نوشته: هدلبرتو لوپز بلانچ
ترجمه جنوب جهانی

اسلحه به دست، گویی هنوز در غرب وحشی آمریکا به سر می‌برد، رئیس‌جمهور آینده ایالات متحده، دونالد ترامپ، تهدید کرده است که اگر کشورهای عضو بریکس تصمیم بگیرند استفاده از دلار را در معاملات خود متوقف کنند، بر محصولات آن‌ها 100 درصد تعرفه تجاری اعمال خواهد کرد.
ترامپ با همان غرور همیشگی خود در حساب کاربری‌اش در شبکه اجتماعی Truth Social اعلام کرد: «اینکه کشورهای بریکس بخواهند از دلار فاصله بگیرند و ما فقط تماشا کنیم، دیگر تمام شد. ما به تعهد این کشورها نیاز داریم که نه یک ارز جدید برای بریکس ایجاد کنند و نه از هیچ ارز دیگری برای جایگزینی دلار قدرتمند آمریکا حمایت کنند.»

او افزود: «در غیر این صورت، اعضای این گروه با تعرفه‌های 100 درصدی روبرو خواهند شد و باید با فروش در اقتصاد شگفت‌انگیز ایالات متحده خداحافظی کنند.»

در واکنش به این تهدیدها، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اظهار داشت: «بسیاری چیزها طی چهار سالی که ترامپ از کاخ سفید دور بود تغییر کرده است، و مقامات آمریکایی خودشان با اعمال تحریم‌های متعدد، آسیب زیادی به دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی وارد کردند.»
وی افزود: «آن‌ها اساساً با دستان خودشان و با استفاده از دلار به عنوان ابزاری برای مبارزات سیاسی یا حتی نظامی، این آسیب را ایجاد کردند.»

وحشت واشنگتن از کاهش تسلط دلار

واقعیت این است که واشنگتن از این‌که قدرتی که طی دهه‌ها با تحمیل دلار در مبادلات تجاری به دست آورده، در حال فروپاشی است، به لرزه افتاده است.
دو خبر اخیر این نگرانی را تأیید می‌کنند: تلاش اعضای بریکس برای انجام معاملات با ارزهای ملی و قطع توافق موسوم به پترو دلار توسط عربستان سعودی.
ایالات متحده از زمان اجلاس برتون وودز در سال 1944 که هژمونی مالی خود را با تعیین دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی تحمیل کرد، تقریباً کنترل کامل تجارت بین‌المللی را حفظ کرده است. در سال 1973، این کنترل را با قانع کردن عربستان سعودی برای فروش نفت به دلار و سرمایه‌گذاری سود آن در اوراق قرضه و اسناد خزانه‌داری ایالات متحده تقویت کرد.
در سال 1975، واشنگتن با فشار و تهدید موفق شد کشورهای عضو اوپک را وادار کند که نفت خود را فقط به دلار بفروشند و واردکنندگان نیز مازاد تجاری خود را به این ارز نگه دارند. این سیستم باعث افزایش تقاضا برای دلار و تأمین مالی بدهی عظیم دولت آمریکا شد.

چالش بریکس برای سلطه دلار

با نگرانی، ایالات متحده و کشورهای توسعه‌یافته سرمایه‌داری شاهد هستند که ملت‌های مختلف از قاره‌های گوناگون به بریکس می‌پیوندند یا درخواست عضویت می‌دهند.
با گسترش بریکس+ از سال 2024، این گروه اکنون 46 درصد جمعیت جهان، 37.6 درصد تولید ناخالص داخلی، 38.3 درصد تولید صنعتی و 70 درصد تولید نفت جهان را نمایندگی می‌کند. این عوامل اساسی به توازن بهتر در نظم بین‌المللی کمک می‌کنند.
بریکس+ بر یافتن راه‌هایی برای حذف تدریجی دلار از معاملات خود متمرکز شده است که این اقدام، راهی برای کاهش هژمونی سیاسی-اقتصادی ایالات متحده در عرصه جهانی به شمار می‌رود. نقش تحریم‌های خودسرانه واشنگتن علیه کشورهای متعدد نیز در این تلاش‌ها بی‌تأثیر نبوده است.
الکساندر باباکوف، معاون دومای دولتی روسیه، تأکید کرد که برنامه مالی بریکس، مشابه سوئیفت، با هدف ایجاد یک سیستم پیام‌رسان مالی مستقل برای گروه طراحی شده است که می‌تواند تراکنش‌های بین اعضا و نقش مرتبط با بانک‌ها را جبران کند.
این امر به بریکس اجازه می‌دهد تا یک سیستم پرداخت جدید بدون نیاز به دلار ایجاد کرده و از ارزهای محلی برای معاملات تجاری استفاده کند. این اقدام، قدرت بیشتری به این اتحاد که در حال حاضر شامل 10 کشور (برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، عربستان سعودی، مصر، ایران، امارات متحده عربی و اتیوپی) است، می‌بخشد.

تعرفه‌های ترامپ و تأثیرات اقتصادی بر ایالات متحده

اگر ترامپ بر اجرای تعرفه‌های بالا علیه کشورهایی که از دلار استفاده نمی‌کنند اصرار ورزد، قیمت بسیاری از کالاها در ایالات متحده افزایش خواهد یافت و منجر به تورم می‌شود؛ چرا که بسیاری از محصولات وارداتی از این کشورها بازار آمریکا را پر کرده‌اند.
اصرار رئیس‌جمهور آینده کاخ سفید برای حفظ سلطه دلار ممکن است به بهای گزافی برای اقتصاد آمریکا تمام شود؛ اقتصادی که با بدهی خارجی 31 تریلیون دلاری، بزرگ‌ترین بدهی جهان را دارد.

هدلبرتو لوپز بلانچ، روزنامه‌نگار، نویسنده و پژوهشگر کوبایی، متخصص در سیاست بین‌الملل.