شکاف میان آمریکا و اروپا پس از قطعنامه‌های سازمان ملل درباره اوکراین عمیق‌تر می‌شود
تغییر رویکرد نشان می‌دهد که واشنگتن بیش از پیش بر منافع خود متمرکز شده است: کارشناس

نوشته‌ی لیو شین
منتشر شده در گلوبال تایمز
ترجمه مجله جنوب جهانی

اختلافات میان آمریکا و اروپا پس از آنکه آمریکا به یک قطعنامه سازمان ملل درباره اوکراین که مورد حمایت اروپا بود رأی منفی داد، در حال تعمیق است. در همین حال، شورای امنیت سازمان ملل در روز دوشنبه قطعنامه‌ای که توسط آمریکا تنظیم شده بود و خواستار پایان سریع جنگ روسیه و اوکراین بود، بدون آنکه روسیه را مقصر بداند، تصویب کرد.

برخی تحلیلگران خاطرنشان کردند که در بحبوحه تغییر سیاست آمریکا در قبال بحران اوکراین، گسترش شکاف میان آمریکا و اروپا نشان‌دهنده اختلافات عمیق‌تری بر سر نحوه مدیریت این درگیری ادامه‌دار است.

روز دوشنبه، آمریکا به روسیه پیوست و به یک قطعنامه اوکراینی مورد حمایت اروپا که «تجاوز مسکو» را محکوم کرده و خواستار خروج فوری نیروهای روسی شده بود، در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک رأی منفی داد. به گزارش آسوشیتدپرس، آمریکا سپس در رأی‌گیری درباره قطعنامه رقیب خود، پس از آنکه کشورهای اروپایی به رهبری فرانسه آن را اصلاح کردند، رأی ممتنع داد.

همچنین در همان روز، آمریکا برای رأی‌گیری درباره پیش‌نویس اولیه خود در شورای امنیت سازمان ملل که قطعنامه‌های آن از نظر قانونی الزام‌آور هستند، فشار آورد. رأی‌گیری در این شورا که ۱۵ عضو دارد، با نتیجه ۱۰-۰ به پایان رسید، در حالی که پنج کشور اروپایی – بریتانیا، فرانسه، دانمارک، یونان و اسلوونی – رأی ممتنع دادند. چین، آمریکا و روسیه به این قطعنامه رأی مثبت دادند.

حمایت چین از تلاش‌های صلح

فو کانگ، نماینده دائم چین در سازمان ملل، روز دوشنبه اعلام کرد که چین از تمامی تلاش‌هایی که به صلح اختصاص دارد، از جمله توافق میان آمریکا و روسیه برای آغاز مذاکرات صلح، حمایت می‌کند. وی افزود که چین طرف‌های درگیر و سایر ذینفعان را تشویق می‌کند تا در روند مذاکرات شرکت کنند، راه‌حلی عادلانه و پایدار بیابند که نگرانی‌های یکدیگر را در نظر بگیرد و به توافقی الزام‌آور و مورد قبول تمامی طرف‌ها دست یابند.

جدایی از متحدان

اتفاقات اخیر در سازمان ملل توجه گسترده رسانه‌ها را به خود جلب کرد و بسیاری از رسانه‌ها آن را به‌عنوان یک تغییر سیاستی «عمده» یا «شگفت‌آور» از سوی آمریکا توصیف کردند. در گزارشی که در وب‌سایت اخبار سازمان ملل منتشر شد، به دو «قطعنامه رقابتی برای حل این درگیری» اشاره شده و از آن‌ها به‌عنوان نشانه‌ای از شکاف استراتژیک در اتحاد فرا‌ آتلانتیکی بر سر مسیر دستیابی به صلح یاد شده است.

سه سال پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، شرایط فراتر از میدان نبرد در هفته‌های اخیر به سرعت تغییر کرده است، چنان که رأی‌گیری در سازمان ملل نشان‌دهنده یک تغییر ژئوپلیتیکی چشمگیر است. کوی هنگ، پژوهشگر مؤسسه ملی تبادلات بین‌المللی و همکاری قضایی سازمان همکاری شانگهای مستقر در شانگهای، به گلوبال تایمز گفت که آمریکا از موضع قبلی خود مبنی بر هم‌راستا بودن با اروپا علیه روسیه عقب‌نشینی کرده است، که این امر نشان می‌دهد ممکن است پیشرفت‌هایی در مذاکرات اخیر میان آمریکا و روسیه در عربستان سعودی حاصل شده باشد.

کوی افزود که روسیه و آمریکا ممکن است حداقل بر سر چارچوبی اصولی به توافقی مقدماتی دست یافته باشند. با اینکه زمان‌بندی برای آتش‌بس و مذاکرات صلح نیاز به بحث‌های بیشتری دارد، اما مسیر کلی برای آتش‌بس و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز ممکن است ترسیم شده باشد.

در تاریخ ۱۸ فوریه، مسکو و واشنگتن مذاکراتی درباره جنگ اوکراین در عربستان سعودی برگزار کردند، بدون آنکه رهبران اروپایی در این نشست حضور داشته باشند. به گزارش پولیتیکو به نقل از خبرگزاری دولتی روسیه ریا نووستی، نمایندگان دو کشور قرار است ظرف دو هفته آینده مجدداً دیدار کنند. مکان دور دوم این مذاکرات احتمالاً در کشوری ثالث خواهد بود، اما مکان دقیق آن هنوز اعلام نشده است.

وانگ شیاوکوان، کارشناس مؤسسه مطالعات روسیه، اروپای شرقی و آسیای مرکزی در آکادمی علوم اجتماعی چین، نیز وتوی قطعنامه مورد حمایت اروپا از سوی آمریکا را «تغییری مهم» در سیاست خارجی واشنگتن و رویکرد آن نسبت به روسیه توصیف کرد. وی گفت که آمریکا به طور فزاینده‌ای بر منافع خود متمرکز شده است و قصد دارد از درگیری اوکراین خارج شود، در حالی که بخش بیشتری از بار امنیتی اروپا را بر دوش متحدان خود می‌اندازد و هم‌زمان به‌دنبال عادی‌سازی تدریجی روابط دوجانبه با روسیه است.

تفاوت کلیدی در رأی‌گیری مجمع عمومی سازمان ملل، اختلاف فاحش میان دیدگاه‌های آمریکا و اروپا در مورد بحران اوکراین و راه‌حل‌های احتمالی آن بود. افزون بر این، کشورهای اروپایی به شدت از سیاست خارجی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ناراضی هستند و آن را نادیده گرفتن امنیت اروپا و تضعیف اجماع ایدئولوژیک غرب تلقی می‌کنند. وانگ به گلوبال تایمز گفت که این شکاف، نارضایتی عمیق اروپا از سیاست‌های واشنگتن را نشان می‌دهد.

دوراهی اروپا

روز دوشنبه ۲۴ فوریه، هم‌زمان با سومین سالگرد آغاز جنگ روسیه و اوکراین، رهبران اروپایی به دو مقصد مختلف سفر کردند: آمریکا و اوکراین. به گزارش CNN، در دیدار امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، با دونالد ترامپ در واشنگتن، مکرون بر ضرورت تضمین‌های امنیتی برای اطمینان از پایبندی مسکو به تعهدات خود تأکید کرد و اصرار داشت که هر توافقی باید «مورد بررسی و راستی‌آزمایی قرار گیرد.» اما ترامپ در نشست خبری مشترکشان از اشاره به تضمین‌های امنیتی خودداری کرد و در عوض، خود را به‌عنوان یک مذاکره‌کننده ماهر معرفی کرد که به دنبال توافق است.

در کنفرانس خبری روز دوشنبه در کاخ سفید، مکرون سعی کرد با لحنی مودبانه ترامپ را درباره ماهیت حمایت اروپا از اوکراین تصحیح کند.

ترامپ در تلاش برای ارائه استدلالی درباره توافقی جدید برای تأمین درآمدهای معدنی اوکراین گفت:
«فقط برای اینکه متوجه شوید، اروپا این پول را به اوکراین قرض می‌دهد. آن‌ها پولشان را پس می‌گیرند.»

در همین لحظه، مکرون با گرفتن بازوی ترامپ، سخن او را قطع کرد و گفت:
«نه، در واقع، صادقانه بگویم، ما پرداخت کردیم. ما ۶۰ درصد از کل این کمک را پرداخت کردیم. مثل آمریکا: وام‌ها، ضمانت‌ها، کمک‌های بلاعوض.»
به گزارش CNN، ترامپ در این لحظه با لبخندی تلخ به مکرون نگاه کرد.

همچنین روز دوشنبه، برخی از رهبران اتحادیه اروپا، از جمله اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، و رهبران کشورهای حوزه بالتیک و اسکاندیناوی، به همراه جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، در کی‌یف گرد هم آمدند تا حمایت خود را از اوکراین اعلام کنند. به گزارش واشنگتن پست، در این نشست، «سایه ترامپ» بر اجلاس سنگینی می‌کرد، زیرا مقامات اروپایی با سرعت متعهد به ارائه میلیاردها دلار کمک مالی و نظامی شدند تا جایگاه کی‌یف را در آغاز مذاکرات آمریکا با روسیه برای توقف جنگ تقویت کنند.

دوراهی استراتژیک اروپا

کوی خاطرنشان کرد که اروپا در یک دوراهی گرفتار شده است: از یک‌سو، تلاش برای حفظ روابط با ترامپ، و از سوی دیگر، پایبندی به «درستی سیاسی» از طریق حمایت از اوکراین – دو هدفی که ممکن است با یکدیگر سازگار نباشند. با توجه به امید اندک به تأثیرگذاری بر دولت ترامپ، اروپا دریافته است که ابتکار عمل چندانی در قبال اوکراین در دست ندارد.

کوی تأکید کرد که اروپا با افزایش احساس ناامنی، فاقد رهبری قوی و وحدت لازم برای اتخاذ تصمیمات منطقی است. او افزود که از سال ۲۰۲۲، اتحادیه اروپا منابع عظیمی را برای حمایت از اوکراین اختصاص داده، اما این امر تنها وضعیت «فلج استراتژیک» را آشکارتر کرده است. به گفته او، این حمایت‌ها نتوانسته‌اند منافع اصلی اروپا را پیش ببرند.

وانگ نیز تصریح کرد که بحران اوکراین مشکلات اقتصادی اروپا را تشدید کرده است. اروپا که قادر به تأمین مالی جنگی طولانی‌مدت میان روسیه و اوکراین نیست، با افزایش نارضایتی عمومی از تداوم کمک‌ها به اوکراین و سیاست‌های ضد روسیه مواجه شده است – امری که می‌تواند به کاهش حمایت از رهبرانی منجر شود که از این سیاست‌ها دفاع می‌کنند.

وانگ افزود که اروپا، خسته و بیش از حد تحت فشار، تنها می‌تواند حمایت محدودی از اوکراین ارائه دهد، زیرا پشتیبانی صرفاً لفظی قادر به نجات اوکراین از بحران یا تغییر روند جنگ نخواهد بود.

این کارشناس پیش‌بینی کرد که کشورهای اروپایی ممکن است در مسیر دیپلماسی و دفاع مستقل گام‌های بیشتری بردارند، که این امر می‌تواند به اقدامات عملی‌تری در راستای دستیابی به «خودمختاری استراتژیک» منجر شود.