خانواده بیباس تهدید کرد از دولت اسرائیل شکایت میکند؛ در حالی که روایت رسمی درباره قتل گروگانها در حال فروپاشیاست
منتشرشده در گریزون
وایت رید و مکس بلومنتال
ترجمه مجله جنوب جهانی
خانواده بیباس از دولت اسرائیل خواستهاند که از بهرهبرداری از مرگ اعضای خانوادهشان برای اهداف تبلیغاتی دست بردارد، چرا که شواهد بسیاری ادعاها درباره کشته شدن آنها در حمله هوایی اسرائیل را تأیید میکند.
خویشاوندان یک خانواده اسرائیلی که در دوران اسارت خود در غزه کشته شدند، از دولت خواستهاند که از نسبت دادن مسئولیت قتل عزیزانشان به دیگران خودداری کند و تهدید کردهاند که اگر دولت نتانیاهو این درخواست را نادیده بگیرد، «تمام اقدامات قانونی ممکن» را علیه آن اتخاذ خواهند کرد. این درخواست سه روز پس از آن مطرح شد که سخنگوی ارتش اسرائیل، دانیل هاگاری، اعلام کرد که «تروریستهای فلسطینی» دو کودک خردسال خانواده بیباس را «عمداً» و «با دستان خالی» کشتهاند.
وکلای اعضای بازمانده خانواده بیباس، وزارتخانههای دولتی اسرائیل را به سوءاستفاده تبلیغاتی از مصیبت این خانواده متهم کرده و اعلام کردهاند: «خانواده همچنان به طرز شگفتآوری درخواستهای مکرر از سوی وزارت امور خارجه و سیستم اطلاعات ملی دریافت میکند… با هدف ارضای حس کنجکاوی عمومی.»
این وکلا در ادامه تأکید کردهاند: «با وجود تعجببرانگیز بودن این موضوع که چنین درخواستی لازم باشد، ما بار دیگر و با هر زبانی که ممکن است، درخواست میکنیم که تمام طرفهای ذیربط ملزم شوند که نه با خانواده تماس بگیرند و نه با هیچ یک از مقامات حرفهای که مسئول بررسی شرایط قتل و وضعیت درگذشتگان هستند، صحبت کنند.»
خانواده بیباس: از نماد اسارت تا روایتهای متناقض
خانواده بیباس به نمادی از وضعیت اسرائیلیهایی که در ۷ اکتبر به اسارت گرفته شدند، تبدیل شده است، اما حقیقت ماجرای آنها همچنان تحت تأثیر روایتهای رسمی مبهم مانده است. هر چهار عضو این خانواده در ۷ اکتبر اسیر شدند، اما پدر خانواده در هرجومرج آن روز از دیگران جدا شد.
در حالی که او از دوران اسارتش در دستان حماس جان سالم به در برد و بعداً به اسرائیل بازگشت، همسرش شیری و دو پسر خردسالش، کفیر و آریل، در دوران اسارتشان در دست گردانهای مجاهدین – گروهی کوچکتر و کمتر شناختهشده – کشته شدند. یکی از فرماندهان این گروه اعلام کرد: «وقتی [شیری بیباس] در ۷ اکتبر اسیر شد، ما فرزندانش را از روی ترحم نزد او نگه داشتیم. اما اشغالگران اسرائیلی او و فرزندانش را همراه با اسیرکنندگانشان بمباران کردند و کشتند.»
این فرمانده همچنین ادعا کرد که شیری بیباس پیشتر به عنوان سرباز در واحد ۸۲۰۰ اطلاعات ارتش اسرائیل – که وظیفه جاسوسی و نفوذ در میان ساکنان غزه را بر عهده دارد – و بعدتر در یگان غزه ارتش اسرائیل خدمت کرده است.
اگرچه حماس در نوامبر ۲۰۲۳ اعلام کرد که شیری، آریل و کفیر بیباس در حمله هوایی اسرائیل کشته شدند، اما مقامات اسرائیلی از تأیید صریح این موضوع خودداری کردند. در جریان تبادل اسرا در ماه بعد، حماس پیشنهاد کرد که بقایای این خانواده را تحویل دهد. در ۳ دسامبر، یاردن بیباس از اسارت ویدیویی ارسال کرد و در آن گفت که همسر و فرزندانش – مانند دهها گروگان اسرائیلی دیگر – در حمله هوایی اسرائیل کشته شدهاند. او از دولت اسرائیل خواست تا برای آزادی او مذاکره کند تا بتواند عزیزانش را به خاک بسپارد، اما اسرائیل این درخواست را رد کرد و به بمباران گسترده غزه ادامه داد.
بحران در روایت رسمی اسرائیل
بازگرداندن اجساد اعضای خانواده بیباس در ۱۸ فوریه و واکنشهای دولت اسرائیل به این موضوع، اکنون آتشبس شکننده با حماس را در معرض خطر قرار داده است.
از زمان آزادی در ۲ فوریه، یاردن بیباس از تأیید اظهارات تکاندهندهای که در دوران اسارت بیان کرده بود، خودداری کرده است. با این حال، نامهای که خانواده او به مقامات ارشد اسرائیلی ارسال کردند، نشانگر مخالفت شدید با روایت رسمی دولت است و مستقیماً با اظهارات هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل، که ادعا کرده بود «یاردن [بیباس] به چشمان من نگاه کرد و از من خواست که تمام جهان از نحوه قتل فرزندانش وحشتزده شوند»، در تضاد است.
مراسم خاکسپاری اعضای درگذشته خانواده بیباس برای ۲۶ فوریه برنامهریزی شده است. گزارشها حاکی از آن است که این خانواده مقامات دولتی اسرائیل را از شرکت در این مراسم منع کردهاند. یک روز پیش از این مراسم، خواهر یاردن بیباس، عُفری، در پستی در فیسبوک به نخستوزیر اسرائیل گفت که «ساکت شود» و او را به «آزار عمدی خانوادهای که ۱۶ ماه جهنمی را سپری کرده است» متهم کرد.
تلاش برای کنترل افکار عمومی
در همین حال، همزمان با انتشار یک تحلیل مستقل جدید که ادعاهای مربوط به کشته شدن خانواده بیباس در حمله هوایی اسرائیل را تأیید میکند، تلآویو یکی از شناختهشدهترین چهرههای تبلیغاتی خود را به کار گرفته تا همچنان حماس را مسئول جلوه دهد.
دستکاری در روایت پزشکی
تحقیقات رسمی درباره علت دقیق مرگ هنوز تکمیل نشده است. با این وجود، در ۲۲ فوریه، رئیس مؤسسه پزشکی قانونی اسرائیل، دکتر چِن کوگل، ویدیویی منتشر کرد که در آن اصرار داشت اعضای خانواده بیباس در بمباران اسرائیل کشته نشدهاند.
در نامه خانواده بیباس، وکلای آنها به صراحت کوگل را متهم کردهاند که «در تلاش است تا محرمانگی اطلاعات پزشکی را نقض کند» و بارها بدون اجازه خانواده، جزئیات مرگ عزیزانشان را فاش کرده است. آنها اشاره کردهاند که این اطلاعات «حساس و محرمانه» است و «تنها خانواده حق دارد تصمیم بگیرد که چگونه و آیا از آنها استفاده شود یا نه.»
این نخستین باری نیست که دکتر کوگل برای تقویت روایت رسمی دولت اسرائیل واقعیتها را تغییر میدهد. کمتر از یک ماه پس از حمله حماس در ۷ اکتبر، او در انتشار شایعه نوزادان سربریدهشده – که اسرائیل برای توجیه حملات گسترده خود از آن استفاده کرد – نقش داشت. یک نویسنده در نشریه اکونومیست اشاره کرده بود که «دکتر چن کوگل… به من گفت که اجساد سوخته و بیسر نوزادان را دیده است.»
این ادعا دروغی عظیم از آب درآمد، زیرا در تاریخ ۷ اکتبر تنها یک نوزاد کشته شد: «میلا کوهن» یازده ماهه، که به طور تصادفی از پشت درِ اتاق امن یک کیبوتص هدف گلوله قرار گرفت.
در سال ۲۰۱۶، «کوگل» تلاش کرد تا یک سرباز اسرائیلی را از پیگرد قانونی محافظت کند. او در دادگاه ادعا کرد که زخم خروجی گلوله روی بدن یک نوجوان ۱۷ ساله فلسطینی که در جریان یک تظاهرات کشته شده بود، با موقعیت شلیک متهم همخوانی ندارد و در دادگاه گفت: «هیچ توضیحی برای جهت شلیک وجود ندارد.»
بعدتر، سرباز مذکور اذعان کرد که بهطور «تصادفی» یک گلوله جنگی شلیک کرده، زیرا ابتدا متوجه نشده که اسلحهاش با فشنگ مشقی پر نشده و همچنین یک گلوله لاستیکی را در آداپتور جداگانه قرار نداده بود. در همان زمان، روزنامه نیویورک تایمز در مقالهای اشاره کرد که «طبق اسناد دادگاه، [متهم] ابراز پشیمانی کرده که به سوی آن جوان نشانه رفته و شلیک کرده است.»
پیش از آن نیز، «کوگل» یکی از شاهدان کلیدی تیم دفاعی تکتیرانداز اسرائیلی بود که «تام هورندال»، فعال حقوق بشر بریتانیایی را با شلیک گلولهای به سرش به قتل رساند. در نهایت، آن سرباز در دادگاهی در اسرائیل محکوم شد، اما علیرغم تلاشهای کوگل برای تحریف حقیقت، مجازاتی بسیار سبک دریافت کرد.
درحالیکه «کوگل» اصرار داشت که اسرائیل مسئول مرگ پسران خانواده بیباس نیست، تأیید کرد که اسرائیل پیکر مادرشان، «شیری بیباس»، را دریافت کرده است. این در حالی بود که بقایای اولیهای که حماس بازگردانده بود، متعلق به زنی دیگر بود.
پس از این اتفاق، حماس «امکان وقوع خطا یا جابهجایی اجساد» را تأیید کرد و این اشتباه را به دشواری بیرون کشیدن اجساد و بقایای پیکرها از زیر آوار ناشی از بمباران بیهدف اسرائیل نسبت داد.
اما حتی پس از دریافت جسد شیری بیباس، «بتسلائل اسموتریچ»، وزیر دارایی افراطی اسرائیل، این اشتباه را «نقض جدی توافق» خواند. در همین حال، «نتانیاهو» وعده داد که «اطمینان حاصل خواهد کرد که حماس بهای کامل این نقض ظالمانه و شرورانه توافق را بپردازد.»
دو روز بعد، اسرائیل با استناد به آنچه «نقض مکرر توافق توسط حماس» خواند، بهطور یکجانبه پایان آتشبس را اعلام کرد و از اجرای تعهد خود مبنی بر آزادی بیش از ۶۰۰ فلسطینی که بدون تفهیم اتهام بازداشت شده بودند، سر باز زد.
امروز، آتشبس در وضعیت شکنندهای قرار دارد.
تحلیلگر اسرائیلی: اسرائیل اعضای خانواده بیباس را کشته است
رسانههای جریان اصلی از «یواسای تودی» گرفته تا «بیبیسی»، ادعای دولت اسرائیل مبنی بر اینکه حماس کودکان خانواده بیباس را با دستان خود خفه کرده است، تکرار کردند. این ادعا موجب شد که «مگان مککین»، مفسر سیاسی، خواستار «نابود کردن» عاملان این جنایت شود.
با این حال، تحلیلی که توسط «آدار وینرب»، پژوهشگر مستقل اسرائیلی و سرباز سابق ارتش این کشور انجام شده، نشان میدهد که محتملترین علت مرگ «شیری»، «آریل» و «کفیر بیباس» یک حمله هوایی اسرائیلی بوده است.
وینرب نوشت: «در حالی که اسرائیل ادعا میکند خانواده بیباس «بهطرز وحشیانهای توسط تروریستها به قتل رسیدند»، بررسی دقیقتر شواهد موجود، تصویر متفاوتی را نشان میدهد.»
او افزود: «با توجه به سابقه اسرائیل در ارائه گزارشهای پزشکی قانونی گمراهکننده، الگوی اثباتشده این کشور در کشتن گروگانها در حملات هوایی، و نبود هرگونه سابقه مستند از قتل عمدی کودکان خردسال توسط شبهنظامیان اسلامگرا، به نظر من محتملترین توضیح، با اختلاف قابل توجه، این است که آنها در یک حمله هوایی اسرائیلی کشته شدهاند.»
علاوه بر این، وینرب توضیح داد که «شواهد موجود، ادعای هدف قرار گرفتن سیستماتیک کودکان خردسال توسط حماس را تأیید نمیکند.» او اشاره کرد که در تاریخ ۷ اکتبر، کودکان زیر ۱۳ سال «با نرخی تقریباً هفت برابر کمتر از سهمشان در جمعیت کشته شدند.» همچنین، کودکان زیر ۵ سال، مانند کودکان خانواده بیباس، «با نرخی تقریباً ۱۱ برابر کمتر از سهمشان در جمعیت جان باختند.»
با این وجود، در ماههای پس از ۷ اکتبر، اسرائیل تقریباً هر چیزی را که در داخل غزه حرکت میکرد، هدف قرار داد، از جمله گروگانهای اسرائیلی.
وینرب به طور خاص به «نوعا مارسیانو»، سرجوخه ۱۹ ساله ارتش اسرائیل اشاره کرد که پس از اسارت در ۷ اکتبر، «تقریباً بهطور قطع در اثر حمله هوایی اسرائیل کشته شد.»
پس از مرگ مارسیانو، سخنگوی ارتش اسرائیل، «هاگاری»، ادعا کرد که گزارش کالبدشکافی نشان میدهد که «نوعا در اثر حمله زخمی شد، اما جراحتش کشنده نبود.» او همچنین مدعی شد که «بر اساس اطلاعات اطلاعاتی، نوعا به داخل دیوارهای بیمارستان شفا منتقل شد، جایی که توسط یک تروریست حماس به قتل رسید.»
همانطور که «وینرب» اشاره میکند: «این روایت کاملاً بیمعناست. چرا اسیرکنندگان او را با جراحاتی که جانش را تهدید نمیکردند، به بیمارستان منتقل کردند، فقط برای اینکه پزشکی او را بکشد؟ سناریوی بسیار محتملتر این است که نوعا در حمله هوایی زخمی شد، به بیمارستان منتقل شد و بر اثر جراحاتش جان باخت.»
در نهایت، وینرب نوشت: «در میان بیش از ۸۰ گروگان آزادشده، ثابتترین شهادت آنها ترس دائمی از کشته شدن در حملات هوایی اسرائیل است.» این شامل «نوعا آرگامانی»، زن جوان اسرائیلی نیز میشود که پس از نجات یافتن از نوار غزه در یک حمله خونین توسط سربازان اسرائیلی، فاش کرد: «من در ساختمانی بودم که توسط نیروی هوایی بمباران شد.»
«آنها روی ما دستورالعمل هانیبال را اجرا میکنند»
در ۲۵ فوریه، آرگامانی در برابر سازمان ملل درباره لحظه وحشتناکی که در آن همگروگانش، «یوسی شارابی»، در یک حمله هوایی اسرائیلی کشته شد، شهادت داد و توضیح داد که او نیز تقریباً به همان سرنوشت دچار شد:
«نمیتوانستم تکان بخورم. نمیتوانستم نفس بکشم. فکر کردم که این آخرین لحظه زندگی من است. با تمام توان فریاد زدم تا کسی صدایم را بشنود، و صدای یوسی را هم شنیدم که فریاد میزد. اما بعد از چند ثانیه، دیگر صدای یوسی را نشنیدم.»
در جلسهای با کابینه نتانیاهو، یکی از گروگانهای آزادشده ظاهراً اظهار داشت:
«واقعیت این است که من در یک مخفیگاه بودم که بمباران شد و ما به پناهندگانی زخمی تبدیل شدیم. این حتی شامل بالگردی نمیشود که در مسیرمان به غزه به ما شلیک کرد. شما ادعا میکنید که اطلاعاتی در اختیار دارید، اما واقعیت این است که ما داشتیم بمباران میشدیم.»
برآورد شده که حدود ۸۰۰ غیرنظامی اسرائیلی در حمله ۷ اکتبر کشته شدند، اما هنوز مشخص نیست چه تعداد از آنها توسط نیروهای فلسطینی کشته شدهاند و چه تعداد در اثر حملات ارتش اسرائیل جان باختهاند. یک ماه پس از آغاز جنگ، یک خلبان بالگرد اسرائیلی تأیید کرد که ارتش اسرائیل در آن روز «دستورالعمل هانیبال گسترده» را اجرا کرده است. طبق «دستورالعمل هانیبال» در ارتش اسرائیل، سربازان مجازند به روی غیرنظامیان و نیروهای خودی که در حال اسیر شدن هستند شلیک کنند تا از استفاده آنها به عنوان ابزار چانهزنی جلوگیری شود.
پس از انتقال به غزه، دستکم سه اسرائیلی که موفق به فرار از اسارت حماس شده بودند، توسط نیروهای اسرائیلی کشته شدند. سربازان اسرائیلی بعداً شهادت دادند که آنها را با فلسطینیها اشتباه گرفتهاند. این سربازان حتی یکی از گروگانهای فراری را در تعقیب زمینی یافته و از فاصله نزدیک اعدام کردند.
در ژانویه ۲۰۲۴، مادر یک سرباز اسرائیلی به نام «ران شرمن» که در زمان اسارت در غزه کشته شد، فاش کرد که او توسط نیروهای اسرائیلی کشته شده است. ارتش اسرائیل تونلی را که او در آن نگهداری میشد، با گاز پر کرده بود—مرگی که او آن را «مانند آشویتس» توصیف کرد.
«نوعام دان»، خواهرزاده «عوفر کالدرون»، یکی از گروگانهای اسرائیلی، علناً اعتراض کرد:
«آنها دارند روی ما دستورالعمل هانیبال را اجرا میکنند. کابینه من، نخستوزیر من، وزیر دفاع من، دارند روی خانواده من و شهروندانی که از خانههایشان ربوده شدهاند، عملیات نظامی اجرا میکنند—دستورالعمل هانیبال.»
بسیاری از گروگانهای آزادشده گفتهاند که بیشتر از آنکه از اسیرکنندگان خود در حماس بترسند، از بمبارانهای اسرائیل وحشت داشتند. شاید این ترس را «منیر اوز»، یکی از گروگانهای آزادشده اسرائیلی، بهتر از همه خلاصه کرده باشد، زمانی که به کابینه اسرائیل گفت:
«وقتی در تونلها نشسته بودیم، وحشت داشتیم که نه حماس، بلکه اسرائیل ما را خواهد کشت و بعد خواهند گفت—حماس شما را کشت.»
اگرچه ممکن است عجیب به نظر برسد که دولت نتانیاهو عمداً مکانهایی را که گروگانهای اسرائیلی در آن نگهداری میشدند، بمباران کرده باشد، اما طبق گفته جامعهشناس اسرائیلی «ییگال لوی»، «تصمیم دولت برای حمله به غزه با وجود حضور گروگانها در این مناطق بمبارانشده را میتوان امتداد همان دستورالعمل هانیبال در نظر گرفت.»
نویسندگان
وایت رید
وایت رید سردبیر ارشد The Grayzone است. او بهعنوان یک خبرنگار بینالمللی، گزارشهایی را از بیش از دوازده کشور پوشش داده است. او را در توییتر دنبال کنید: @wyattreed13.
مکس بلومنتال
مکس بلومنتال، سردبیر The Grayzone، روزنامهنگاری برنده جوایز و نویسنده چندین کتاب، از جمله Republican Gomorrah، Goliath، The Fifty One Day War و The Management of Savagery است. او مقالاتی را برای طیف گستردهای از نشریات منتشر کرده، گزارشهای ویدیویی بسیاری تهیه کرده و چندین مستند، از جمله Killing Gaza را تولید کرده است. بلومنتال در سال ۲۰۱۵ The Grayzone را با هدف افشای جنگهای دائمی آمریکا و پیامدهای خطرناک آن در داخل کشور تأسیس کرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 