ترجمه جنوب جهانی
سرگئی لاوروف: البته، ترامپ ابزارهایی برای تأثیرگذاری بر کییف در اختیار دارد
وزیر امور خارجه روسیه، سرگئی لاوروف، در گفتوگو با خبرگزاری ریانووستی نتایج سال ۲۰۲۴ را مرور کرد، چشمانداز آغاز مذاکرات برای حلوفصل بحران اوکراین در سال آینده را ارزیابی کرد، درباره آینده پایگاههای نظامی روسیه در سوریه پس از تغییر قدرت در آنجا توضیح داد و در خصوص تحولات ممکن در حوزه موشکی-هستهای توضیحاتی ارائه کرد.
با توجه به سیاستهای تهاجمی غرب، آیا ممکن است روسیه پیش از موعد از پیمان کاهش تسلیحات استراتژیک (DSNV) خارج شود؟ یا مسکو همچنان آماده پایبندی به محدودیتهای کمی این پیمان پس از فوریه ۲۰۲۶ خواهد بود؟
پاسخ: واقعیت این است که بهواسطه سیاستهای مخرب ایالات متحده، بنیانهای ثبات استراتژیک بهطور قابلتوجهی تضعیف شده و در برخی موارد از بین رفته است. با این حال، به دلیل رویکرد بهشدت ضدروسی دولت فعلی ایالات متحده، در حال حاضر شرایطی برای گفتوگوی استراتژیک با واشنگتن وجود ندارد. تا زمانی که آمریکاییها از مسیر ضدروسی کنونی دست برندارند، هیچ مذاکرهای با آنها در زمینه کنترل تسلیحات انجام نخواهد شد.
این بدان معنا نیست که روسیه اقدامات داوطلبانهای برای حفظ سطح قابل قبولی از پیشبینیپذیری در حوزه موشکی-هستهای انجام نخواهد داد. برای مثال، ما همچنان به محدودیتهای کمی پیمان DSNV پایبندیم و به مهلت یکجانبه خود برای استقرار موشکهای میانبرد و کوتاهبرد پایبند ماندهایم. اما تأکید کردهایم که ادامه این اقدامات کاملاً به منافع ما بستگی دارد.
با توجه به رفتارهای بیثباتکننده آمریکا و ناتو، روشن است که مثلاً مهلت ما برای عدم استقرار موشکهای میانبرد عملاً غیرقابلاجرا شده و ناچار به لغو آن خواهیم بود. آمریکا هشدارهای روسیه و چین را نادیده گرفته و اقدام به استقرار تسلیحات از این نوع در مناطق مختلف جهان کرده است. همانطور که رئیسجمهور ولادیمیر پوتین بهصراحت اعلام کرد، ما به این اقدامات پاسخ خواهیم داد و پاسخ ما متناسب خواهد بود. آزمایش موفقیتآمیز سیستم هایپرسونیک میانبرد جدید ما تحت عنوان «اورشنیک» در شرایط عملیاتی، تواناییها و عزم ما را بهوضوح نشان داده است.
در خصوص پیمان DSNV نیز، ما در هنگام تعلیق این پیمان اعلام کردیم که به محدودیتهای اصلی آن تا پایان دوره قانونی پایبند خواهیم بود و به آمریکا هشدار دادیم که اقداماتی انجام ندهد که این تلاشها را بیمعنا کند. پس از فوریه ۲۰۲۶، چه پیش خواهد آمد؟ اکنون پاسخ دادن به این سؤال منطقی نیست. هنوز یک سال مانده و ممکن است اتفاقات زیادی رخ دهد.
برخی کارشناسان معتقدند که دولت جدید آمریکا ابزارهای کافی برای آغاز مذاکرات درباره اوکراین در اختیار دارد. شما با این نظر موافقید؟ آیا احتمال آغاز مذاکرات درباره اوکراین در سال ۲۰۲۵ وجود دارد؟
پاسخ: البته، چنین ابزارهایی در اختیار دولت جدید و حتی دولت فعلی آمریکا قرار دارد. اما این ابزارها باید ابتدا علیه خودشان و دستنشاندگانشان در کییف استفاده شود. اگر واشنگتن واقعاً خواهان پایان دادن به این بحران است، باید ارسال تسلیحات به کییف را متوقف کند، از متحدانش بخواهد که همین رویه را در پیش بگیرند و به مقامات کییف دستور دهد که بدون پیششرط آتشبس را بپذیرند و مذاکرات را از سر بگیرند.
موضع ما درباره حل بحران اوکراین کاملاً مشخص است و تغییری نکرده است. ما آماده مذاکره هستیم، اما این مذاکرات باید به ریشههای بحران پرداخته و وضعیت واقعی میدانی را مدنظر قرار دهد.
رئیسجمهور پوتین در سخنان خود در ۱۴ ژوئن و همچنین در کنفرانس خبری پایان سال در ۱۹ دسامبر موضع اصولی ما را بهروشنی بیان کرده است. این موضع شامل خلعسلاح اوکراین، حذف نازیسم، تضمین وضعیت بیطرف و بدون سلاح هستهای اوکراین و رفع تهدیدهای امنیتی بلندمدت علیه روسیه از سوی غرب است.
در حال حاضر، به نظر میرسد کییف و غرب بهدنبال آتشبسی موقت برای تقویت توان نظامی اوکراین هستند تا سپس تلاشهای خود را برای شکست استراتژیک روسیه از سر بگیرند. این رویکرد بنبست است و به هیچ نتیجهای نخواهد رسید.
سؤال: آیا با توجه به تحولات اخیر در سوریه، تغییری در پیمان جامع مشارکت استراتژیک بین فدراسیون روسیه و جمهوری اسلامی ایران، بهویژه در بخش مربوط به کمکهای نظامی متقابل، برنامهریزی شده است؟ آیا تغییر قدرت بشار اسد باعث نیاز به هماهنگی بیشتر با تهران در حوزه دفاعی شده است؟
پاسخ: پیمان جامع جدید که متن آن مدتی است آماده و مورد توافق طرفین قرار گرفته، ماهیتی جامع، بلندمدت و پایدار دارد و به همین دلیل نیازی به اصلاحات ندارد.
این پیمان برای تثبیت پیشرفت بیسابقهای که در سالهای اخیر در روابط دوجانبه حاصل شده، طراحی شده و به روابط دو کشور در سطح مشارکت استراتژیک رسمیت میبخشد.
طبیعتاً چنین سند جامعی دارای ابعاد بینالمللی نیز هست. در این پیمان، توجه ویژهای به تقویت همکاریها در جهت صلح و امنیت در سطوح منطقهای و جهانی شده است. همچنین بر تمایل مسکو و تهران برای همکاری نزدیکتر در زمینههای امنیت، دفاع، مبارزه با تروریسم و افراطگرایی و مقابله با سایر چالشها و تهدیدات مشترک تأکید شده است.
اگرچه بسیاری از این همکاریها هماکنون نیز در حال انجام است، امضای پیمان که بهزودی و در جریان دیدار مقامات بلندپایه صورت خواهد گرفت، فرصتهای جدیدی را برای گسترش بیشتر مشارکت روسیه و ایران در حوزههای اولویتدار فراهم میکند.
سؤال: دانمارک اخیراً دومین محموله جنگندههای F-16 را به اوکراین تحویل داده است. پیشتر گفته بودید که مسکو این اقدام را بهعنوان «اقدامی عمدی از سوی ناتو در حوزه هستهای» تلقی میکند. روسیه چه اقداماتی را در قبال دانمارک و دیگر کشورهایی که تسلیحات ارائه میکنند، اتخاذ خواهد کرد؟
پاسخ: مقامات دانمارک در آگوست ۲۰۲۳ برنامه خود برای ارسال ۱۹ جنگنده F-16 به کییف را اعلام کردند. در آگوست و دسامبر امسال نیز خبر انتقال اولین و دومین محموله این جنگندهها به اوکراین منتشر شد. کپنهاگ یکی از بزرگترین تأمینکنندگان تسلیحات برای کییف است، نیروهای نظامی اوکراین را آموزش میدهد، مزدورانی را به منطقه جنگی میفرستد و تولید تسلیحات نظامی اوکراین را از محل درآمدهای حاصل از داراییهای مسدود شده روسیه تأمین مالی میکند.
ما بارها هشدار دادهایم که کمک نظامی گسترده به ملیگرایان اوکراینی از سوی دانمارک، حامیان و متحدانش، به تشدید درگیریها منجر خواهد شد و روسیه را ناچار به اتخاذ تدابیر مناسب برای تضمین امنیت خود، از جمله اقدامات فنی-نظامی، میکند.
تمامی تسلیحات غربی ارسالشده به رژیم کییف اهداف قانونی محسوب میشوند و توسط ارتش روسیه بهطور مؤثری نابود میشوند.
سؤال: آیا روسیه با اپوزیسیون مسلح سوریه در مورد آینده پایگاههای نظامی خود در این کشور مذاکره کرده است؟ آیا تضمینی برای ادامه حضور این پایگاهها دریافت شده است؟
پاسخ: استقرار پایگاههای نظامی روسیه در سوریه بر اساس توافقنامههای میاندولتی موجود است که مطابق با قوانین بینالمللی تنظیم شدهاند. این توافقنامهها شرایط فعالیت این پایگاهها را مشخص کرده و تعهداتی را برای هر دو طرف در نظر گرفتهاند.
سوریه یک کشور مستقل است و حق دارد توافقنامههای خود با شرکای خارجی را منعقد یا فسخ کند. در طول دهههای گذشته، دولت سوریه توافقات متعددی را به امضا رسانده است. با این حال، ما از هیچ اقدامی از سوی دولت جدید سوریه برای بازنگری یا لغو این توافقنامهها مطلع نشدهایم.
تغییرات سیاسی اخیر و وضعیت جدید میدانی طبیعتاً برخی تعدیلات را در ارتباط با حضور نظامی روسیه در سوریه ایجاب میکند. این تعدیلات نهتنها شامل حفظ پایگاهها و مراکز نظامی، بلکه شرایط فعالیت، نگهداری و همکاری با طرف سوری نیز میشود. این مسائل میتوانند موضوع مذاکرات آتی با رهبری جدید سوریه باشند.
سؤال: آیا در شرایط کنونی امکان تکرار طرح «تصمیم دوگانه ناتو» برای حل بحران موشکهای میانبرد و کوتاهبرد وجود دارد؟ روسیه تحت چه شرایطی آماده بحث با آمریکا و ناتو درباره حذف چنین سامانههایی خواهد بود؟
پاسخ: ما منطقی نمیدانیم درباره اینکه چه چیزی ممکن است در ذهن تصمیمگیران ناتو بگذرد، حدس و گمان بزنیم، بهویژه که تصمیمات آنها اغلب غیرمنطقی و حتی خطرناک به نظر میرسد.
از سوی خود، آماده هر سناریویی هستیم. در صورت ظهور تهدیدات جدید موشکی، پاسخ قاطع و متناسبی در قالب اقدامات فنی-نظامی ارائه خواهیم کرد. از طرفی، هرگونه اقدام برای ایجاد شرایط قابلقبول جهت گفتوگوی برابر نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.
ما بارها تأکید کردهایم که تنها یک رویکرد جامع برای کاهش تنشها، با تمرکز بر رفع ریشههای اصلی اختلافات امنیتی، میتواند برای ما جذاب باشد. مهمترین این عوامل، گسترش مداوم ناتو به سمت شرق است که در ایجاد بحران اوکراین نقش بسزایی داشته و همچنان تهدیدی برای امنیت روسیه محسوب میشود. مسائل مربوط به کنترل تسلیحات نیز ممکن است در این چارچوب گستردهتر بررسی شوند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 