مشاجره پرتنش ترامپ و زلنسکی در کاخ سفید؛ اتفاقی «نادر و پرهیجان» در تاریخ روابط بینالملل مدرن
گلوبال تایمز
ترجمه مجله جنوب جهانی
یک کنفرانس مطبوعاتی که قرار بود روز جمعه در کاخ سفید برگزار شود، جایی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، قصد داشتند توافق معدنی بین آمریکا و اوکراین را امضا کنند، پس از یک درگیری لفظی شدید میان آن دو در دفتر بیضی لغو شد.
این مشاجره پرتنش میان رهبران دو کشور، ناظران سراسر جهان را متحیر کرد. کارشناسان چینی این واقعه را «نادر و پرهیجان» در تاریخ روابط بینالملل مدرن توصیف کردند. این حادثه شکافهای عمیق میان آمریکا و اوکراین در خصوص چگونگی حل بحران جاری را آشکار ساخت. همچنین این موضوع برای دولت ترامپ روشن کرد که پایان دادن به بحران، ممکن است بسیار دشوارتر از آنچه در ابتدا برنامهریزی کرده بود، باشد.
آنچه که باید یک جلسه مطبوعاتی عادی پیش از نشست دوجانبه حساس ترامپ و زلنسکی میبود، به یک درگیری پرتنش تبدیل شد که بهطور غیرمنتظرهای در تلویزیون پخش شد. این درگیری از جایی آغاز شد که جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، که در اتاق حضور داشت، خطاب به زلنسکی گفت که باید بابت تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ سهساله اوکراین با روسیه قدردان باشد. خبرگزاری شینهوا گزارش داد که این اظهارات، جرقه این درگیری را زد.
ونس در این تقابل بیسابقه خطاب به زلنسکی گفت: «شما باید از رئیسجمهور بابت تلاش برای پایان دادن به این درگیری تشکر کنید.» این سخنان آغازگر درگیری لفظی شدید میان این سه نفر شد – ترامپ و ونس در برابر زلنسکی – که در آن هر سه تلاش میکردند بر یکدیگر غلبه کنند.
زلنسکی در پاسخ به ونس هشدار داد که ایالات متحده در آینده پیامدهای بحران اوکراین و روسیه را احساس خواهد کرد. اما ترامپ این سخنان را رد کرد و گفت که زلنسکی «در موقعیتی نیست که تعیین کند ما چه چیزی را احساس خواهیم کرد»، زیرا خود را «در وضعیتی بسیار بد» قرار داده است.
ترامپ در ادامه خطاب به زلنسکی گفت: «شما هیچ برگ برندهای در دست ندارید. با ما که باشید، برگهایی برای بازی خواهید داشت.» در حالی که صدای زلنسکی در برابر فریادهای ترامپ بهسختی شنیده میشد، او تأکید کرد که در حال بازی با کارت نیست. ترامپ با لحنی شدید گفت: «شما با جان میلیونها نفر قمار میکنید. شما با وقوع جنگ جهانی سوم قمار میکنید. و کاری که انجام میدهید، بیاحترامی بزرگی به این کشور است.»
پس از این رویارویی پرتنش در دفتر بیضی، ترامپ در بیانیهای در شبکه اجتماعی خود، Truth Social، نوشت: «به این نتیجه رسیدهام که زلنسکی برای صلح آماده نیست، اگر پای آمریکا در میان باشد، زیرا او تصور میکند که حضور ما به او امتیاز بزرگی در مذاکرات میدهد. من امتیاز نمیخواهم، من صلح میخواهم. او در دفتر بیضی مقدس ایالات متحده بیاحترامی کرد. او میتواند بازگردد، اما زمانی که آماده صلح باشد.»
در مقابل، زلنسکی در شبکه اجتماعی X نوشت: «سپاسگزارم، آمریکا. سپاس از حمایت شما. سپاس از این دیدار. سپاس از شما، آقای رئیسجمهور (ترامپ)، کنگره، و مردم آمریکا. اوکراین به صلحی عادلانه و پایدار نیاز دارد، و ما دقیقاً برای همین تلاش میکنیم.»
رسانههای آمریکایی گزارش دادند که مقامات ارشد دولت ترامپ از زلنسکی خواستند کاخ سفید را ترک کند. رئیسجمهور اوکراین نیز از عذرخواهی امتناع کرد و در گفتوگو با فاکس نیوز گفت: «مطمئن نیستم که کار اشتباهی کرده باشیم.» بااینحال، او ابراز تأسف کرد که این درگیری در مقابل خبرنگاران رخ داده است.
ترامپ در گفتوگو با رسانهها، پیش از عزیمت با Marine One به فلوریدا، بار دیگر بر موضع خود تأکید کرد و مدعی شد که زلنسکی برای صلح جدی نیست. او گفت: «او فقط میخواهد بجنگد، بجنگد، بجنگد.» هنگامی که از او پرسیده شد آیا خواهان کنارهگیری زلنسکی است، پاسخ داد: «من کسی را میخواهم که صلح برقرار کند.» به گزارش نیویورک تایمز، ترامپ در این مصاحبه بار دیگر زلنسکی را به عدم تمایل برای پایان دادن به جنگ متهم کرد.
ایلان ماسک، مشاور ترامپ، نیز در واکنش به این حادثه در X نوشت: «زلنسکی خود را در چشم مردم آمریکا نابود کرد. وقت آن رسیده که بدانیم واقعاً چه بر سر صدها میلیارد دلاری که به اوکراین فرستاده شد، آمده است.»
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، روز جمعه گفت که ترامپ با «خویشتنداری» رفتار کرد و در این درگیری زلنسکی را نزد.
پس از این حادثه، اتحادیه اروپا و چندین رهبر اروپایی حمایت خود را از زلنسکی اعلام کردند. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در X نوشت: «شرافت شما، شجاعت مردم اوکراین را ارج مینهد. قوی باشید، شجاع باشید، بیباک باشید. شما هرگز تنها نیستید، آقای رئیسجمهور عزیز. ما همچنان برای صلحی عادلانه و پایدار با شما همکاری خواهیم کرد.»
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در پرتغال به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم کمک به اوکراین و تحریم روسیه از سه سال پیش تاکنون تصمیم درستی بوده است، و باید به این کار ادامه دهیم.»
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، نیز در X نوشت: «اوکراین، اسپانیا در کنار تو ایستاده است.»
این رویارویی کمسابقه میان رؤسای جمهور دو کشور در برابر عموم مردم، اتفاقی نادر در تاریخ روابط بینالملل مدرن محسوب میشود و اختلافات بنیادین میان آمریکا و اوکراین را در مورد نحوه حل بحران اوکراین آشکار ساخت. کوی هنگ، پژوهشگر مؤسسه ملی تبادلات بینالمللی و همکاری قضایی سازمان همکاری شانگهای، مستقر در شانگهای، در گفتوگو با گلوبال تایمز چنین اظهار داشت.
برای اوکراین که در طول سه سال جنگ، هزینههای گزافی را متحمل شده است، پذیرش شرایطی که مغایر با منافع اصلی این کشور است، خشم و نارضایتی شدیدی ایجاد کرده است. در مقابل، آمریکا تلاش دارد اوکراین را مجبور به پذیرش راهحلی کند که دولت ترامپ تعیین کرده و به این ترتیب، هدف ترامپ برای پایان سریع بحران را محقق سازد. لی هایدونگ، استاد دانشگاه روابط خارجی چین، این موضوع را مطرح کرد.
وی همچنین گفت که این مشاجره لفظی شدید، تلاشی از سوی هر دو رهبر برای نشان دادن اقتدارشان به رأیدهندگان خود بوده است.
هنوز مشخص نیست که این درگیری چه تأثیری بر توافق معدنی موردنظر ترامپ خواهد داشت. ترامپ این توافق را برای جبران بیش از ۱۸۰ میلیارد دلار کمک مالی آمریکا به کییف ضروری میدانست. مشخص نیست که ترامپ چه انتظاراتی از زلنسکی دارد تا این توافق را دوباره به مسیر خود بازگرداند.
به گفته کوی، امضای این توافق تأثیر چندانی بر مذاکرات میان آمریکا و روسیه نخواهد داشت، چراکه این توافق صرفاً بهعنوان یک عامل تشویقی برای پیشبرد مذاکرات در نظر گرفته شده بود. در واقع، حتی بدون این توافق، امکان ارائه پیشنهادات دیگری برای تسهیل مذاکرات وجود دارد.
لی نیز در پایان گفت: این حادثه نشان داد که پایان دادن به این بحران، چالشبرانگیزتر از آن چیزی است که دولت ترامپ تصور میکرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 