ترجمه جنوب جهانی

اواسط دسامبر گذشته، حمله‌ای هماهنگ به روستاهای لیبیری و کوکورو در منطقه ترا در غرب نیجر، نزدیک مرز بورکینافاسو، به کشته شدن حدود ۴۰ روستایی انجامید. این نوع حملات تروریستی از آوریل ۲۰۱۲ تقریباً به صورت روزانه در مناطق وسیعی از ساحل تکرار می‌شود و با وجود حضور گسترده نیروهای نظامی فرانسه، آمریکا و ناتو، هرگز نتوانسته‌اند این عملیات‌های تروریستی را خنثی کنند.

در چنین شرایطی، و علی‌رغم حضور گروه‌های تروریستی القاعده و داعش در منطقه، موجی از تغییرات سیاسی عمیق با الهام از اراده ملی‌گرایانه و مخالفت با غرب، به‌ویژه احساسات ضد فرانسوی، در این جوامع شکل گرفت. از سال ۲۰۲۰، کشورهای منطقه علی‌رغم وضعیت بحرانی امنیتی، روند اخراج نیروهای فرانسوی را آغاز کردند.

این فرایند با کودتای نظامی در مالی شروع شد که طبقه سیاسی همدست با پاریس را برکنار کرد. پس از آن، بورکینافاسو (۲۰۲۲)، نیجر (۲۰۲۳)، و سپس چاد و سنگال به این جریان پیوستند و اکنون ساحل عاج نیز تصمیم به پایان دادن به حضور نظامی و عملیات‌های فرانسه در خاک خود گرفته است.

سه کشور نخست در سال ۲۰۲۳ کنفدراسیون ملت‌های ساحل را تشکیل دادند و روابط خود را با فرانسه به پایین‌ترین سطح، حتی در زمینه دیپلماتیک، کاهش دادند. تاریخ طولانی حضور فرانسه در این منطقه که از اوایل قرن بیستم به شکلی خشن آغاز شد، این کشورها را در زمره فقیرترین کشورهای جهان نگه داشته است.

فرانسه نه تنها به غارت معادن عظیم طلا، نفت، اورانیوم و سایر مواد معدنی این مناطق پرداخت، بلکه از مردم آن نیز در جنگ‌های متعدد خود، به‌ویژه در طول قرن بیستم، استفاده کرد. در جنگ جهانی اول، بیش از نیم میلیون آفریقایی و سیصد هزار نفر از هندوچین به جبهه‌های جنگ فرستاده شدند. در جنگ جهانی دوم نیز بین ۳۵ تا ۷۰ هزار آفریقایی به جنگ با آلمان اعزام شدند که بیش از نیمی از آنها جان خود را از دست دادند.

یکی از فجایع تاریخ استعماری فرانسه، قتل‌عام اردوگاه تیاروی در سنگال در اول دسامبر ۱۹۴۴ است. صدها سرباز آفریقایی که منتظر دریافت حقوق خود پس از پایان خدمت بودند، در نیمه‌شب توسط واحدهای توپخانه فرانسه به قتل رسیدند. تعداد دقیق کشته‌شدگان هرگز مشخص نشد.

اکنون ساحل عاج، آخرین حلقه از زنجیره کشورهای آفریقایی است که از یوغ فرانسه رها می‌شود. رئیس‌جمهور این کشور، آلاسان واتارا، در سخنرانی پایان سال خود، خروج آخرین ششصد نظامی فرانسوی را از کشورش اعلام کرد. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در واکنشی نسنجیده، کشورهای آفریقایی را به خاطر قدرنشناسی از تلاش‌های پاریس در مبارزه با تروریسم سرزنش کرد؛ واکنشی که نشان می‌دهد فرانسه درک درستی از تاریخ خونبار حضور خود در این قاره ندارد.