یک چرخه سیاسی بیش از ۲۰ ساله در بولیوی با استعفای اوو مورالس از حزب MAS به پایان رسید 

ترجمه مجله جنوب جهانی

اوو مورالس، رئیس جمهور سابق بولیوی، حزبی را که خود در ساخت آن نقش داشت ترک کرد، اما پروژه سیاسی جدید او با جبهه «برای پیروزی» (Frente Para la Victoria) هنوز به نتیجه نرسیده است. با توجه به عدم اطمینان از نامزدی او برای چهارمین دوره ریاستجمهوری، به نظر می‌رسد دوران جدیدی در سیاست بولیوی آغاز شده است. 

سباستیان اوچوا (اسپوتنیک) — «می‌خواهم اطلاع دهم که استعفای برادر خوان اوو مورالس آیما از عضویت در حزب سیاسی MAS-IPSP (جنبش به سوی سوسیالیسم-ابزار سیاسی برای حاکمیت مردم) به طور رسمی پذیرفته شده است. او بیش از ۲۰ سال، از سال ۲۰۰۲ تا کنون، در این حزب فعالیت کرده است.» این را طاهوئیچی طاهوئیچی کیسپه، عضو دادگاه عالی انتخابات (TSE)، در مصاحبه با کانال تلویزیونی Unitel بیان کرد. به این ترتیب، بیش از دو دهه سیاست در بولیوی تحت تأثیر مورالس، که بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹ رئیس‌جمهور این کشور بود، به پایان رسید. 

«او دیگر عضو این حزب سیاسی نیست و از آن استعفا داده است.» این را عضو دادگاه عالی انتخابات اضافه کرد. هفته‌های پیش، مورالس اعلام کرده بود که از حزب MAS خارج خواهد شد. او در همان مراسم گفت که به جبهه «برای پیروزی» (FPV) خواهد پیوست، حزبی با گرایش‌های سیاسی متغیر که در آخرین انتخابات نتوانست بیش از ۱٪ آرا را به دست آورد. 

اما آب‌ها در پروژه سیاسی جدید مورالس آرام نیست. او از هوادارانش خواسته است تا زمانی که نامزدی او برای چهارمین دوره ریاست‌جمهوری رسمی نشده، به FPV نپیوندند. 

رئیس این حزب، الیسئو رودریگز، اعلام کرد که نامزدهای انتخابات در پایان ماه مارس در یک گردهمایی بزرگ که توسط هواداران مورالس در منطقه گرمسیری کوچابامبا (جایی که او از اکتبر ۲۰۲۴ در آنجا اقامت دارد) برگزار می‌شود، معرفی خواهند شد. 

اگر مورالس از جوامع منطقه گرمسیری خارج شود، خطر زندانی شدن او را تهدید می‌کند. یک حکم جلب برای او به اتهام ساختگی قاچاق انسان صادر شده است، زیرا به گفته دادستانی بخش تاریخا، او در سال ۲۰۱۶ با یک دختر نابالغ صاحب فرزند شده است. 

این اتهام تنها مانع مورالس برای بازگشت به کاخ ریاست‌جمهوری (Casa Grande del Pueblo) نیست. بر اساس حکم دادگاه قانون اساسی پلوریناسیونال (TCP)، هیچ شهروند بولیویایی نمی‌تواند بیش از دو دوره ریاست‌جمهوری کند. بر اساس این حکم، مورالس به دلیل اینکه سه بار (۲۰۰۶-۲۰۰۹، ۲۰۰۹-۲۰۱۴ و ۲۰۱۴-۲۰۱۹) این سمت را بر عهده داشته، از نامزدی مجدد محروم شده است. 

«به نظر من، اوو مورالس اکنون در یک دوراهی قرار دارد: او واقعاً چقدر فراتر از منطقه چاپاره نفوذ دارد؟ آیا جنبش او (اِویسم) از نظر سیاسی و انتخاباتی در داخل کشور قدرت قابل توجهی دارد؟» این سؤالی بود که مارسلو آرکیپا، تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با اسپوتنیک مطرح کرد. 

در یک کنفرانس مطبوعاتی، نماینده FPV اعلام کرد: «در حال حاضر، نامزد ما اوو مورالس است.» اما اگر حکم دادگاه قانون اساسی پابرجا بماند و او نهایتاً از نامزدی محروم شود چه؟ رودریگز پاسخ داد: «در زمان خودش مشخص خواهد شد.» 

به گفته آرکیپا، اینجا یک دوراهی دیگر برای مورالس وجود دارد: «اگر او نامزد نشود، آیا تمام سخنرانی‌هایی که تاکنون داشته را کنار می‌گذارد و از نامزد دیگری حمایت می‌کند؟» در این صورت، به گفته این تحلیلگر، مورالس ممکن است حمایت پایگاه‌های خود را از دست بدهد. 

استعفایی که تأثیری نداشت
 
رئیس‌جمهور سابق از هوادارانش خواست تا از حزب MAS در دفاتر منطقه‌ای دادگاه عالی انتخابات استعفا دهند. اما در طول یک هفته، تنها ۰٫۲٪ (۲۳۳۴ عضو) از بزرگ‌ترین حزب بولیوی خارج شدند، حزبی که پس از این استعفاها همچنان ۱٬۰۸۰٬۳۱۱ عضو ثبت‌شده دارد. 

به گفته آرکیپا، این موضوع نشان می‌دهد که حزب MAS در نهایت بزرگ‌تر از رهبران فردی است. «در سال ۲۰۲۲ (زمانی که درگیری بین مورالس و رئیس‌جمهور لوئیس آرسه علنی شد)، تصور می‌شد که MAS بدون اوو از بین خواهد رفت. اما اکنون مشخص شده که جنبش MAS فراتر از رهبران خاص، فراتر از اوو مورالس یا لوئیس آرسه است.» 

«حزب MAS به وجود این رهبران سیاسی وابسته نیست. جنبش اِویسم این موضوع را به طور منطقی درک نکرده است. به نظر من، آنها اکنون کمی سردرگم هستند.» 

هوشیاری در منطقه گرمسیری 
در منطقه گرمسیری کوچابامبا، هواداران مورالس «حرکات عجیبی» در نیروهای پلیس و نظامی مشاهده کرده‌اند، به همین دلیل در حالت آماده‌باش به سر می‌برند تا از رهبر خود محافظت کنند. 
آیا واقعاً محاصره‌ای از سوی نیروهای امنیتی وجود دارد که ممکن است به منظور تضعیف هواداران مورالس انجام شود؟ یا این یک استراتژی از سوی جنبش اِویسم برای حفظ انسجام داخلی است؟ 

«به نظر من، اوو سعی دارد حضور و قدرت سیاسی خود را حفظ کند. در این راستا، او نیاز دارد که خود را در میان مردم ببیند. او نیاز دارد که این هشدارها را ایجاد کند تا هوادارانش او را ترک نکنند.» این را آرکیپا ارزیابی کرد. 

در عمل، وزارت کشور اعلام کرده است که دستور جلب مورالس اجرا نخواهد شد، زیرا ممکن است جان پلیس‌ها و هواداران او به خطر بیفتد. 

وزیر کشور، ادواردو دل کاستیلو، به رسانه‌ها گفت که مورالس «به دنبال آن است که یک بار دیگر کشور ما را دچار آشوب کند. او به دنبال عزاداری، درگیری و کشته شدن یک مأمور پلیس بولیوی یا یکی از هوادارانش است.» 

او تأکید کرد: «ما در دام چنین تحریکاتی نخواهیم افتاد. ما دستورات عملیاتی را آماده کرده‌ایم و منتظر زمان و مکان مناسب برای اجرای تصمیمات دادگاه هستیم تا از تلفات جانی و جراحات جدی در یک درگیری غیرضروری جلوگیری کنیم.» 

اپوزیسیون نامتحد 
اپوزیسیون سنتی، که این کارزار انتخاباتی را با قدرت و عزم آغاز کرد، روز به روز به دلیل عدم توافق بین رهبرانش ضعیف‌تر می‌شود. همه این رهبران سیاستمداران باتجربه‌ای هستند که فعالیت‌های سیاسی خود را از دهه ۸۰ آغاز کرده‌اند. 

در اپوزیسیون سنتی، «یک سناریوی خاکستری وجود دارد، زیرا هیچ تصمیم مشخصی گرفته نشده است. در بلوک اپوزیسیون، آنها فکر می‌کنند که می‌توانند بر MAS پیروز شوند. این زمان مناسب است. آنها فکر می‌کنند که به دلیل مشکلات داخلی در MAS، می‌توانند بر این حزب غلبه کنند. اما آنها این منطق را ندارند که باید واقعاً پاسخ‌هایی برای مشکلات کشور داشته باشند و واقعیت این کشور را درک کنند.» این را آرکیپا بیان کرد. 

«[بنابراین]، اگر اصل آنها این است که به دلیل مشکلات فعلی MAS بر این حزب پیروز خواهند شد، این بدان معناست که آنها همچنان همان اشتباهات گذشته را تکرار خواهند کرد.» 

دومین دوره برای آرسه؟ 
رئیس‌جمهور آرسه در سفرهای کاری خود به مناطق مختلف کشور، همچنان شاهد حمایت‌ها برای دومین دوره ریاست‌جمهوری خود است. با این حال، مقامات ملی حزب MAS اعلام کرده‌اند که نامزدهای انتخابات تا ۱۱ آوریل آینده به طور رسمی معرفی خواهند شد. 

به گفته آرکیپا، به این ترتیب حزب MAS می‌خواهد از این تصور فاصله بگیرد که انتخاب رهبران حزبی و مقامات دولتی در این حزب با «دستورات از بالا» (معمولاً از سوی مورالس) انجام می‌شود. 

«تلاشی برای ساخت یک نامزدی وجود دارد، اما برخلاف دیگر رهبران سیاسی، بدون تحمیل. آنها می‌خواهند نشان دهند که این نامزدی از پایین به بالا ساخته می‌شود، نه از بالا به پایین. این بخشی از یک استراتژی سیاسی است.» 

در این رابطه، معاون وزیر ارتباطات، گابریلا آلکون، به رسانه‌ها گفت که در استعفای مورالس «به وضوح خیانت نه تنها به ابزار سیاسی، بلکه به ماهیت جنبش MAS، که همان جنبش‌های اجتماعی هستند، دیده می‌شود.»