ترجمه مجله جنوب جهانی
مسکو، ۱۴ مارس — ریانووستی، زاخار آندریف. در اودسا، دمیان گانولا، ناسیونالیست جنجالی اوکراینی که در آتشسوزی ساختمان اتحادیههای کارگری در ۲ مه ۲۰۱۴ مشارکت داشت، به ضرب گلوله کشته شد. انگیزه قاتل هنوز مشخص نیست. با این حال، به نظر کارشناسان، افرادی مانند گانولا در هر صورت شانس کمی برای زنده ماندن در دنیایی که به سرعت در حال تغییر است، داشتند.
عاشق کباب
قتل به شکلی نمایشی انجام شد: در وسط روز، در یکی از خیابانهای مرکزی، دقیقاً زیر دوربینهای نظارتی و در مقابل چشم عابران زیاد. بر اساس تصاویر منتشرشده، اولین گلولهها قربانی را به زمین انداختند، سپس قاتل به سمت مجروحی که روی پیادهرو افتاده بود رفت و با شلیکهای کنترلشده به سرش، کار را تمام کرد. این پایان وحشتناک اما، به گفته بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی، پایان منطقی زندگی یک فعال راستگرای افراطی اودسایی بود.
دمیان گانولا در سال ۱۹۹۳ در روستای نووسلتسکویه در استان کیرووهراد به دنیا آمد. پدرش از یورومیدان حمایت فعالانهای کرد و سپس برای جنگ به دونباس رفت. خود دمیان نیز عضو «راست گرایان» بود و در درگیریها با مخالفان میدان، از جمله در ۲ مه در میدان کولیکوف در اودسا، شرکت داشت.
همانطور که روزنامهنگاران اودسایی نوشتهاند، گانولا در کنار فعالیتهای فاشیستی به اصطلاح «میهنپرستانه»، در سال ۲۰۱۴ به فعالیتهای جنایی از جمله زمینخواری در استانهای کیرووهراد و نیکولایف مشغول بود. در همان سال به اتهام «سرقت مسلحانه» تحت تعقیب قرار گرفت، اما پرونده مختومه شد.
«ساعت ستارهای» گانولا
«ساعت ستارهای» گانولا چند سال بعد فرا رسید. او در اودسا فعالیتهای گستردهای را آغاز کرد: علیه زبان روسی، نمادهای روسی و شوروی مبارزه میکرد، برای لغو کنسرتهای هنرمندان روس تلاش میکرد و از کلیسای ارتدوکس اوکراین (PCU) حمایت میکرد. در سالگرد وقایع ۲ مه، بهطور نمایشی در میدان مقابل ساختمان اتحادیههای کارگری کباب درست میکرد و به قربانیان آن واقعه توهین میکرد.
«جایزه برای سر فاشیست»
با آغاز عملیات ویژه نظامی روسیه، او فعالتر و رادیکالتر شد. بهطور عمومی به شکار مخالفان و روحانیون طرفدار روسیه دعوت میکرد. بناهای یادبود مرتبط با روسیه را تخریب میکرد و در شبکههای اجتماعی با سلاح گرم ژست میگرفت، اما به جبهه نرفت.
در عوض، برای کمک به نظامیان پول جمعآوری میکرد. اما یک اتفاق ناخوشایند رخ داد: در مه ۲۰۲۳، او توسط جنگجویان به اصطلاح لژیون خارجی نیروهای مسلح اوکراین که از قفقاز آمده بودند، کتک خورد. بر اساس یک نسخه، به این دلیل که گانولا پولهای جمعآوریشده را تصاحب کرده بود. بر اساس نسخه دیگر، این فعال میخواست سهمی در مراکز تماس کلاهبرداری که در شهر فعالیت میکردند، به دست آورد، اما به او اجازه این کار داده نشد.
او اقدامات ترسآفرین برای کسانی که با سیاستهای مقامات مخالف بودند، سازماندهی میکرد. در تابستان ۲۰۲۴، یک مربی بدنسازی را که با مرکز استخدام نظامی (TCC) درگیر شده بود، به شدت کتک زد و احتمالاً شکنجه کرد و عکسی را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد که در آن در کنار قربانی خونآلود ژست گرفته بود. پس از آن، مربی به جبهه اعزام شد.
چندی بعد، گانولا اعلام کرد که خدمات امنیتی روسیه جایزهای بین «۵ تا ۱۰ هزار دلار» برای سرش تعیین کردهاند. او از SBU و پلیس خواست تا برای او محافظت فراهم کنند.
«خونآشام شرور»
گانولا بسیاری را آزار میداد، از جمله میهنپرستان متعصب اوکراینی.
یک خبرنگار جنگی و اهل اودسا به نام اولگ بلوخین نوشت: «به یاد آوردن شخصیتی منفورتر از گانولا در اودسا دشوار است. همه به یک اندازه از او متنفر بودند — هم طرفداران روسیه، هم طرفداران اوکراین و هم ساکنان بیطرف شهر. چرا؟ زیرا معنای زندگی دمیان، ذات او، شرور بودن بود. او آماده بود ۲۴ ساعته و بدون روزهای تعطیل شر به پا کند، فقط به این شرط که همه آن را ببینند و هر واکنشی برایش رضایتبخش بود. یک جور خونآشام شرور. فقط میتوان حدس زد که او زندگی چند نفر را خراب و نابود کرد و چند نفر را به کام مرگ فرستاد و چه مقدار خون ریخت.»
قاتل هنوز دستگیر نشده
قاتل هنوز دستگیر نشده و دلایل جنایت نامشخص است. با این حال، به نظر کارشناسان، برخی نسخهها از دیگران قابلاعتمادتر به نظر میرسند.
الکساندر واسیلیف، تاریخدان و نماینده سابق شورای شهر اودسا، میگوید: «یک درجهبندی احتمالات مشخص وجود دارد. اما متأسفانه احتمال اینکه این یک اقدام تلافیجویانه سازمانیافته توسط گروههای زیرزمینی یا خدمات امنیتی روسیه باشد، کمترین احتمال است. بهویژه به این دلیل که گانولا شخصیتی جنجالی اما نه چندان مهم بود که چنین عملیات پیچیدهای برای او انجام شود.»
او در گفتوگو با ریانووستی خاطرنشان کرد: متوفی دشمنان زیادی برای خود ایجاد کرده بود، اما تا همین اواخر تنها به یک دلیل احساس امنیت میکرد — حمایت خدمات امنیتی. با این حال، به نظر میرسد که این حمایت از او برداشته شده است.
«ماموریتها را انجام شد»
به گفته این کارشناس، گانولا برای مقامات اوکراینی کارهای کثیف انجام میداد — «جوخههای مرگ» او به سرکوب مخالفان و ترساندن مردم کمک میکردند. و این ماموریتها انجام شد: امروز کیف در کنترل اودسا مشکلی ندارد و به چنین شخصیتهایی نیاز ندارد. علاوه بر این، چنین فعالانی اکنون فقط مانع سرپرستان خود میشوند.
واسیلیف توضیح میدهد: «تغییرات تکتونیکی در حال رخ دادن است. فرآیند مذاکرات آغاز شده است. مقامات جدید آمریکا به شدت به آنچه در اوکراین اتفاق میافتد علاقهمند هستند. به عنوان مثال، به آزار و اذیت کلیسا — همانطور که میدانیم، معاون رئیسجمهور جی.دی. ونس دائماً از حمایت از ارتدوکسها صحبت میکند. در حالی که همان گانولا در آزار و اذیت کلیسا مشارکت داشت.»
به گفته وی، خدمات امنیتی اوکراین بیش از همه به حذف گانولا علاقهمند بودند — و یا خودشان او را حذف کردند، یا به یکی از دشمنان متعدد او چراغ سبز نشان دادند.
و او اضافه میکند: کیف کمبودی در چنین افرادی ندارد. اگر به «گانولای جدیدی» نیاز باشد، به راحتی میتوان او را در میان انبوه ناسیونالیستهای اوکراینی پیدا کرد. اما اکنون، به نظر میرسد که جنجالیترینها حذف خواهند شد.
«بیش از حد کم»
جالب اینجاست که قتل یک روز پس از آن رخ داد که دادگاه اروپایی حقوق بشر بالاخره در مورد فاجعه ۲ مه تصمیم گرفت.
واسیلیف خاطرنشان میکند: «اگرچه این حکم به طور کلی در چارچوب فرمولبندیهای رسمی ضد روسی صادر شده است، اما با این حال سهمی از تقصیر اوکراین در آن مشخص شده است.»
دادگاه اروپایی حقوق بشر در میان دلایل فاجعه به «اطلاعات نادرست و تبلیغات از سوی روسیه» اشاره میکند. در عین حال، رئیس خدمات اضطراری اودسا و معاون رئیس اداره پلیس محلی را به دلیل بیعملی که منجر به تلفات زیاد شد مقصر میداند. اکنون دولت اوکراین موظف است به بازماندگان قربانیان غرامتی بین ۱۲ تا ۱۷ هزار یورو پرداخت کند.
به نظر برخی ناظران، این تصمیم بسیار دیر گرفته شده و غرامت پرداختی برای جبران خسارت وارده به ساکنان اودسا به وضوح ناکافی است. با این حال، به نظر میرسد که فرآیندهای تکتونیکی تازه آغاز شدهاند.
وزیر کشور اوکراین دستگیری فرد مظنون به قتل گانولا را تأیید کرد
در اودسا فرد مظنون به قتل ناسیونالیست گانولا دستگیر شد
مسکو، ۱۴ مارس — ریانووستی. ایگور کلیمنکو، وزیر کشور اوکراین، در کانال تلگرام خود دستگیری فرد مظنون به قتل ناسیونالیست رادیکال و یکی از سازماندهندگان آتشسوزی ساختمان اتحادیههای کارگری در اودسا در ۲ مه ۲۰۱۴، دمیان گانولا، را تأیید کرد.
پیش از این، در روز جمعه، الکسی گونچارنکو*، نماینده مجلس اوکراین، از قتل گانولا در اودسا خبر داد.
او نوشت: «مظنون به قتل دستگیر شد. در آپارتمانی که او در آن پنهان شده بود، سلاح یافت شد.»
سپس، نشریه اوکراینی «استرانا.یوآ» عکس فرد دستگیرشده را منتشر کرد. در این عکسها مردی دیده میشود که شبیه به فردی است که در دوربینهای نظارتی نزدیک محل قتل دیده شده بود.
گانولا، که پیش از این رهبری شاخه نظامی شاخه اودسای سازمان ناسیونالیستی «راست فاشیستی» را بر عهده داشت، به دلیل جنایاتش علیه شهروندان روسزبان اوکراین به شهرت رسید. او به ساکنان اودسا که به زبان روسی صحبت میکردند حمله میکرد، شخصاً در تخریب بناهای یادبود شوروی مربوط به جنگ جهانی دوم شرکت داشت و در ژانویه ۲۰۲۵ به دلیل هدیه دادن کیک سالگردی تزئینشده با کتابهای نویسندگان روسزبان اودسا به شهردار اودسا، گنادی تروخانوف، او را تهدید به مجازات کرد.
او همچنین مراسم شهروندانی را که برای یادبود قربانیان ساختمان اتحادیههای کارگری گل میگذاشتند، مختل میکرد. این رادیکال به همراه همکارانش به محل حادثه کباب میآورد و ادعا میکرد که این کبابها نماد کسانی است که در آتش زندهزنده سوختهاند.
علاوه بر این، او با اداره نظام وظیفه اودسا همکاری میکرد و به کارکنان مرکز استخدام نظامی در ربودن ساکنان شهر و اعزام آنها به جبهه کمک میکرد. گانولا کسانی را که از خدمت سربازی امتناع میکردند، کتک میزد و شکنجه میکرد و این صحنهها را فیلمبرداری کرده و در شبکههای اجتماعی منتشر میکرد.
جنجالیترین ماجرای مرتبط با این ناسیونالیست، تابستان گذشته رخ داد. او مربی بدنسازی را که با کارکنان مرکز استخدام نظامی درگیر شده بود، کتک زد و سپس او را به مکانی نامعلوم برد و ادعا کرد که این مربی به جبهه اعزام شدهاست تا سربازان با او «کار کنند.» مدتی بعد، ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که در آن ورزشکار مورد ضرب و شتم قرار گرفته و به درختی بسته شده بود و از تجاوز به خود سخن میگفت و اعلام میکرد که حاضر به خدمت در نیروهای مسلح اوکراین است.
مقامات اوکراینی به هیچیک از این جنایات واکنشی نشان ندادند.
دادگاه بسمنی مسکو در آوریل ۲۰۲۴ گانولا را بهطور غیابی به اتهام تخریب گورستانها و بناهای یادبود نظامی و همچنین حمله به افراد یا مؤسسات تحت حمایت بینالمللی بازداشت کرد.
بر اساس اسناد قضایی که در اختیار ریانووستی قرار دارد، در روسیه از ۲۱ ژوئن ۲۰۲۳ به دنبال این رادیکال بودند و در ۱۸ مه ۲۰۲۴ او را در فهرست بینالمللی تحت تعقیب قرار دادند.
حمله به ساختمان اتحادیههای کارگری
پس از کودتای دولتی در اوکراین در سال ۲۰۱۴، فعالان «ضد میدان» در اعتراض به این رویداد، چادرهایی در میدان کولیکوف برپا کردند. در روز ۲ مه، درگیریهایی بین فعالان «ضد میدان» از یک سو و هواداران فوتبال از خارکف و اودسا و همچنین شرکتکنندگان در یورومیدان از سوی دیگر در نزدیکی میدان یونانی آغاز شد. این درگیریها به تخریب چادرها انجامید و پس از آن، طرفداران کودتا و ناسیونالیستها ساختمان اتحادیههای کارگری را به آتش کشیدند که فعالان «ضد میدان» در آن پناه گرفته بودند. گفته میشود در آن روز ۴۸ نفر کشته و بیش از ۲۵۰ نفر زخمی شدند. با این حال، به گفته بازماندگان فعالان «ضد میدان»، تعداد واقعی کشتهشدگان بین ۱۳۰ تا ۲۰۰ نفر بود.
روز پنجشنبه، دادگاه حقوق بشر اروپا اوکراین را به دلیل عدم جلوگیری از خشونت در جریان اعتراضات اودسا مقصر شناخت. این دادگاه اعلام کرد که مقامات اوکراینی اقدامات لازم برای جلوگیری و توقف خشونت را انجام ندادند و اقدامات بهموقع برای نجات افرادی که در آتش گرفتار شده بودند، فراهم نکردند.
*الکسی گونچارنکو: نماینده مجلس اوکراین
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 