاست؟»
در گزارش اصلی ویدئویی CNN در تاریخ ۱۱ دسامبر، کلاریسا وارد، وارد زندانی می‌شود که می‌گوید قبلاً توسط سازمان اطلاعات نیروی هوایی سوریه اداره می‌شده است. وی ادعا می‌کند این زندان یکی از «بسیاری از زندان‌های مخفی در سراسر دمشق» بوده که «به طور خاص برای نظارت، دستگیری و کشتار تمامی منتقدان رژیم» طراحی شده بود. وارد ظاهراً به دنبال یافتن سرنخ‌هایی از آستین تایس، خبرنگار آمریکایی، بود که دولت ایالات متحده مدعی است توسط دولت اسد پیش از سقوطش نگه داشته می‌شد.
کلاریسا وارد در گزارش صوتی خود تأکید می‌کند: «ما هیچ سرنخی از تایس پیدا نمی‌کنیم، اما [با] چیزی خارق‌العاده روبرو می‌شویم.» در این لحظه، وارد توضیح می‌دهد که «نگهبان ما را مجبور می‌کند دوربین را خاموش کنیم در حالی که او به قفل درب سلول شلیک می‌کند.» اما ورود آن‌ها به سلول نشان داده نمی‌شود. سپس، وارد و همراهانش وارد سلولی تمیز اما بدون پنجره می‌شوند که پتوهایی روی زمین جمع شده‌اند.
وارد با هیجان فریاد می‌زند: «تکان خورد!» و سپس از پتو، به زبان انگلیسی می‌پرسد: «آیا کسی آنجاست؟»
با دختلت مامور راهنمای مسلح شورشی، مردی از زیر پتو بیرون می‌خزد و خود را به گروه CNN نشان می‌دهد. او با چشمانی گشاد دستانش را بالا می‌برد. وارد ترجمه می‌کند: «می‌گوید من یک غیرنظامی هستم، من یک غیرنظامی هستم.» وی اضافه می‌کند که مرد به مبارز می‌گوید اهل شهر حمص است و به مدت سه ماه در این سلول زندانی بوده است. در حالی که وارد در پس‌زمینه قدم می‌زند، دستانش را به‌طرز نمایشی روی سینه‌اش قرار می‌دهد.
وارد با لرزش صدا می‌گوید: «او بازوانم را محکم با دو دست می‌گیرد.» سپس با نفس‌نفس‌زدن می‌پرسد: «آیا کسی آب دارد؟» کسی خارج از کادر یک بطری آب می‌آورد و مرد به‌سرعت آن را می‌نوشد. هنگامی که به بیرون قدم می‌گذارد، به آسمان خیره می‌شود و می‌گوید: «خدای من، نور.» وارد با لحنی جدی اعلام می‌کند: «مرد که به مدت چند روز بدون غذا، آب یا نور تنها مانده بود، از سقوط رژیم بشار اسد بی‌خبر بود.»
طبق تخمین وارد، این مرد حداقل چهار روز بدون غذا و آب به حال خود رها شده بود. با این حال، مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۲ منتشرشده در مجله Science نشان داد که انسان‌ها «علی‌رغم تطبیقاتی برای کاهش کم‌آبی، می‌توانند تنها ~۳ روز بدون مصرف آب زنده بمانند.» زندان اطلاعات نیروی هوایی مزه که در گزارش مطرح شده است، طبق گزارش‌ها، در تاریخ ۶ دسامبر، یعنی پنج روز کامل پیش از انتشار این گزارش، توسط شورشیان ضد دولتی تصرف شده بود. یعنی این زندانی فرضی از ۵ روز قبل در اختیار شورشیان بوده و نه رژیم!
یک مبارز شورشی صندلی می‌آورد و تیم CNN تصمیم می‌گیرد با زندانی فرضی مصاحبه کند. در این بین، کسی یک بشقاب غذا به او می‌دهد و او پس از برداشتن لقمه‌ای در آغوش خانم وارد غش میکند. وارد با اندوه می‌گوید: «او به‌سختی می‌تواند غذا را به دهانش برساند. اما بدنش تحمل آن را ندارد.»
این بخش با هدایت مردی که وارد او را «عادل غربال» معرفی می‌کند به سمت آمبولانسی با نشان هلال احمر پایان می‌یابد. وارد نتیجه می‌گیرد: «این پایان یک فصل بسیار تاریک برای او و برای کل سوریه است.»
شاید همین‌طور می‌بود – اگر واقعاً چنین اتفاقی افتاده بود. اما اکنون مشخص شده است مردی که توسط کلاریسا وارد از CNN نجات داده شد، یک مقام فاسد دولتی سوری بوده، نه یک زندانی سیاسی بی‌گناه.
افشای نمایشی زندان سوریه توسط CNN توسط یک سایت همسو با دولت آمریکا
طبق اعلام سازمان راستی‌آزمایی تحت حمایت غرب با نام Verify، «عادل غربال» در واقع «سلامه محمد سلامه» است. این سازمان او را به عنوان «ستوان اول اطلاعات نیروی هوایی سوریه» معرفی کرده و مدعی شده است که «او به خاطر فعالیت‌هایش در حمص بدنام بود.»
سازمان Verify، که خود را به عنوان «امضاکننده معتبر شبکه بین‌المللی راستی‌آزمایی (IFCN) و شریک مورداعتماد فیسبوک در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از سال ۲۰۱۹» توصیف می‌کند، نوشته است: «ساکنان محله البیاضه او را به عنوان فردی که اغلب در یک ایست بازرسی در ورودی غربی منطقه مستقر بود و به دلیل سوءاستفاده‌هایش بدنام بود، شناسایی کرده‌اند.»
طبق گزارش این سازمان، سلامه به دلیل «سرقت [و] اخاذی» زندانی شده بود و «حبس اخیر او – که کمتر از یک ماه طول کشید – به دلیل اختلاف بر سر تقسیم سود حاصل از وجوه اخاذی بوده است.»
گروه مادر IFCN، یعنی «مؤسسه پویینتر»، مبالغ کلانی از سازمان‌هایی همچون بنیاد جامعه باز جورج سوروس (OSF) و بنیاد ملی دموکراسی (که پوششی برای CIA محسوب می‌شود) دریافت کرده است. در سال ۲۰۱۷، مؤسسه پویینتر مبلغ چشمگیر ۱.۳ میلیون دلار از OSF و بنیاد امیدیار، ابزار اصلی هزینه‌کرد بیلیونر همسو با حزب دموکرات، پیر امیدیار، دریافت کرد. با توجه به این ارتباطات مالی همسو با آمریکا، Verify انگیزه بسیار کمی برای تضعیف روایت‌های تغییر رژیم CNN دارد.
همراه با صدها کاربر شبکه‌های اجتماعی، Verify نیز اشاره کرده است که جدول زمانی توصیف‌شده توسط CNN به‌سادگی غیرقابل‌باور است. به گفته تحلیل‌گر ژئوپلیتیک، آرنو برتراند: «اغلب انسان‌ها نمی‌توانند بدون آب به مدت ۴-۵ روز زنده بمانند، به‌ویژه اگر بدون غذا و تحت شرایط پراسترس زندان باشند. حداقل حالت ممکن این است که لب‌ها و دهانشان به شدت خشک و ترک‌خورده باشد، چشمانشان به‌شدت فرورفته، پوستشان بسیار تنگ و خاکستری‌رنگ باشد و نتوانند به‌طور منطقی صحبت کنند.»
با این حال، مردی که CNN ادعا می‌کند او را آزاد کرده است، هیچ نشانه‌ای از حبس طولانی‌مدت نشان نمی‌دهد و در عوض، خوب تغذیه شده، مرتب و نسبتاً اصلاح‌شده به نظر می‌رسد. یک پست محبوب دیگر به «ناخن‌های مرتب مردی که به گفته CNN سه ماه در یک سیاه‌چال تاریک سوریه بوده» اشاره کرد.
منتقدان ضد امپریالیستی تنها کسانی نبودند که به این پروپاگاندای افراطی CNN واکنش نشان دادند. یک فعال کرد نوشت که این حادثه «سؤالات بسیار جدی درباره صداقت خبرنگاری» ایجاد می‌کند، زیرا «زندان اطلاعات نیروی هوایی دو روز پیش از ورود CNN توسط شورشیان سوری باز شده و تمامی سلول‌ها باز شده بودند.» وی اضافه کرد: «این زندان از چند روز پیش آزاد شده بود؛ چندین خبرنگار سوری در آنجا بودند – خانواده‌ها برای یافتن بقایای اعضای خانواده‌شان به آنجا آمده بودند – تیم‌های جست‌وجوی اعزامی توسط دولت ترکیه نیز زندان را جست‌وجو کرده بودند؛ اما چطور ممکن است همه این افراد این یک سلول زندان را نادیده گرفته باشند؟ – آن‌هم با دقیقاً یک زندانی در داخل آن، با وجود اینکه این سلول برای چندین زندانی طراحی شده بود؟»
این فعال همچنین اشاره کرد که حتی خبرنگارانی که با گروه تروریستی هیئت تحریر الشام (HTS)، که توسط آمریکا به‌عنوان یک گروه تروریستی شناخته شده است و عمدتاً بر سرنگونی دولت سوریه نظارت داشت، همسو بودند، گزارش CNN را در یک پست تلگرامی به تمسخر گرفته‌اند و نوشته‌اند: «اگر این یک نمایش برای ایجاد یک گزارش انحصاری برای CNN و خندیدن به حماقت غرب نباشد، احتمالاً یکی از بازداشت‌شدگان جایی برای رفتن ندارد و ترجیح می‌دهد در زندان بماند و همان‌جا بخوابد.»
افرادی دیگر که ادعا می‌کنند توسط دولت پیشین سوریه زندانی شده‌اند نیز این گزارش را زیر سؤال بردند. یکی از آن‌ها نوشت: «من دوبار در سوریه بازداشت شدم. فکر می‌کنم این صحنه‌سازی شده است. CNN باید تحقیق کند. خوشحال می‌شوم اگر خلاف آن ثابت شود.» دیگری پیشنهاد داد که این گزارش به کسانی که واقعاً زندانی شده بودند، توهین کرده است: «کلاریسا وارد، خبرنگار CNN، صحنه‌ای ساختگی از یک زندانی در زندان‌های به‌شدت بی‌رحم سوریه نشان داد. این برای بازداشت‌شدگان سوری تحقیرآمیز و سوءاستفاده‌آمیز است. به‌عنوان یک بازداشت‌شده سابق سوری، خواستار تحریم او و افشای اقداماتش هستم.»
تاریخچه کلاریسا وارد در حمایت آشکار از تغییر رژیم و همکاری با شخصیت‌های القاعده
این اولین باری نیست که وارد به جعل یک داستان و صحنه‌سازی برای افزایش رتبه‌بندی‌های خود متهم می‌شود. هنگام پوشش حمله اسرائیل به غزه پس از ۷ اکتبر، وارد زمانی مورد تمسخر گسترده قرار گرفت که در واکنش به حمله موشکی حماس به زمین افتاد و پناه گرفت، در حالی که در واقع هیچ مهماتی در نزدیکی او سقوط نکرده بود.
دو هفته بعد، پوشش یک‌طرفه کلاریسا وارد از نسل‌کشی اسرائیل در غزه باعث شد تا با خبرنگار مصری، رحما زین، در یک ویدئوی وارد چالش شود. زین با انتقاد از خبرنگار CNN گفت: «این را پوشش بدهید! حقیقت را بگویید! ما متوجه می‌شویم… شما فقط یک عروسک خیمه‌شب‌بازی هستید، فقط یک بلندگو هستید.» وی افزود: «شما نماینده دولت خود هستید.»
زین نتیجه گرفت: «ما شاهد یک اشغال هستیم» و این «نتیجه سکوت شماست.»
حضور وارد در دمشق، جایی که شبه‌نظامیان جهادی کنترل را در دست گرفته‌اند در حالی که نیروهای اسرائیلی بدون مقاومت سرزمین‌های سوریه را تصاحب می‌کنند، نتیجه بیش از یک دهه تبلیغ برای تغییر رژیم است.
در سال ۲۰۱۲، کلاریسا وارد ادعا کرد که «به نوعی در یک کوچه در شهر قدیمی دمشق جیم شدم، یک روسری سرم کردم و یک هفته با برخی فعالان زندگی کردم.» او با یک تبلیغ عملی برای ارتش آزاد سوریه، شبه‌نظامیان به سبک کنترا که با تسلیحات و حمایت CIA ایجاد شده بودند، بازگشت.

در سال ۲۰۱۷، وارد اجازه ورود ویژه به ادلب، منطقه تحت کنترل القاعده در شمال غربی سوریه که توسط ارتش ترکیه محافظت می‌شود، را دریافت کرد. برای دسترسی به رهبران جهادی، وارد از بلال عبد الکریم، یک آمریکایی که در سال ۲۰۱۲ به شاخه القاعده در سوریه پیوست و متعاقباً به‌عنوان برجسته‌ترین مبلغ انگلیسی‌زبان آن خدمت کرد، به‌عنوان دستیار خود استفاده کرد. هنگامی که وارد برای گزارش خود در داخل ادلب جایزه پیبادی دریافت کرد، عبد الکریم در توییتر شکایت کرد که CNN «به‌ندرت نام مرا ذکر کرد! حدس می‌زنم آن‌ها فراموش کرده‌اند که من کسی بودم که این فیلم را گرفتم.»
کلاریسا وارد کمی بعد در شورای امنیت سازمان ملل به‌عنوان مهمان هیئت نمایندگی ایالات متحده ظاهر شد. او در آنجا از «گروه‌های اسلام‌گرا» در استان ادلب به‌عنوان «قهرمانان میدانی» یاد کرد که «خلأ را پر کرده‌اند» در جنگ برای سرنگونی دولت سوریه.
در سال ۲۰۱۹، زمانی که مکس بلومنتال از The Grayzone یک رشته توییت شامل عکس‌ها و ویدئوهای غیرصحنه‌سازی‌شده از سفرش به دمشق، از جمله مصاحبه‌هایش با سوری‌هایی که توسط نیروهای مخالف تحت حمایت غرب زخمی یا شکنجه شده بودند، منتشر کرد، وارد به‌شدت واکنش نشان داد و ادعا کرد که او دچار «طپش قلب» شده و این واکنش به «حالت‌های خشم» پیشرفته رسیده است، حتی گمان می‌کرد که گزارش‌های انتقادی بلومنتال ناشی از اعتیاد به مواد مخدر است.
چه وارد هوشیار بوده باشد چه نه، زمانی که او در یک نجات زندانی آشکارا صحنه‌سازی‌شده شرکت کرد – چیزی که خودش آن را «یکی از خارق‌العاده‌ترین لحظات» در حرفه رسانه‌ای خود نامید – او آشکارا درگیر توهم خودبزرگ‌بینی و وسواس پیشبرد اهداف ماشین تغییر رژیم ایالات متحده بود. و اگرچه شبکه‌اش ظاهراً از او حمایت می‌کند، به نظر می‌رسد که پیامدهای این اقدام اکنون آشکار شده است.