چن چینگچینگ
منتشر شده در گلوبال تایمز
ترجمه مجله جنوب جهانی
چین، روسیه و ایران روز جمعه در بیانیهای مشترک تأکید کردند که تعامل سیاسی و دیپلماتیک و گفتوگو همچنان تنها گزینه عملی و مؤثر برای حل مسئله هستهای ایران است. این بیانیه پس از نشست معاونان وزیران خارجه سه کشور در پکن صادر شد.
پیشنهاد پنجگانه چین درباره مسئله هستهای ایران
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین و عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست این کشور، با سرپرستان هیئتهای شرکتکننده در نشست دیدار کرد و پیشنهاد پنجگانه چین در مورد مسئله هستهای ایران را مطرح کرد. این پیشنهاد شامل تعهد به حل مسالمتآمیز اختلافات از طریق راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک و مخالفت با استفاده از زور و تحریمهای غیرقانونی است.
ما ژائوشو، معاون وزیر امور خارجه چین، پس از نشست به خبرنگاران گفت که سه کشور بر لزوم لغو تمامی تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی تأکید کردند. وی افزود که طرفهای ذیربط باید برای از بین بردن ریشههای وضعیت کنونی تلاش کرده و از تحریمها، فشارها و تهدید به استفاده از زور دست بردارند.
وی همچنین بر اهمیت اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل و رعایت جدول زمانی آن تأکید کرد و از همه طرفهای ذیربط خواست از اقداماتی که میتواند به تشدید تنشها منجر شود خودداری کرده و شرایط مساعدی برای تلاشهای دیپلماتیک فراهم کنند.
زمینههای برگزاری نشست سهجانبه
این نشست در شرایطی برگزار شد که ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای ایران خارج شد و دولت ترامپ سیاست «فشار حداکثری» را علیه ایران دنبال کرد.
در شرایطی که اقدامات یکجانبه آمریکا و فشارهای شدید آن ادامه دارد، چارچوب اولیه توافق هستهای که تحت نظارت سازمان ملل میان ایران و اعضای دائم شورای امنیت به علاوه آلمان شکل گرفته بود، عملاً کارایی خود را از دست داده است. به همین دلیل، چین، روسیه و ایران به دنبال ایجاد سازوکارهای جدیدی برای جلوگیری از وخامت بیشتر مسئله هستهای ایران و یافتن راهحلی دیپلماتیک هستند.
موضع چین در قبال مسئله هستهای ایران
وانگ یی در ارائه پیشنهاد پنجگانه چین بر ضرورت توازن میان حقوق و مسئولیتها تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که باید رویکردی جامع در زمینه اهداف عدم اشاعه هستهای و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای اتخاذ شود.
وی همچنین تصریح کرد که چین به چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) به عنوان مبنای اجماع جدید پایبند است و امیدوار است که همه طرفها در جهت ازسرگیری هرچه سریعتر گفتوگوها و مذاکرات حرکت کنند. وانگ از ایالات متحده خواست که با نشان دادن حسن نیت سیاسی، در اسرع وقت به مذاکرات بازگردد.
وزیر امور خارجه چین تأکید کرد که این کشور به رویکرد گامبهگام و متقابل پایبند است و به دنبال ایجاد اجماع از طریق مشورت خواهد بود. وی با اشاره به تجربه تاریخی اظهار داشت که اتخاذ رویکرد مبتنی بر زور راهحلی برای مسائل دشوار ارائه نخواهد کرد.
وی افزود که احترام متقابل تنها مسیر مؤثر برای یافتن نقاط مشترک بیشتر، پاسخگویی به نگرانیهای مشروع همه طرفها و رسیدن به راهحلی است که انتظارات جامعه بینالمللی را برآورده کند.
واکنش ایران به فشارهای آمریکا
این نشست در حالی برگزار شد که تهران به گفته خبرگزاری رویترز، درخواست آمریکا برای ازسرگیری گفتوگوهای هستهای را رد کرده است.
هفته گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، اعلام کرد که نامهای به آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران، ارسال کرده و پیشنهاد مذاکرات هستهای را داده است. وی تأکید کرد که «دو راه برای برخورد با ایران وجود دارد: راه نظامی یا دستیابی به توافق».
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در واکنش به این اظهارات گفت که ایران تحت تهدید مذاکره نخواهد کرد و به «دستورات» آمریکا برای گفتوگو تن نخواهد داد.
در همین حال، دولت ترامپ اهمیت نشست سهجانبه چین، روسیه و ایران را کماهمیت جلوه داد. به گزارش فاکس نیوز، ترامپ در واکنش به این نشست اظهار داشت که «شاید پکن، مسکو و تهران در حال انجام گفتوگوهایی درباره کاهش تنش باشند».
دولت ترامپ در فوریه سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران را تشدید کرد که شامل تلاش برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران به منظور جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هستهای و تأمین مالی گروههای شبهنظامی بود.
چشمانداز راهحل دیپلماتیک
لیو ژونگمین، استاد مؤسسه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه مطالعات بینالملل شانگهای، روز جمعه به گلوبال تایمز گفت که نشست اخیر چین، روسیه و ایران، گامی اولیه در مسیر تعاملات سهجانبه است و میتوان آن را بخشی از تدابیر مدیریت بحران برای جلوگیری از تشدید بیشتر بحران هستهای ایران دانست.
سون دگانگ، مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه در دانشگاه فودان، در گفتوگو با گلوبال تایمز اظهار داشت که توافق هستهای ایران ده سال پیش امضا شد و اکنون این مسئله بار دیگر در یک مقطع حساس قرار دارد.
وی توضیح داد که دو رویکرد اصلی برای حل این مسئله وجود دارد:
۱. استراتژی آمریکا که بر اساس فشارهای حداکثری بنا شده است. این سیاست که پس از خروج آمریکا از توافق هستهای توسط دولت ترامپ دنبال شد، ایران را به تسریع در روند غنیسازی اورانیوم سوق داده و خطر اشاعه هستهای را افزایش داده است.
۲. رویکرد دوم، حلوفصل دیپلماتیک چندجانبه است که یک دهه پیش در توافق اولیه هستهای ایران موفقیتآمیز بود. چین در آن روند نقش کلیدی ایفا کرد و همه طرفها توانستند از طریق گفتوگو، یافتن نقاط مشترک و کنار گذاشتن اختلافات، به اجماعی برای توافق هستهای دست یابند.
نقش پلتفرمهای چندجانبه
در بیانیه مشترک پس از نشست سهجانبه چین، روسیه و ایران، سه کشور توافق کردند که به مشورت و همکاری نزدیک در آینده ادامه دهند.
همچنین، آنها درباره مسائل منطقهای و بینالمللی مورد علاقه مشترک تبادل نظر کرده و بر حفظ و تقویت هماهنگی در سازمانهای بینالمللی و ترتیبات چندجانبه مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای توافق کردند.
وانگ یی تأکید کرد که چین بر گفتوگو و همکاری برای حل مسئله هستهای ایران تأکید دارد و با مداخله فوری شورای امنیت سازمان ملل مخالفت میکند.
وی هشدار داد که در شرایط کنونی، مداخله عجولانه شورای امنیت نه تنها به ایجاد اعتماد کمک نمیکند، بلکه باعث تشدید اختلافات خواهد شد. او همچنین گفت که فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (اسنپبک) میتواند سالها تلاش دیپلماتیک را از بین ببرد و باید با احتیاط مورد بررسی قرار گیرد.
در همین حال، وزارت خارجه ایران روز پنجشنبه سفرای بریتانیا، فرانسه و آلمان را در اعتراض به «سوءاستفاده از شورای امنیت برای برگزاری جلسهای پشت درهای بسته» احضار کرد.
لیو ژونگمین در این زمینه اظهار داشت که جامعه بینالمللی با چالش یافتن راهحلهای جدید مواجه است و نباید اجازه دهد که اقدامات یکجانبه آمریکا، اجماع و سازوکارهای بینالمللی را از بین ببرد.
وی افزود که اگر سایر طرفها بهجز آمریکا بتوانند بر سر یک اجماع باقی بمانند، این امر خود میتواند نوعی فشار بر آمریکا ایجاد کند.
طرح پنجمادهای درباره مسئله هستهای ایران
وزیر خارجه چین طرح پنجمادهای درباره مسئله هستهای ایران را تشریح کرد؛ مخالفت با استفاده از زور و تحریمهای غیرقانونی
منبع: گلوبال تایمز
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین و عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، روز جمعه طرح پنجمادهای چین را برای حلوفصل مناسب مسئله هستهای ایران در شرایط جدید ارائه کرد. این طرح شامل حلوفصل اختلافات از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک و مخالفت با استفاده از زور و تحریمهای غیرقانونی است.
وانگ این پیشنهاد را در دیدار با سرگئی آلکسیویچ ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، و کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، مطرح کرد. این دیدار بهمنظور شرکت در نشست سهجانبه چین، روسیه و ایران درباره مسئله هستهای ایران در پکن برگزار شد.
وانگ تأکید کرد که همه طرفها باید دیدگاهی مشترک، جامع، مبتنی بر همکاری و پایدار در زمینه امنیت اتخاذ کنند، شرایط لازم را برای ازسرگیری گفتوگوها و مذاکرات فراهم آورند و از اقداماتی که میتواند تنشها را تشدید کند، خودداری نمایند.
چین همچنین پیشنهاد کرد که تعادلی میان حقوق و تعهدات برقرار شود و عدم اشاعه هستهای با استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای هماهنگ گردد. به گفته وزارت خارجه چین، ایران باید همچنان به تعهد خود مبنی بر عدم توسعه سلاح هستهای پایبند بماند و در عین حال، تمامی طرفها باید بهطور کامل از حق ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای، بهعنوان یک کشور عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، حمایت کنند.
وانگ پیشنهاد کرد که باید بر اساس چارچوب برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) به توافق جدیدی دست یافت. چین امیدوار است که همه طرفها در میانه راه به یکدیگر نزدیک شوند و هرچه زودتر گفتوگوها و مذاکرات را از سر گیرند. وی تأکید کرد که آمریکا باید حسن نیت سیاسی خود را نشان دهد و بدون تأخیر به مذاکرات بازگردد.
وانگ همچنین بر لزوم ترویج همکاری از طریق گفتوگو و مخالفت با مداخله اجباری شورای امنیت سازمان ملل تأکید کرد.
وی خاطرنشان کرد که در شرایط کنونی، مداخله شتابزده شورای امنیت نهتنها به ایجاد اعتماد کمکی نمیکند، بلکه اختلافات را نیز عمیقتر خواهد کرد. فعالسازی «مکانیسم ماشه» سالها تلاش دیپلماتیک را از بین خواهد برد و باید با نهایت احتیاط با آن برخورد شود.
علاوه بر این، وانگ بر لزوم پایبندی به رویکرد گامبهگام و متقابل و تلاش برای دستیابی به اجماع از طریق مشورت تأکید کرد.
وی در پایان اظهار داشت که تاریخ نشان داده است که اتکا به «موضع قدرت» هرگز کلید حل مسائل پیچیده نخواهد بود. تنها از طریق احترام متقابل است که همه طرفها میتوانند بر اساس گستردهترین نقاط اشتراک و با در نظر گرفتن نگرانیهای مشروع یکدیگر، به راهحلی مطابق با انتظارات بینالمللی دست یابند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 