در مسیر انقلاب آفریقا

ترجمه مجله جنوب جهانی

تهاجم امپریالیستی علیه جمهوری دموکراتیک کنگو به‌سرعت در حال گسترش است، و صدها هزار نفر همچنان از سرزمین‌های خود فرار می‌کنند، درحالی‌که یک شهر پس از دیگری به دست نیروهای امپریالیستی می‌افتد. مردم در شرایطی از هرج‌ومرج و ناامیدی زندگی می‌کنند، بدون امنیت و منابع حیاتی مانند مسکن، غذا و دارو. ملت کنگو که سال‌ها تحت وحشت جنگ، درگیری‌های خونین و جنایات استعمارگری رنج برده است، اکنون به دوره‌ای تاریک‌تر از گذشته سقوط کرده است.

برای درک کامل وضعیت کنونی در کنگو، باید نگاهی دقیق‌تر به تاریخ این کشور بیندازیم. کنفرانس برلین در سال‌های ۱۸۸۴-۱۸۸۵ برای تقسیم کنگو برگزار شد و این کشور به‌عنوان یک قلمرو آزاد اعلام شد که تمامی قدرت‌های امپریالیستی می‌توانستند آن را غارت کنند. در سال ۱۹۳۹، در بحبوحه بحران اورانیوم برای ساخت بمب اتم، آلبرت اینشتین نامه‌ای به رئیس‌جمهور آمریکا، فرانکلین روزولت، نوشت و او را از وجود منبع مهمی از اورانیوم در کنگو مطلع کرد و تأکید کرد که دولت ایالات متحده باید هر اقدام لازم را برای حفظ کنترل بر این سرزمین سرشار از مواد معدنی انجام دهد. اورانیومی که از کنگو به سرقت رفت، همان ماده‌ای بود که برای ساخت نخستین بمب اتمی که بر هیروشیما انداخته شد، مورد استفاده قرار گرفت. امپریالیست‌ها از دیرباز توافق کرده‌اند که کنگو را در وضعیتی دائمی از بحران نگه دارند تا بتوانند کنترل خود را بر منابع آن، که برای توسعه فناوری و قدرت نظامی آن‌ها ضروری است، حفظ کنند.

تازه‌ترین طرح امپریالیستی علیه جمهوری دموکراتیک کنگو، دالان لوبیتو، معروف به راه‌آهن آتلانتیک لوبیتو است. این خط آهن در ابتدا بین سال‌های ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۹ توسط دولت‌های استعماری بلژیک و پرتغال ساخته شد تا مس و کبالت غارت‌شده از جمهوری دموکراتیک کنگو و زامبیا را به اروپا منتقل کند. در سپتامبر ۲۰۲۳، دولت آمریکا و اتحادیه اروپا در نشست سران G20 در دهلی نو، هند، توافقی برای احیای این خط آهن استعماری امضا کردند. این راه‌آهن جمهوری دموکراتیک کنگو را به زامبیا و بندر لوبیتو در آنگولا متصل می‌کند تا مواد معدنی حیاتی را از طریق اقیانوس اطلس به اروپا صادر کند.

ایالات متحده و اروپا که متوجه شده‌اند کنترل خود را بر معادن حیاتی جمهوری دموکراتیک کنگو از دست داده‌اند، تصمیم گرفته‌اند سرمایه‌گذاری کلانی در این پروژه امپریالیستی انجام دهند. این پروژه در وهله نخست، معادن کبالت و مس کنگو را هدف قرار داده است که در استان لوانابا در جنوب این کشور قرار دارد. تخمین زده می‌شود که این استان ۷۰ درصد ذخایر کبالت جهان و یکی از بزرگ‌ترین منابع مس را در خود جای داده است. این دو ماده معدنی برای عملکرد جوامع مدرن ضروری هستند. کبالت به‌ویژه برای صنایع نظامی اهمیت دارد، و بدون مس، گذار به منابع انرژی پاک مانند وسایل نقلیه الکتریکی و سیستم‌های انرژی تجدیدپذیر غیرممکن خواهد بود. جهان مدرن، همان‌گونه که امروز آن را می‌شناسیم، بدون این دو ماده که در جمهوری دموکراتیک کنگو به فراوانی یافت می‌شوند، قادر به ادامه حیات نیست.

این پروژه بار دیگر قدرت‌های امپریالیستی را گرد هم آورده تا استثمار کنگو را گسترش دهند. ایالات متحده، که امپراتوری برتر امروزی است، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار در پروژه دالان لوبیتو است. اتحادیه اروپا نیز نقش معمول خود را در حفاظت از منافع اروپا و آمریکا ایفا خواهد کرد و توسعه این پروژه را زیر نظر خواهد داشت، درحالی‌که دولت پرتغال مسئولیت مدیریت عملیات راه‌آهن را بر عهده گرفته است.

بدیهی است که چنین طرحی بدون مشارکت فعال طبقه کمپرادور آفریقا موفق نخواهد شد. نهادهای نواستعماری مانند بانک توسعه آفریقا و شرکت مالی آفریقا نیز در غارت کنگو سرمایه‌گذاری کرده‌اند. کوامه نکرومه به ما آموخت که دشمنان اصلی آفریقا قدرت‌های امپریالیستی هستند، اما در کتاب مهم خود «مبارزه طبقاتی در آفریقا» به ما یادآوری کرد که برای دستیابی به استقلال کامل، باید بر بورژوازی بومی نیز غلبه کنیم.

جمهوری دموکراتیک کنگو، زامبیا و آنگولا در حال حاضر تحت رهبری دولت‌های نواستعماری قرار دارند که کاملاً تحت کنترل قدرت‌های امپریالیستی هستند و به همین دلیل، فعالانه در این طرح شرکت می‌کنند. آنگولا، که اکنون به متحد نوظهور ایالات متحده تبدیل شده است، در نشست ژوئن ۲۰۲۴ با تشکیل یک کمیته مشترک همکاری‌های دفاعی موافقت کرد. این کشور بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ ۱۸ میلیون دلار کمک نظامی از آمریکا دریافت کرده و همچنین عضو مشارکت آمریکا برای همکاری آتلانتیک است، که ظاهراً با هدف تقویت امنیت دریایی و اقتصاد آبی تشکیل شده است، اما در حقیقت ابزاری برای ایالات متحده است تا مسیر انتقال غنائم خود به اروپا را تضمین کند.

زامبیا نیز مانند جمهوری دموکراتیک کنگو، سرشار از منابع مس است. با اینکه این دو کشور تحت فشار اقتصادی قدرت‌های امپریالیستی و شرکت‌های چندملیتی آن‌ها قرار دارند، این وضعیت با حمایت بورژوازی ملی‌گرای آن‌ها رخ داده است؛ طبقه‌ای که دهه‌هاست منافع امپریالیست‌ها را به بهای مردم خود تأمین می‌کند. پروژه دالان لوبیتو کنترل قدرت‌های امپریالیستی بر منابع طبیعی این دو کشور را تقویت خواهد کرد. درحالی‌که مردم کنگو و زامبیا تحت سلطه یک الیگارشی سیاسی فاسد قرار دارند که در خدمت دشمنانشان عمل می‌کند.

تنها راه پایان دادن به این پروژه ننگین و تمام توطئه‌های امپریالیستی آینده علیه جمهوری دموکراتیک کنگو، سازمان‌دهی توده‌های کنگو برای سرنگونی نواستعمارگری است. هرچند تأکید داریم که دشمن اصلی مردم کنگو امپریالیست‌ها هستند، اما می‌دانیم که نواستعمارگری همان شیوه‌ای است که امپریالیسم در سطح ملی خود را نشان می‌دهد. نخبگان سیاسی فاسد در جمهوری دموکراتیک کنگو باید با فرزندان میهن‌پرستی جایگزین شوند که بر اساس یک سازمان انقلابی بنا شده باشند تا مبارزه‌ای را که پاتریس لومومبا و همرزمانش در جنبش ملی کنگو آغاز کردند، به سرانجام برسانند.

تنها راه دستیابی به این هدف، آغاز یک کمپین گسترده آموزش سیاسی توده‌ها است تا آگاهی انقلابی مردم را افزایش داده و سازمان‌دهی آن‌ها را شعله‌ور سازد.

مبارزه برای آزادی جمهوری دموکراتیک کنگو نباید فقط به مردم این کشور محدود شود. تمامی آفریقایی‌ها، چه در قاره و چه در دیاسپورا، مسئولیتی بزرگ بر دوش دارند. آن‌ها باید آماده باشند تا از نیروهای انقلابی در کنگو به‌صورت مادی و ایدئولوژیک حمایت کنند. همان‌طور که فرانتس فانون به ما یادآوری کرد:

«در کنگو، سرنوشت همه ما رقم می‌خورد.»