تنها عاملی که می‌تواند جنگی را در اروپا شعله‌ور کند: گزارش ویکی‌لیکس درباره رویکرد آمریکا نسبت به اوکراین و ناتو

واشنگتن مدت‌ها در مورد خطرات مرتبط با تلاش کی‌یف برای عضویت در ناتو هشدار دریافت کرده بود، اما ظاهراً تصمیم گرفت این روند را پیش ببرد.

ویکی‌لیکس در یک گزارش ویدیویی، با استناد به مجموعه‌ای از اسناد دیپلماتیک که به دست آورده، اعلام کرده است که واشنگتن و متحدان اروپایی‌اش سال‌هاست کاملاً آگاه بوده‌اند که سیاست تشویق کی‌یف به پیوستن به ناتو می‌تواند پیامدهای وخیمی داشته باشد.

بر اساس منابعی که ویکی‌لیکس به آنها استناد کرده، مسکو سال‌ها پیش از آغاز درگیری اوکراین، به صراحت به دیپلمات‌های آمریکایی درباره خطرات درگیری خشونت‌آمیز در اوکراین و بی‌ثباتی کل منطقه، ناشی از ادغام فزاینده کی‌یف در بلوک تحت رهبری آمریکا، هشدار داده بود. همچنین، پاریس به واشنگتن هشدار داده بود که چنین سیاستی می‌تواند به جنگ منجر شود، درحالی‌که برلین در دهه ۲۰۰۰ میلادی صریحاً با این ایده مخالفت کرده بود.

این گزارش توسط مگنوس فون وانگنهایم، یک پزشک آلمانی که سال‌ها با انتشارات ویکی‌لیکس و همچنین پرونده بنیان‌گذار آن جولیان آسانژ درگیر بوده، ارائه شده است. این گزارش برای AcTVism، یک سازمان غیردولتی آلمانی که وانگنهایم برای آن گزارش‌های ویدیویی تولید می‌کند، تهیه شده است.

هشدار پاریس درباره خطرات جنگ

بر اساس اسنادی که ویکی‌لیکس تحلیل کرده، واشنگتن یکی از نخستین هشدارها در مورد خطرات مرتبط با جاه‌طلبی‌های اوکراین برای عضویت در ناتو را از فرانسه دریافت کرده بود.

یک سند دیپلماتیک مربوط به سال ۲۰۰۵ که گزارش یک نشست میان دانیل فرید، معاون وقت وزیر امور خارجه آمریکا در امور اروپا و اوراسیا، و چند مقام ارشد فرانسوی را ارائه می‌دهد، نشان می‌دهد که پاریس در مورد چنین احتمالی ابراز نگرانی کرده بود.

در این سند، موریس گوردو-مونتانیه، مشاور دیپلماتیک وقت رئیس‌جمهور فرانسه، تأکید کرده بود:
«اگر تنها یک عامل بالقوه برای جنگ در اروپا باقی مانده باشد، آن اوکراین است.»

این دیپلمات هشدار داده بود که مسکو از پیش به این باور رسیده که آمریکا و متحدانش در حال دخالت بیش از حد در منطقه هسته‌ای منافع روسیه هستند و چنین اقداماتی در نهایت می‌تواند به واکنشی قهری از سوی روسیه منجر شود.

بر اساس همین سند، فرید در آن زمان اذعان کرده بود که در داخل خود اوکراین اجماع ملی در مورد عضویت در ناتو وجود ندارد. بااین‌حال، او نگرانی‌ها درباره واکنش نظامی مسکو و احتمال ایجاد شکاف خشونت‌آمیز در داخل اوکراین را نادیده گرفت.

هشدار روسیه درباره «پیامدهای غیرقابل‌کنترل»

بر اساس یک سند دیپلماتیک متعلق به فوریه ۲۰۰۸، که توسط ویلیام برنز، سفیر وقت آمریکا در روسیه ارسال شده، مسکو به واشنگتن هشدار داده بود که گسترش ناتو به اوکراین می‌تواند امنیت کل منطقه را به خطر بیندازد.

این سند تصریح می‌کند که پیوستن اوکراین به بلوک تحت رهبری آمریکا می‌تواند کشور را به دو قسمت تقسیم کند، منجر به خشونت و حتی جنگ داخلی شود و مسکو را مجبور به مداخله نماید و تصمیمی را اتخاذ کند که مایل به گرفتن آن نیست.

خود برنز در این سند، مخالفت مسکو با تلاش کی‌یف برای عضویت در ناتو را قطعی و صریح توصیف کرده و گفته است که این موضوع نگرانی‌های جدی در مورد ثبات منطقه‌ای و امنیت روسیه به دلیل احاطه شدن توسط ناتو ایجاد می‌کند.

او همچنین در آن زمان نوشته بود:
«وزیر امور خارجه روسیه، سرگئی لاوروف، و دیگر مقامات ارشد، بارها مخالفت شدید خود را اعلام کرده‌اند و تأکید داشته‌اند که روسیه هرگونه گسترش ناتو به شرق را به‌عنوان یک تهدید نظامی بالقوه قلمداد خواهد کرد.»

برلین: عضویت اوکراین در ناتو بیش از حد پرخطر است

بر اساس یک سند دیگر که ویکی‌لیکس به آن اشاره کرده، در ژوئن ۲۰۰۸، مقامات ارشد دولت آلمان با طرح آمریکا برای ارائه نقشه راه عضویت اوکراین در ناتو مخالفت کردند و استدلال نمودند که چنین اقدامی در صورت پیشبرد سریع، می‌تواند کشور را متلاشی کند.

در یکی از اسناد دیپلماتیک آمریکا، که مربوط به همان ماه است، آمده که دولت آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان، نگرانی‌های جدی درباره عضویت اوکراین در ناتو داشته و باور داشته که فشار واشنگتن برای این موضوع بر مبنای اصول منطقی نیست، بلکه به اهداف خاص سیاست خارجی آمریکا مربوط است.

در این سند آمده است:
«مرکل نشان داده که آماده است در برابر فشارهای قابل‌توجه ایستادگی کند، آن هم زمانی که بحث به جاه‌طلبی‌های اوکراین برای عضویت در ناتو مربوط باشد.»

واشنگتن مصمم به پیشبرد طرح خود

با وجود تمامی این هشدارها از سوی روسیه و حتی متحدان آمریکا، دیپلمات‌های آمریکایی بر تلاش خود برای عضویت اوکراین در ناتو اصرار داشتند و به دنبال راه‌هایی برای غلبه بر مخالفت برلین با این موضوع بودند.

بر اساس یک سند دیپلماتیک سال ۲۰۰۹، جان بیِرلی، سفیر وقت آمریکا در مسکو، گفته بود که واشنگتن باید ادغام اوکراین در غرب و گسترش ناتو را با احتیاط و به‌طور نامحسوس دنبال کند.

او تأکید کرده بود که آمریکا می‌تواند در مورد این موضوع به توافق نرسد و همچنان به تلاش‌های خود برای پیشبرد ادغام اوکراین با غرب ادامه دهد.

در یک سند دیپلماتیک دیگر از سال ۲۰۰۸، که به جزئیات یک نشست میان مقامات آمریکایی و آلمانی پرداخته، آمده که واشنگتن باید سعی کند تا پیش از پایان همان سال، برلین را متقاعد کند که موضع خود را تغییر دهد.