«خوشحالم که این کار به سرانجام رسید» – رئیس جمهور ایران با چه دستاوردی به مسکو آمد
مسکو، ۱۷ ژانویه – ریانووستی، ویکتور ژدانوف. مذاکرات بین ولادیمیر پوتین و رئیس جمهور ایران مسعود پزشکیان در کرملین برگزار شد. بحث درباره مسائل مهم همکاریهای بینالمللی با امضای پیمان مشارکت استراتژیک جامع به پایان رسید. در این گزارش ریانووستی به بررسی چگونگی تغییر روابط روسیه و ایران میپردازیم.
سفری کاری و بدون کراوات
انتظار این سفر مدتها میرفت: درباره این سند از سال گذشته صحبت میشد، اما سران دو کشور نمیتوانستند دیدار کنند. شرایط تراژیک نیز مانع از این سفر شد. در ماه مه، رئیس جمهور ابراهیم رئیسی در سانحه بالگرد جان خود را از دست داد. مسعود پزشکیان جانشین او شد و در انتخابات پیروز شد.
و حالا دیدار رسمی انجام شد. کاروان مهمان عالیرتبه در مسکو با موتورسیکلتهای روسی آروس مارلون همراهی شد. پزشکیان در مقبره سرباز گمنام ادای احترام کرد، سپس به خانه دولت رفت و با نخست وزیر میخائیل میشوستین گفتگو کرد. پس از آن هیئت – طبق سنت بدون کراوات – به سالن سبز کرملین وارد شدند.
پوتین خطاب به پزشکیان گفت: «دیدار امروز شما اهمیت ویژهای دارد» و بر اهمیت پیمان جدید که به همکاریهای بین دو کشور شتاب بیشتری خواهد داد، تأکید کرد.
این سند که شامل ۴۷ ماده است، جایگزین توافقنامه امضا شده در سال ۲۰۰۱ خواهد شد. طرفین از سال ۲۰۲۲ روی متن کار میکردند. در ژوئن سال گذشته همه چیز توافق شد. پوتین و پزشکیان میتوانستند این پیمان را در نشست قازان امضا کنند، اما تصمیم گرفتند تا دیدار رهبر ایران از مسکو صبر کنند.
رهبر روسیه اشاره کرد که این توافقنامه شرایط اساسی را برای توسعه سریع روابط تجاری-اقتصادی فراهم میکند. پتانسیل برای این کار وجود دارد، اما فرصتها هنوز کافی نیست.
این همکاری فقط به اقتصاد محدود نمیشود. برای مثال، نه هزار دانشجوی ایرانی در روسیه تحصیل میکنند. این پیمان شامل تبادل دانشجو و استاد و همکاری در زمینه فناوری – به ویژه فناوریهای پیشرفته – است.
پزشکیان ابراز امیدواری کرد که این توافقنامه «پایه محکمی برای حرکت به جلو» باشد. به گفته او، شخصاً «حداکثر تلاش» خود را در این زمینه انجام داده است.
پوتین گفت: «ما مدت طولانی روی آن کار کردیم و من بسیار خوشحالم که این کار به پایان رسید.»
پیمان مشارکت استراتژیک برای ۲۰ سال با تمدید خودکار برای دورههای پنج ساله بعدی منعقد شده است. روسیه و ایران توافق کردند:
– در چارچوب سازمانهای بینالمللی درباره مسائل جهانی و منطقهای مشورت و همکاری کنند
– از پیوستن به تحریمها علیه یکدیگر خودداری کنند
– برای ایجاد زیرساخت پرداخت مستقل از کشورهای ثالث همکاری کنند
– در حفظ نظم عمومی همکاری کنند
– در پیشگیری از شرایط اضطراری به یکدیگر کمک کنند
– در زمینه کنترل تسلیحات، خلع سلاح و تأمین امنیت بینالمللی همکاری کنند
– در برگزاری رزمایشهای نظامی مشترک همکاری نزدیک داشته باشند
– از همکاریهای تجاری-اقتصادی حمایت کنند
– با دخالت کشورهای ثالث در امور داخلی و خارجی یکدیگر مقابله کنند
– همکاری در بخش نفت و گاز را گسترش دهند
طیف کامل
پیش از پرواز از تهران، پزشکیان با رهبر عالی ایران آیتالله خامنهای گفتگو کرد که بر اهمیت توسعه روابط با روسیه تأکید داشت. پوتین در پاسخ از رئیس جمهور ایران خواست بهترین آرزوهایش را به خامنهای منتقل کند و افزود که تمام کارها در مسیر ایران-روسیه تحت نظارت شخصی او قرار دارد.
پیش از این، رهبر روسیه دو بار با پزشکیان دیدار کرده بود – در اکتبر: در همایش بینالمللی «پیوند زمانها و تمدنها – پایه صلح و توسعه» در عشقآباد و در چارچوب نشست بریکس در قازان.
رئیس جمهور ایران پس از مذاکرات در مسکو تأکید کرد: «ما بررسی کاملی از مسائل خود انجام دادیم و کل طیف روابطمان را بررسی کردیم.» مواضع دو کشور در مورد دستور کار بینالمللی عمدتاً مشابه است. به ویژه در مورد رد جهان تکقطبی و سیاست استانداردهای دوگانه.
صلح و ثبات در قفقاز به نفع هم روسیه و هم ایران است. پوتین اطمینان داد که روسیه همچنان از حل جامع بحران سوریه حمایت میکند و آماده ادامه حمایت از مردم است. آینده کشور را باید خود سوریها تعیین کنند. به گفته رهبر روسیه، توازن قوا در خاورمیانه را میتوان با تکیه بر مفاد منشور سازمان ملل و بدون تلاش برای استفاده از قوانین بینالمللی برای منافع شخصی حفظ کرد.
فراتر از سیاست
پزشکیان در کنفرانس مطبوعاتی گفت: «در چارچوب سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران، فدراسیون روسیه برای ما اهمیت ویژهای دارد و در سالهای اخیر، میتوانم بگویم که تبادل هیئتهای بسیار زیادی بین کشورهایمان برنامهریزی میکنیم و این روند همچنان ادامه دارد.»
همکاری مسکو و تهران بر پایه اقتصادی محکمی توسعه مییابد. در سال ۲۰۲۳ حجم تجارت دوجانبه به ۳۴۰ میلیارد روبل رسید و در ده ماه ۲۰۲۴ ۱۵.۵ درصد دیگر افزایش یافت. سهم ارزهای ملی در پرداختها بیش از ۹۵ درصد است. پوتین سرعت تعمیق روابط تجاری-اقتصادی را «کاملاً قابل قبول» ارزیابی کرد.
او تصریح کرد: «انرژی مهمترین جهت همکاری روسیه و ایران است.» و از پیشرفت پروژه مشترک شاخص برای ساخت دو بلوک جدید نیروگاه هستهای بوشهر توسط روساتم خبر داد. این نیروگاه رشد اقتصاد ایران را تحریک خواهد کرد و برق ارزان و سازگار با محیط زیست را برای مردم کشور تأمین خواهد کرد.
تبادلات گردشگری در طول سال تقریباً ۲۱ درصد افزایش یافت. ارتباطات حمل و نقل در حال توسعه است و تعاملات فرهنگی گسترش مییابد. در ماه ژوئن، روزهای فرهنگ روسیه در ایران برگزار خواهد شد. بنابراین برنامههای دوجانبه بسیار زیادی وجود دارد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 