منتشر شده در کرادل
رژیم صهیونیستی با همکاری تشکیلات خودگردان فلسطین در حال اجرای یک سرکوب هماهنگ در کرانه باختری اشغالی است که شباهت زیادی به جنگ آن علیه غزه دارد. این عملیات از طریق بهکارگیری نیروی نظامی، تبادل اطلاعات و نابودی سیستماتیک، با هدف تضعیف مقاومت و گسترش کنترل سرزمینی انجام میشود.
چهلوهشت روز از سرکوب مقاومت در کرانه باختری اشغالی توسط تشکیلات خودگردان فلسطین (تشکیلات خودگردان) میگذرد، که پس از آن تقریباً دو هفته عملیات نظامی اسرائیل و همزمان محاصره توسط نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان آغاز شد. در این مدت، شمال کرانه باختری شاهد حمله نظامی-امنیتی گستردهای بوده که همچنان شدت میگیرد.
این عملیات در تاریخ ۵ دسامبر ۲۰۲۴ با حمله تشکیلات خودگردان به اردوگاه پناهجویان جنین آغاز شد، اما در ۲۱ ژانویه ۲۰۲۵، نیروهای اشغالگر اسرائیل کنترل عملیات را به دست گرفتند. تا ۲۷ ژانویه، این حمله به طولکرم و دو اردوگاه آن گسترش یافت و سپس به طوباس، اردوگاه الفارعه و تمون رسید.
در واقع، این دو حمله—یکی از سوی تشکیلات خودگردان و دیگری از سوی رژیم اشغالگر—به شدت با یکدیگر در هم تنیدهاند. در جریان عملیات تشکیلات خودگردان، اسرائیل از طریق پهپادهای شناسایی، اطلاعات دقیق جنین را تأمین کرد و سپس حملات هوایی انجام داد که منجر به شهادت ۱۲ فلسطینی شد.
با آغاز عملیات نظامی اسرائیل، تشکیلات خودگردان از صحنه عقبنشینی کرد، اما پیش از آن، به تقویت محاصره در کنار نیروهای اشغالگر پرداخت که در نتیجه آن، تعداد زیادی از نیروهای مقاومت به شهادت رسیدند یا بازداشت شدند.
همکاری تشکیلات خودگردان با اسرائیل
با وجود ادعای مقامات تشکیلات خودگردان—از جمله انور رجب، سخنگوی سازمان امنیت ملی آن—که عقبنشینی نیروهای این تشکیلات به دلیل حمله اسرائیل و عدم اطلاع از تهاجم قریبالوقوع انجام شده، این روایت چندان باورپذیر نیست.
ابعاد گسترده استقرار نیروهای تشکیلات خودگردان—گاهی تا نزدیک به هزار نیروی امنیتی—نشان میدهد که یک عقبنشینی ناگهانی و بدون هماهنگی در بحبوحه حمله اسرائیل بسیار بعید بوده است. استقرار تکتیراندازان، ایستهای بازرسی و گشتهای امنیتی تشکیلات خودگردان در مناطق مختلف، بیش از آنکه نشان از فرار داشته باشد، حاکی از هماهنگی با اسرائیل است.
تلاش مشترک علیه مقاومت
شاهدان عینی و منابعی در جنبش جهاد اسلامی فلسطین روایت متفاوتی را به کرادل ارائه کردهاند. به گفته این منابع، تیپ جنین وابسته به گردانهای قدس (شاخه نظامی جهاد اسلامی) هدف حملهای دوجانبه و بیسابقه قرار گرفته که هدف آن نابودی کامل این یگان مقاومت بوده است.
طبق اطلاعات دریافتی، تیپ جنین برای بقای خود، فرماندهان و نیروهای اصلی خود را به روستاهای اطراف، پناهگاههای کوهستانی و دیگر پایگاههای مقاومت در نابلس، طولکرم، طوباس و دره اردن منتقل کرده بود تا از حملات نیروهای ویژه اسرائیلی در امان بماند.
اما این بار، تشکیلات خودگردان هنگام عقبنشینی مبارزان، آنان را در کمین گرفتار کرده و دهها نفر را بازداشت کرد. کسانی که سعی در فرار یا مقاومت داشتند، مورد اصابت گلوله قرار گرفته و مجروح یا شهید شدند. حتی بیمارستانها نیز به میدان نبرد تبدیل شدند و گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان در کمین بودند تا مبارزان زخمی را دستگیر و شکنجه کنند. کادر پزشکیای که به مبارزان مجروح کمک میکردند نیز تحت تعقیب قرار گرفتند.
این همکاری برای اسرائیل حیاتی بود، زیرا ملاحظات امنیتی و کمبود نیرو در کرانه باختری اشغالی، پیشتر مانع از اجرای چنین عملیات گستردهای توسط این رژیم شده بود. همدستی تشکیلات خودگردان در شکار نیروهای مقاومت، به اسرائیل اجازه داد تا با آزادی بیشتری عملیات خود را اجرا کند.
منابع محلی تأیید میکنند که نیروهای تشکیلات خودگردان با استفاده از خودروهای غیرنظامی، مبارزان مقاومت را در سراسر شهرهای جنین—از جمله عَرابه، یعبد، کفرت و مناطق دیگر—تعقیب کرده و حتی این تعقیبوگریز را تا طوباس ادامه دادند.
برخی از مبارزان که در تلاش برای سازماندهی مجدد بودند، در مناطقی چون سیریس، دیر غزاله و یعبد ربوده شدند. در برخی موارد، درگیریهای مستقیم رخ داد و برخی نیروهای مقاومت موفق به فرار شدند. در یعبد، نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان به طور بیهدف به سوی کوهها شلیک کردند، به این امید که هر فرد مخفیشدهای از نیروهای مقاومت را هدف قرار دهند.
فریب و تله: توافق لغوشده
بسیاری از مردم جنین، تشکیلات خودگردان را به فریبکاری متهم میکنند و معتقدند که این تشکیلات مقاومت را با این باور که یک توافق از طریق میانجیگری قبیلهای به رهبری داوود الزیر حاصل شده، گمراه کرده است.
پس از پایان جنگ غزه و مذاکراتی که از سوی رامالله صورت گرفت، نیروهای مقاومت تصمیم گرفتند از اردوگاه جنین خارج شده و در مناطق مختلف مستقر شوند تا از خیانت و تعقیب و آزار احتمالی توسط تشکیلات خودگردان در داخل اردوگاه جلوگیری کنند و همچنین از درگیری خونین جلوگیری شود.
یک منبع محلی به کرادل توضیح میدهد:
«فرماندهی امنیتی تشکیلات خودگردان به نیروهای خود القا کرد که این توافق بهمنظور جلوگیری از نشت اطلاعات به مقاومت صورت گرفته، زیرا رامالله متوجه مشکل وفاداری برخی از افسران و سربازان خود شده بود. اما با آغاز عملیات نظامی رژیم اشغالگر، دستوراتی برای یورش به روستاها و شهرهای جنین، از جمله مراکز درمانی، حاشیه روستاها، خانههای متروکه، مساجد و منازل اسرای آزادشده صادر شد.»
پیش از حمله اسرائیل، تشکیلات خودگردان بیش از ۷۰ فلسطینی را دستگیر کرده و آنان را تحت شکنجههای شدید قرار داده بود. گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد نیروهای امنیتی، ویدئوهایی از بازداشتشدگان را در شرایط تحقیرآمیز ضبط و منتشر کردهاند.
اگرچه تشکیلات خودگردان پس از ورود نیروهای اشغالگر به جنین، از عملیات مستقیم امنیتی در این شهر عقبنشینی کرد، اما فعالیتهای اطلاعاتی آن همچنان ادامه دارد. این نهاد امنیتی به شناسایی خانههای امن و مراکز جایگزین مقاومت، بهویژه در تمون و حُرشالسعاده پرداخت.
تلآویو بهصراحت این همکاری را تأیید کرده است. آلون بنداوید، تحلیلگر نظامی کانال ۱۳ اسرائیل، اذعان کرده که تلآویو از «سطح هماهنگی با تشکیلات خودگردان در عملیات جنین» رضایت دارد.
شراب کهنه در بطری جدید
آخرین عملیات اسرائیل در شمال کرانه باختری اشغالی با نام «دیوار آهنین» نامگذاری شده است که بهطور عجیبی یادآور نام عملیات «شمشیرهای آهنین»—عنوان اولیه جنگ اسرائیل علیه غزه پس از عملیات «طوفان الاقصی»—است. هرچند این عملیات بعداً توسط دولت بنیامین نتانیاهو «جنگ پیدایش» یا «جنگ رستاخیز» نامیده شد، اما این اشارات مذهبی بخشی از جاهطلبیهای ایدئولوژیک و سرزمینی رژیم اشغالگر را منعکس میکند.
عملیات قبلی اسرائیل در کرانه باختری اشغالی، با نام «خانه و باغ»، که در ژوئیه ۲۰۲۳ آغاز شد، با هدف نشان دادن «آمادگی ارتش اشغالگر برای اقدام نظامی علیه [مقاومت] در کرانه باختری، حتی اگر به معنای رویارویی با [آن در] غزه باشد»، انجام شد.
مانند عملیات قبلی، «هدف عملیات اسرائیل وارد آوردن خسارت جدی به زیرساختهای [مقاومت] است، با این درک که نابودی کامل آن ممکن است دستیافتنی نباشد.»
در حالی که لحن اسرائیل نشان از اشغال طولانیمدت جنین دارد، اقدامات آن – از جمله استقرار نیروهای نخبه، اشغال ساختمانهای غیرنظامی و به آتش کشیدن خانهها – حاکی از آمادهسازی برای یک استراتژی الحاق گستردهتر است.
ارتش اسرائیل یافتههای خود را اغراقآمیز جلوه داده و مدعی کشف آرپیجی، ۱۵۰ بمب دستساز و ۱۰ آزمایشگاه تسلیحاتی در جنین شده است. بااینحال، تصاویر منتشرشده نشان میدهد که آنچه واقعاً یافت شده، چیزی بیش از پرتابکنندههای دستساز و نارنجکهای بداهه نیست. نکته جالب اینجاست که عملیات قبلی تشکیلات خودگردان فلسطین در جنین، به غنائم حتی بیشتری افتخار میکرد، که این امر هماهنگی این تهاجمات را بیشازپیش آشکار میکند.
تاکتیکهای متفاوت
علیرغم فرسودگی مقاومت فلسطین در نتیجه محاصره طولانیمدت تشکیلات خودگردان و کاهش شدید مهمات، سلولهای نظامی همچنان توانستهاند خسارات جدی به نیروهای مهاجم وارد کنند. کارآمدی مقاومت را میتوان در تخلیه فوری هوایی کشتهها و مجروحان نظامیان اسرائیلی مشاهده کرد – نشانهای از شدت و تعداد تلفات آنها.
اسرائیل کشته شدن لیام حزی، سرباز گردان شناسایی، و زخمی شدن شدید پنج نفر دیگر را تأیید کرد. اما گروههای مقاومت، بهویژه تیپهای قدس و گردانهای قسام وابسته به حماس، ادعا دارند که تلفات دشمن بیشتر از اینها بوده است.
بیشتر عملیاتهای مقاومت در استان جنین متمرکز بود، جایی که کمینهای چریکی و حملات غافلگیرانه پیشرویهای اسرائیل را مختل کرد. در طولکرم، کشف زودهنگام یک واحد ویژه نفوذی ارتش اشغالگر، باعث شد که آنها مجبور به ورود زودتر از موعد شوند و یک ترور برنامهریزیشده را ناکام بگذارند. درعینحال، در عزون، حملات به نیروهای اسرائیلی – ازجمله استفاده از بمبهای دستساز – پس از یک دوره توقف موقت، از سر گرفته شده است.
در جریان این عملیاتها، دستکم ۳۰ فلسطینی کشته شدهاند که ۱۶ نفر از آنها غیرنظامی تأیید شدهاند. اسرائیل بهطور فزایندهای به نیروی هوایی متکی شده و پهپادها و جنگندههای هرمس ۴۵۰ از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۱۷۰ حمله را در سراسر کرانه باختری اشغالی انجام دادهاند. یکی از آخرین قربانیان، ایهاب ابوعطوی، فرمانده گردانهای قسام در طولکرم بود که در اردوگاه نور شمس بر اثر حمله هوایی ترور شد.
تا لحظه نگارش این گزارش، بیش از ۱۰۰ خانه تخریب، خانوادهها آواره، و زیرساختها بهطور سیستماتیک نابود شدهاند. بولدوزرهای اسرائیلی با تخریب خیابان محیوب در جنین و مرکز شهر طولکرم، نشان میدهند که این اشغال راهبردی طولانیمدت، با هدف از بین بردن پایگاههای مقاومت و پیشبرد طرحهای الحاقی، در حال اجراست.
گسترش حملات به طولکرم
در ۲۷ ژانویه، اسرائیل حملهای گسترده به طولکرم و دو اردوگاه پناهندگان آن آغاز کرد و تاکتیکهای مشابهی را که در جنین به کار برده بود، اجرا کرد. با اینکه هیچ اعلام رسمی انجام نشد، نیروهای اسرائیلی با تهدید اسلحه، ساکنان را – بهویژه در محلههای فرودگاه و میدان حنونه – به اجبار آواره کردند.
تکتیراندازها ساختمانهای بلند را اشغال کردند، برق قطع شد و بیمارستانهای شهید ثابت و تخصصی الاسراء تحت محاصره درآمدند، که این امر خدمات پزشکی اورژانسی را مختل کرد.
بولدوزرهای اسرائیلی به تخریب زیرساختها ادامه دادند، درحالیکه ایستهای بازرسی و موانع جادهای، حرکت در سراسر کرانه باختری اشغالی را خفه کرده است. در مجموع، ۸۹۸ ایست بازرسی نظامی و مانع – ازجمله ۱۸ دروازه آهنی تازه نصبشده – اکنون آزادی حرکت فلسطینیان را محدود کردهاند. مقیاس ویرانی در طولکرم، ازجمله تخریب گسترده خانهها و مسدود شدن راهها، سرنوشتی مشابه جنین را برای این شهر رقم زده است.
اجرای استراتژی «دیوار آهنین» در کرانه باختری
با گسترش عملیات نظامی، بهنظر میرسد که استراتژی «دیوار آهنین» اسرائیل در کرانه باختری اشغالی در حال شکلگیری است. اگر این حمله، نسخهای کوچکتر از عملیات «شمشیرهای آهنین» باشد، پس همان چیزی را تأیید میکند که مدتها گمان میرفت: تلاشی سیستماتیک، در هماهنگی با تشکیلات خودگردان، برای سرکوب مقاومت از طریق محاصره، آوارگی و تخریب.
اکنون دیگر پرسش این نیست که آیا اشغالگران قصد ماندن در کرانه باختری اشغالی را دارند یا نه – بلکه این است که چه میزان از آن را میخواهند ببلعند.
ترجمه مجله جنوب جهانی
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 