منتشرشده در المیادین انگلیسی
ترجمه جنوب جهانی
اختصاصی المیادین – خرازی: سیاست ایران در قبال ترامپ به خود او بستگی دارد
در یک مصاحبه اختصاصی با شبکه المیادین، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ایران به مسائل متعدد منطقهای و بینالمللی پرداخت، به ویژه پس از سقوط حکومت سوریه.
دکتر کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ایران
در گفتوگویی اختصاصی با المیادین، دکتر کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ایران، درباره مسائل مهم منطقهای صحبت کرد. او به سؤالاتی پیرامون وقایع سوریه، نقش دولت جدید، و پیامدهای سقوط حکومت سوریه بر محور مقاومت پاسخ داد.
سقوط حکومت سوریه؛ توطئهای علیه ایران؟
در پاسخ به پرسشی درباره وقایع سوریه و سقوط دولت بشار اسد، خرازی تأکید کرد که بحران سوریه بازیگران متعددی را درگیر کرده بود که هر کدام اهداف خاص خود را دنبال میکردند. او خاطرنشان کرد که سه کشور حاضر در فرآیند آستانه—یعنی روسیه، ترکیه و ایران—اهداف متفاوتی داشتند. در حالی که ایران برای حمایت از محور مقاومت تلاش میکرد، ترکیه و روسیه به دنبال دستورکارهای خاص خود بودند.
خرازی تصریح کرد که نیروهای اشغالگر اسرائیلی به طور مداوم مناطق سوریه را بمباران میکردند و با وجود کنترل روسیه بر حریم هوایی سوریه، هیچ اقدام قابل توجهی برای مقابله با حملات اسرائیل انجام نمیدادند. وی افزود که پیشرویهای سریع نیروهای مخالف سوری و تصرف شهرهای کلیدی، نشاندهنده پویاییهای گستردهتر ژئوپلیتیکی بود.
او توضیح داد که نیروهای همپیمان ارتش عربی سوریه، «میتوانستند با حمایت ارتش سوریه و پشتیبانی هوایی روسیه مقاومت کنند. اما به دلیل نبود چنین هماهنگی، نتوانستند در برابر فشار مقاومت کنند و عقبنشینی کرده و به ایران بازگشتند.» این مسئله باعث شد مخالفان پیشرویهای قابل توجهی در قلمرو داشته باشند.
خرازی مدعی شد که تحولات سوریه بخشی از یک پروژه مشترک آمریکایی-اسرائیلی بوده است. او افزود: «این مسئله با اعزام فوری مقامات آمریکایی به دمشق برای دیدار با رهبران مخالفان و حتی لغو جایزه برای دستگیری ابو محمد الجولانی ثابت میشود. این نشان میدهد که آنچه رخ داده بخشی از یک برنامه آمریکایی بوده است. جناحها و کشورهایی از جمله ترکیه نیز در این وقایع نقش داشتند و احتمالاً در آینده نیز نقش خواهند داشت.»
خرازی افزود که این ترکیب استراتژی آمریکایی-اسرائیلی، نقش ترکیه و اختلافات ارضی حلنشده «عامل محرکی برای آنکارا بوده است تا حمایتهای لجستیکی و آموزشی به مخالفان ارائه دهد تا بتوانند وارد سوریه شوند و کنترل را به دست بگیرند.»
تعامل احتمالی با دولت جدید سوریه؟
در پاسخ به سؤالی درباره عملکرد دولت جدید سوریه و آینده روابط تهران و دمشق، خرازی تأکید کرد که هدف اصلی ایران از حمایت از حکومت بشار اسد، مبارزه با گروههای افراطی بود که نه تنها سوریه بلکه منطقه گستردهتر، از جمله عراق و ایران را تهدید میکردند.
او خاطرنشان کرد که حمایت ایران از دولت سوریه بر پایه همسویی با محور مقاومت در برابر اشغالگری اسرائیل بوده و به غیر از این، ایران هیچ نقطه اشتراکی با دولت بشار اسد نداشته است.
وی افزود: «این نیروها [در دولت جدید] تاکنون رفتار خصمانهای نسبت به ایران نشان ندادهاند. اگرچه مواضع آنها ممکن است کاملاً مثبت نسبت به جمهوری اسلامی ایران نباشد، اما اقدامی علیه ما انجام ندادهاند. بنابراین، موضع و رویکرد ما نسبت به آنها به رفتار و مواضع آینده آنها نسبت به ما بستگی خواهد داشت.»
برای ایران، استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه همچنان اولویتهای کلیدی هستند. او تأکید کرد: «امیدواریم این اهداف محقق شوند و جوانان سوریه بتوانند در آینده از سرزمین خود در برابر تجاوزات اسرائیل دفاع کنند.»
محور مقاومت پس از سقوط حکومت
در خصوص تأثیر سقوط حکومت بر محور مقاومت، خرازی به نقش محوری دمشق در حمایت از آرمان فلسطین اشاره کرد. او استدلال کرد که تغییرات در سوریه بخشی از یک استراتژی گستردهتر بوده که نخستین بار توسط بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سال ۱۹۹۶ مطرح شد و سپس در سال ۲۰۰۲ در کنگره آمریکا تکرار شد. این استراتژی تأکید داشت که «راه حل مسئله فلسطین، سرنگونی دولتهایی است که از فلسطینیها حمایت میکنند.»
خرازی تأکید کرد که این سیاست همواره از حمایت ایالات متحده برخوردار بوده است و به سخنان باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا، درباره لزوم کنارهگیری بشار اسد به عنوان مدرکی بر مخالفت دیرینه واشنگتن با رژیم اسد اشاره کرد.
با وجود این چالشها، خرازی تصریح کرد که محور مقاومت پایدار خواهد ماند. او به مقاومت گروههایی مانند حماس و جهاد اسلامی اشاره کرد که بازگشت و توانمندیهای فزاینده آنها برای بسیاری غیرقابل پیشبینی بود. مسلح شدن گروههای فلسطینی در کرانه باختری، که پیشتر غیرممکن به نظر میرسید، اکنون به عنوان گواهی بر قدرت ماندگار مقاومت فلسطینی شناخته میشود.
خرازی همچنین بیان کرد که ریشههای مقاومت به عمق قلب و روح مردم فلسطین نفوذ کرده است. تا زمانی که تجاوز و اشغالگری اسرائیل ادامه دارد، مقاومت نیز ادامه خواهد یافت. او افزود: «ریشههای مقاومت قوی و محکم هستند، به طوری که شعله آن با چنین سناریوها، جنگها، شهادت رهبرانش یا سقوط برخی از حکومتها خاموش نخواهد شد.»
حملات اسرائیل به سوریه
در پاسخ به پرسشی درباره تجاوزات رژیم اشغالگر اسرائیل به سوریه و اشغال سرزمینهای آن، خرازی با اشاره به اشغال طولانیمدت بلندیهای جولان تصریح کرد که این تجاوزات اسرائیل علیه سوریه موضوع جدیدی نیست.
با این حال، او تأکید کرد که اقدامات اخیر اسرائیل با بهرهگیری از خلأ سیاسی موجود در سوریه، منجر به گسترش حملات این رژیم شده است. خرازی توضیح داد: «اسرائیل اراضی جدیدی از سوریه را اشغال کرده و بهطور روزانه حملات هوایی گستردهای علیه اهداف نظامی و غیرنظامی در سوریه انجام میدهد.»
او افزود که این تهدیدات علیه ایران تغییر چندانی نداشتهاند، زیرا اسرائیل از دیرباز درصدد محدود کردن نفوذ ایران در منطقه بوده است، حتی در زمان حکومت سوریه. استفاده از حریم هوایی سوریه، اردن و عراق برای انجام حملات طولانیمدت علیه ایران، استراتژیای است که همچنان ادامه دارد. خرازی تأکید کرد: «این تهدیدات همچنان پابرجاست و ما باید در برابر آنها مقاومت کنیم. ما توانایی مقابله با این تهدیدات و پاسخ به آنها را داریم، همانطور که در گذشته نیز چنین کردهایم.»
تهدیدات اسرائیل و غرب برای سرنگونی جمهوری اسلامی
در خصوص تهدیدات اسرائیل علیه تأسیسات هستهای ایران و خود جمهوری اسلامی، خرازی در پاسخ به این پرسش که آیا تهران این تهدیدات را جدی میگیرد، گفت که طرح تغییر رژیم در ایران نه جدید است و نه تعجبآور. او این موضوع را پروژهای قدیمی از سوی آمریکا و اسرائیل دانست که به دوران انقلاب اسلامی بازمیگردد.
وی توضیح داد که آمریکا پیشتر تلاش کرده بود جمهوری اسلامی را از طریق حمایت از صدام حسین در جنگ ایران و عراق، اعمال تحریمهای شدید و دیگر اقدامات خصمانه سرنگون کند.
خرازی گفت: «این کمپینهای فشار حداکثری همگی با شکست روبهرو شدهاند.» او بر اهمیت قدرت و بازدارندگی بهعنوان عناصر اساسی واکنش ایران به این توطئهها تأکید کرد و افزود: «از آغاز انقلاب، مسیر ما همیشه مقاومت و تقویت تواناییهای خود بوده است. دشمنان ما بهخوبی از ظرفیتها و تواناییهای ما، چه آشکار و چه پنهان، آگاه هستند.»
حمله اسرائیل به یمن
خرازی مقاومت مردم یمن در برابر تجاوزات اسرائیل و غرب را ستود و از استراتژی آنها تمجید کرد. او گفت: «یمنیها با افتخار از خود و آرمان فلسطین دفاع کردهاند.» وی به موفقیت یمنیها در مختل کردن عملیات اسرائیل در دریای سرخ اشاره کرد و گفت: «حملات یمن به کشتیهایی که به سمت بنادر اسرائیل حرکت میکردند، این بنادر را غیرعملیاتی کرده و آنها را به سوی ورشکستگی سوق داده است.»
او همچنین به پیشرفت نظامی یمن و حملات موشکی هایپرسونیک اخیر به تلآویو که خسارات چشمگیری وارد کرده اشاره کرد. خرازی افزود: «یمنیها استوار باقی ماندهاند و از جنگ یا تجاوزات اسرائیل و آمریکا هراسی ندارند. آنها با عزم راسخ از هویت خود و آرمان فلسطین دفاع میکنند.»
حمایت ایران از لبنان و مقاومت
در پاسخ به پرسشی درباره امکان اقدام بیشتر ایران برای جلوگیری از تشدید تجاوزات اسرائیل علیه لبنان، بهویژه پس از درخواستها برای واکنش به ترور احتمالی سید حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله، خرازی بر حمایت قاطع ایران از مقاومت لبنان تأکید کرد. او گفت: «ما از هیچ تلاشی برای حمایت از مقاومت مردم لبنان دریغ نکردهایم. هر آنچه در توان داشتهایم، ارائه دادهایم.»
وی همچنین بر استقلال جنبشهای مقاومت در لبنان، فلسطین، یمن و عراق تأکید کرد و گفت: «این گروهها مستقل عمل میکنند و تصمیمات خود را بر اساس منافع خود اتخاذ میکنند. آنها تحت فرمان ما نیستند، بلکه بر اساس محاسبات و اولویتهای خود به تجاوزات اسرائیل پاسخ میدهند.»
او نسبت به تشدید جنگهای منطقهای ابراز نگرانی کرد و هشدار داد که چنین درگیریهایی به همه طرفها آسیب خواهد رساند و فرصتی برای دخالت خارجی فراهم خواهد کرد. با این حال، او تصریح کرد: «وقتی ایران هدف قرار میگیرد، طبیعی است که پاسخ دهیم، همانطور که تاکنون چنین کردهایم.»
محور ترکیه-قطر تحت حمایت آمریکا؟
در مورد شکلگیری محور ترکیه-قطر با حمایت آمریکا و احتمال پیشرفت آن، خرازی بر پیچیدگی تحولات منطقه که ریشه در تاریخ مملو از مداخلات خارجی، انقلابها، ترورها و کودتاها دارد، تأکید کرد. وی گفت: «هنوز برای قضاوت قطعی درباره این تحولات زود است و باید صبر کنیم تا ببینیم اوضاع چگونه پیش میرود.»
او افزود: «خطر درگیری میان گروههای مسلح در سوریه بسیار زیاد است، همانطور که خطر تجزیه سوریه نیز قابل توجه است. با حضور بازیگران مختلفی مانند آمریکا، ترکیه و اسرائیل، این خطرات همچنان جدی هستند.»
وی در پایان به ضربالمثل فارسی اشاره کرد: «جوجه را آخر پاییز میشمارند.» و گفت: «باید صبر کنیم تا گرد و غبار فرونشیند و سپس نتیجهگیری کنیم.»
مذاکرات هستهای ایران-ترامپ
خرازی اظهار داشت که سیاستهای ترامپ همچنان مبهم است اما بر آمادگی ایران برای هر دو سناریوی مذاکره و مقاومت در برابر فشارها تأکید کرد. او گفت: «ما آمادهایم بسته به سیاستهایی که آنها دنبال میکنند پاسخ دهیم. پیشتر سیاست فشار حداکثری را امتحان کردند که به شکست انجامید.»
او بر اهمیت صبر تأکید کرد و گفت ایران منتظر خواهد ماند تا ببیند ترامپ چه مسیری را انتخاب میکند، پیش از آنکه رویکرد نهایی خود را تعیین کند. خرازی افزود: «ما برای هر سناریویی آمادهایم، اما شخصیت غیرقابل پیشبینی ترامپ پیشبینی تصمیمات او را دشوار میکند.»
ارزیابی مجدد احتمالی دکترین هستهای ایران
در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات اخیرش در مصاحبه با شبکه المیادین که در آن هشدار داده بود ایران ممکن است دکترین هستهای خود را بازنگری کند و اینکه آیا «زمان این کار فرارسیده است» با نزدیک شدن به آغاز ریاستجمهوری ترامپ، او تأکید کرد که ایران با تسلیحات هستهای مخالف است اما به اقدامات متقابل احتمالی اشاره کرد. خرازی گفت: «اگر آنها علیه ما اقدام کنند، طبیعی است که ما نیز با اقدامات متناسب در زمان مناسب پاسخ دهیم.» او امکان بازنگری استراتژیک را باز گذاشت.
تقویت روابط با چین و چندقطبیگرایی در دوران ترامپ
در بحث روابط چین و ایران در دوران ترامپ که مخالف سرسخت هر دو کشور بود، این مقام ارشد ایرانی از پیشرفت روابط ایران و چین، بهویژه در کاهش وابستگی به دلار و نهادهای تحت سلطه آمریکا مانند صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی ابراز رضایت کرد.
او گفت: «ما از تلاشهای چین برای کاهش تسلط دلار و ترویج سیستمهای مالی جایگزین تقدیر میکنیم. ایران نیز از تعامل با سیستمهای بینالمللی نوظهور مانند بریکس، سازمان همکاری شانگهای و بانک توسعه جدید حمایت میکند.»
خرازی بر اهمیت این گامها در ایجاد نظم جهانی جدید تأکید کرد که در آن قدرتهای منطقهای نقش مهم و ضروری ایفا کنند. او افزود: «در این زمینه پیشرفتهای خوبی حاصل شده و ایران از استقرار یک نظم جهانی چندقطبی به شدت حمایت میکند.»
خرازی اهمیت سازوکارهایی مانند بریکس، سازمان همکاری شانگهای و بانک توسعه جدید را نیز برجسته کرد و گفت: «ایجاد بریکس، که به اعضا امکان میدهد با ارزهای محلی تجارت کنند و اقتصادهای یکدیگر را تکمیل کنند، همراه با سازمانهایی مانند شانگهای و بانک توسعه جدید، فرصتهای جدیدی برای وامگیری و توسعه اقتصادی فراهم میکند.» او این چارچوبها را برای حمایت از کشورهای عضو، که بخش بزرگی از جمعیت جهان را تشکیل میدهند، حیاتی دانست.
توسعه روابط ایران و روسیه
خرازی همچنین بر ماهیت طولانیمدت و تاریخی روابط ایران و روسیه تأکید کرد و به پیشرفت چشمگیر این روابط در سالهای اخیر اشاره کرد.
او گفت: «یک توافق همکاری راهبردی تدوین شده و بهزودی امضا خواهد شد. اگرچه هر کشور سیاستهای خاص خود را دارد که گاهی منجر به تفاوتهایی میشود، تمرکز ما بر شناسایی فرصتهای مشترک برای همکاری است.»
وی خاطرنشان کرد که علیرغم برخی اختلافات، ایران و روسیه پیشرفتهای قابلتوجهی داشتهاند و برنامههایی برای گسترش بیشتر همکاریها وجود دارد. خرازی افزود: «اختلاف نظرها طبیعی و سازنده هستند، اما آنچه اهمیت دارد استفاده از زمینههای مشترک برای منافع متقابل است.»
در مورد تنشهای احتمالی در سوریه، خرازی ایده روابط تیره میان ایران و روسیه را رد کرد و به اهداف مشترک دو کشور در سوریه اشاره کرد. او گفت: «تلاشهای ما همسو بوده و هر دو کشور برای مقابله با گروههای افراطی مانند داعش و القاعده وارد سوریه شدهاند.» وی تأکید کرد که شکست این گروهها موفقیتی بزرگ برای ایران، روسیه، سوریه و منطقه به شمار میآید.
او ابراز امیدواری کرد که سوریه به کشوری باثبات و امن تبدیل شود تا مردم آن بتوانند در صلح و رفاه زندگی کنند و در برابر تجاوزات اسرائیل مقاومت کنند.
آینده روابط ایران و عربستان در میان تحولات منطقهای
خرازی به روند مثبت روابط ایران و عربستان پس از توافقات اخیر و دیدارهای متقابل مقامات دو کشور اشاره کرد.
او گفت: «ما تلاش میکنیم که ایران و عربستان هر دو نقش محوری در تأمین امنیت، ثبات و صلح منطقه ایفا کنند.» وی بر اهمیت همکاری منطقهای تأکید کرد و افزود: «یک منطقه متحد و توانمند بهترین بازدارنده در برابر تهدیدات خارجی است.»
او نسبت به برداشتن گامهای مهم برای تقویت روابط میان این دو بازیگر بزرگ منطقهای ابراز خوشبینی کرد.
نقش ایران در تقویت کل منطقه
خرازی بر نقش محوری ایران در منطقه تأکید کرد و گفت: «ایران قوی و توانمند مانع از حمله دشمنان به آن شده است. همکاری ایران با دیگر کشورهای منطقه باعث تقویت کل منطقه میشود.»
او در پایان اظهار داشت: «یک بلوک منطقهای قدرتمند و متحد، با حضور ایران بهعنوان یکی از بازیگران کلیدی، تضمینکننده ثبات و امنیت بلندمدت برای همه خواهد بود.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 