چرایی حق ایران برای عدم مذاکره با آمریکا در پرتو برجام و سوابق بد ایالات متحده

در واکنش به سخنان اخیر آیت‌الله خامنه‌ای

اسمعیل فه‌ره‌را
ترجمه مجله جنوب جهانی

در سال‌های اخیر، مسئله برنامه هسته‌ای ایران و توافق برجام به یکی از محورهای اصلی مناقشات بین‌المللی تبدیل شده است. این توافق که در سال ۲۰۱۵ بین ایران و قدرت‌های جهانی به امضا رسید، قرار بود با محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران در ازای لغو تحریم‌های بین‌المللی، به تنش‌های منطقه‌ای پایان دهد. اما خروج یک‌جانبه ایالات متحده از این توافق در سال ۲۰۱۸ تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ، نه تنها این توافق را به خطر انداخت، بلکه نشان داد که آمریکا به تعهدات بین‌المللی خود پایبند نیست. این اقدام، همراه با سوابق بد ایالات متحده در قبال ایران، از جمله ترور شهید قاسم سلیمانی، حق ایران برای عدم مذاکره با آمریکا را توجیه می‌کند.

خروج آمریکا از برجام و نقض تعهدات

برجام به عنوان یک توافق بین‌المللی، قرار بود اعتماد بین ایران و قدرت‌های جهانی را بازسازی کند. ایران با پذیرش محدودیت‌های گسترده بر برنامه هسته‌ای خود، نشان داد که آماده همکاری با جامعه جهانی است. اما خروج آمریکا از این توافق و بازگشت تحریم‌های ظالمانه علیه ایران، نه تنها این اعتماد را از بین برد، بلکه نشان داد که واشنگتن به تعهدات خود پایبند نیست. این اقدام آمریکا، نقض آشکار قوانین بین‌المللی و بی‌اعتمادی عمیقی را در روابط دو کشور ایجاد کرد.
رهبر انقلاب اسلامی، آیت‌الله خامنه‌ای، در اظهارات اخیر خود به این موضوع اشاره کرده و تاکید کرد که مذاکرات با غرب هدفی جز تحمیل خواسته‌های آن‌ها ندارد. خامنه‌ای با اشاره به بی‌اعتمادی ناشی از رفتارهای گذشته آمریکا، تاکید کردند که مذاکره با کشوری که به تعهدات خود پایبند نیست، فایده‌ای ندارد. این موضع ایران کاملاً قابل درک است، چرا که آمریکا نه تنها از برجام خارج شد، بلکه تحریم‌هایی را علیه ایران اعمال کرد که زندگی میلیون‌ها ایرانی را تحت تاثیر قرار داد.

ترور ژنرال قاسم سلیمانی و نقض حاکمیت ایران

ترور قاسم قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس ایران، در ژانویه ۲۰۲۰ توسط نیروهای آمریکایی در خاک عراق، یکی دیگر از نمونه‌های بارز نقض حاکمیت ایران و قوانین بین‌المللی توسط ایالات متحده بود. این اقدام غیرقانونی و غیرانسانی، نه تنها خشم مردم ایران را برانگیخت، بلکه نشان داد که آمریکا به هیچ‌گونه قاعده و قانونی پایبند نیست. ترور سلیمانی، که به عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های نظامی و استراتژیک ایران شناخته می‌شد، نه تنها یک جنایت جنگی محسوب می‌شود، بلکه نشان‌دهنده رویکرد خصمانه واشنگتن در قبال ایران است.
این اقدام آمریکا، همراه با تحریم‌های ظالمانه و فشارهای اقتصادی، نشان می‌دهد که واشنگتن به دنبال حل مسائل از طریق دیپلماسی نیست، بلکه هدف آن تضعیف ایران و تحمیل خواسته‌های خود است. در چنین شرایطی، مذاکره با کشوری که به قوانین بین‌المللی احترام نمی‌گذارد و به طور مداوم به حاکمیت ایران تجاوز می‌کند، نه تنها بی‌فایده است، بلکه می‌تواند به تضعیف موضع ایران در صحنه بین‌المللی منجر شود.

فشارهای اقتصادی و نقض حقوق بشر

تحریم‌های آمریکا علیه ایران، که پس از خروج از برجام تشدید شد، نه تنها اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار داد، بلکه زندگی میلیون‌ها شهروند ایرانی را به خطر انداخت. این تحریم‌ها که شامل محدودیت‌های دارویی و غذایی نیز می‌شد، نقض آشکار حقوق بشر محسوب می‌شود. سازمان‌های بین‌المللی بارها نسبت به تاثیرات منفی این تحریم‌ها بر زندگی مردم عادی ایران هشدار داده‌اند. با این حال، آمریکا به جای کاهش فشارها، به تحریم‌های خود ادامه داده و حتی آن‌ها را تشدید کرده است.
این رفتار آمریکا نشان می‌دهد که واشنگتن به دنبال حل مسائل از طریق دیپلماسی نیست، بلکه هدف آن اعمال فشار حداکثری بر ایران برای تسلیم شدن در برابر خواسته‌های خود است. در چنین شرایطی، مذاکره با آمریکا نه تنها کمکی به بهبود وضعیت نمی‌کند، بلکه می‌تواند به تداوم این فشارها منجر شود.

ایرانی ها ضرب المثلی دارند که میگوید ” آدم عاقل از یک سوراخ دوبار گزیده نمی شود “ با توجه به سوابق بد ایالات متحده در قبال ایران، از خروج یک‌جانبه از برجام تا ترور ژنرال قاسم سلیمانی و اعمال تحریم‌های ظالمانه، حق ایران برای عدم مذاکره با آمریکا کاملاً توجیه‌پذیر است. آمریکا نه تنها به تعهدات خود پایبند نبوده، بلکه به طور مداوم به حاکمیت و حقوق مردم ایران تجاوز کرده است. در چنین شرایطی، مذاکره با کشوری که به قوانین بین‌المللی احترام نمی‌گذارد و به دنبال تحمیل خواسته‌های خود است، نه تنها بی‌فایده است، بلکه می‌تواند به تضعیف موضع ایران در صحنه بین‌المللی منجر شود.

دولت‌های مختلف ایران همواره نشان داده است که آماده همکاری با آنچه خود جامعه جهانی مینامد است، اما این همکاری باید بر اساس احترام متقابل و پایبندی به تعهدات باشد. تا زمانی که آمریکا به رفتارهای خصمانه خود ادامه دهد و به تعهدات خود پایبند نباشد، مذاکره با این کشور نه تنها کمکی به حل مسائل نخواهد کرد، بلکه می‌تواند به تداوم تنش‌ها و فشارها منجر شود. بنابراین، حق ایران برای عدم مذاکره با آمریکا کاملاً مشروع و قابل دفاع است.