خشم واشنگتن از اقدام آفریقای جنوبی در تغییر نام خیابان کنسولگری خود به نام لیلا خالد.

سیریل زندا

منتشر شده در المیادین انگلیسی

ترجمه مجله جنوب جهانی

رهبری سیاسی شهر بزرگ ژوهانسبورگ در آفریقای جنوبی، در اقدامی برای ابراز همبستگی با مردم فلسطین، در حال تغییر نام خیابانی هستند که کنسولگری ایالات متحده در آن واقع شده است، به نام یک مبارز آزادی‌خواه فلسطینی مسهور، که این امر خشم واشنگتن را برانگیخته است.
جوئل پولاک، نویسنده سابق سخنرانی‌های حزب اتحاد دموکراتیک (DA) – که احتمالاً به عنوان سفیر ایالات متحده در آفریقای جنوبی به پرتوریا بازخواهد گشت – با تهدید به پیامدهای این اقدام در رسانه‌های اجتماعی، به خشم ایالات متحده دامن زد.

روابط دیپلماتیک بین ایالات متحده و آفریقای جنوبی رو به وخامت است. پس از اخراج اخیر ابراهیم رسول، سفیر آفریقای جنوبی در ایالات متحده، از واشنگتن، رهبری سیاسی شهر بزرگ ژوهانسبورگ در آفریقای جنوبی گام‌هایی را برای عملی کردن مصوبه قبلی مبنی بر تغییر نام یکی از خیابان‌های اصلی شهر به نام لیلا خالد، مبارز آزادی‌خواه فلسطینی، آغاز کردند که این امر منجر به تهدیدات تلافی‌جویانه از سوی مقامات آمریکایی و اسرائیلی شد.
در سال 2018، اعضای شورای شهر ژوهانسبورگ از ائتلاف سه جانبه حزب حاکم کنگره ملی آفریقا (ANC)، جنگجویان آزادی اقتصادی (EFF) و حزب الجماعه، مصوبه‌ای را برای تغییر نام خیابان سندتون درایو به نام خالد، یک مبارز آزادی‌خواه فلسطینی، تصویب کردند. این مصوبه که مورد حمایت کنگره اتحادیه‌های کارگری آفریقای جنوبی (کوساتو)، حزب کمونیست آفریقای جنوبی، آفریقا برای فلسطین، اتحادیه جوانان کمونیست آفریقای جنوبی و سایر احزاب و سازمان‌های سیاسی که به طور سنتی با مردم فلسطین اعلام همبستگی کرده‌اند، قرار داشت، به موضوع بحثی احساسی تبدیل شد زیرا به شدت با مخالفت حزب اتحاد دموکراتیک (DA) و دیگر گروه‌های حامی «اسرائیل» روبرو شد.

تأثیر نمادین این اقدام

انگیزه تغییر نام، اعلام ابراز همبستگی با آرمان فلسطین از طریق نمادگرایی است. کنسولگری ایالات متحده در ژوهانسبورگ در پلاک 1 خیابان سندتون درایو واقع شده است و این خیابان مورد مناقشه، کنسولگری را تحت فشار نمادین برای تغییر نام قرار می‌دهد. لیلا خالد، که خیابان قرار است به نام او تغییر نام یابد، چهره‌ای مشهور در جنبش آزادی‌بخش فلسطین است. او که عضو سابق جبهه مردمی برای آزادی فلسطین (PFLP) بود، در ربودن پرواز 840 TWA در سال 1969 و یک ربایش دیگر در سال 1970 دست داشت. او بعداً در یک تبادل اسرا آزاد شد.

نومولا موکونیانه، معاون دبیرکل اول حزب کنگره ملی آفریقا (ANC)، که قویاً از تغییر نام حمایت می‌کند، توضیح داد: «ما می‌خواهیم سفارت ایالات متحده آمریکا سربرگ‌های خود را به پلاک 1 خیابان لیلا خالد درایو تغییر دهد. ما پیامی می‌فرستیم که آنها نمی‌توانند بر ما مسلط شوند و به ما بگویند چه کار کنیم. باید در صورتشان، در رایانه‌هایشان، در سربرگ‌هایشان باشد.» این چیزی است که ایالات متحده در برابر آن مقاومت می‌کند.
جوئل پولاک، نویسنده سابق سخنرانی‌های حزب اتحاد دموکراتیک (DA) – که احتمالاً به عنوان سفیر ایالات متحده در آفریقای جنوبی به پرتوریا بازخواهد گشت – با تهدید به پیامدهای این اقدام در رسانه‌های اجتماعی، به خشم ایالات متحده دامن زد: «شورای شهر ژوهانسبورگ پیشنهادی را برای لغو تغییر نام خیابان سندتون درایو به نام لیلا خالد، تروریست فلسطینی (برای مجبور کردن کنسولگری ایالات متحده در آنجا به استفاده از نام او در سربرگ‌هایش) رد کرد.» پولاک افزود: «کنسولگری بسته خواهد شد و دوباره باز نخواهد شد. منتقل نخواهد شد و به دفتر دیگری نخواهد رفت. ایالات متحده با ژوهانسبورگ معامله نخواهد کرد.»
منتقدان تغییر نام ادعا می‌کنند که روند کار ناقص بوده و ساکنان و مشاغل سندتون عمدتاً با آن مخالف بوده‌اند. آنها همچنین گفتند که شهر باید ارائه خدمات را بر تغییر نام‌های نمادین در اولویت قرار دهد. با این حال، حامیان اصرار داشتند که تغییر نام خیابان به نام لیلا خالد – «چهره نمادین» مقاومت فلسطین – نه تنها میراث مشترک آفریقای جنوبی و فلسطین را گرامی می‌دارد، بلکه پیامی سیاسی مناسب علیه نفوذ ایالات متحده را نیز منتقل می‌کند.

تلاش برای لغو مصوبه تغییر نام

اخیراً اعضای شورای شهر از حزب راست‌گرای جبهه آزادی پلاس، یکی از احزاب ائتلاف حاکم در آفریقای جنوبی، پیشنهادی را برای لغو مصوبه تغییر نام ارائه کردند که منجر به واکنش شدید اعضای شورای شهر اکثریت ANC، EFF و الجماعه شد. حزب ANC از نظر تاریخی با آرمان فلسطین همسو بوده است، که ریشه در روابط آن با سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO) در دهه 1950 دارد. مبارزان آزادی‌خواه ANC و فلسطین برای دهه‌ها در سراسر جهان در مبارزه خود علیه آپارتاید و اشغال فلسطین توسط اسرائیل سنگر مشترک داشتند.

‹تاریخ‌های مشترک›

حزب الجماعه، که تلاش کرد و از نصب مجسمه یاسر عرفات در زمین‌های شهرداری منع شد، در ابتدا پیشنهاد داد که نام سندتون درایو به خیابان رام‌الله درایو تغییر یابد، اما مجبور شد با EFF، که خیابان لیلا خالد درایو را ترجیح می‌داد، مصالحه کند. فرید احمد، دبیرکل الجماعه، می‌گوید فلسطینی‌ها پیشنهاد کرده بودند که بهترین راهی که حزب می‌تواند به آرمان آنها کمک کند، استفاده از نمادگرایی برای یادآوری مبارزه آنها به مردم است.
او گفت: «آفریقای جنوبی‌های آزادی‌خواه هیچ اختلافی برای زنده نگه داشتن مبارزه فلسطین ندارند و چه راهی بهتر از اینکه هزاران راننده هر روز این نام را ببینند.»
آلی کوماپه، سخنگوی آفریقا برای فلسطین، می‌گوید شهر ژوهانسبورگ کاملاً در حق خود برای تغییر نام خیابان‌ها و فضاهای عمومی به افتخار افرادی است که مظهر تاریخ، ارزش‌ها و آرزوهای هم‌نظر هستند. او گفت: «میراث خودمان و مبارزه برای استعمارزدایی به ما یادآوری می‌کند که این چیزی فراتر از یک تغییر نام است – این یک شناخت عمیق از مبارزه جمعی ما علیه استعمار و ظلم است.» «لیلا خالد دوست صمیمی آفریقای جنوبی‌ها، به ویژه، دوست صمیمی و همرزم نلسون ماندلا است. او یک نماد بین‌المللی از سرپیچی در برابر رژیم‌های ستمگر است که زندگی و مبارزه‌اش عمیقاً با زندگی زنان ستم‌دیده در سراسر جهان همخوانی دارد.»
در اکتبر گذشته، کوساتو این اقدام را «ژست قدرتمند همبستگی با مردم فلسطین» خواند.

‹نمادی از حاکمیت›

آفریقای جنوبی‌ها با نادیده گرفتن فشار فزاینده غرب، در یک نمایش نادر از اتحاد، به طور قاطع از تغییر نام خیابان حمایت می‌کنند – یک موضع نمادین برای فلسطین.
آفریقای جنوبی‌ها معمولاً با تغییر نام خیابان‌ها مخالف هستند و به نارضایتی از زیرساخت‌های نادیده گرفته شده مانند چاله‌ها و چراغ‌های خیابان خراب اشاره می‌کنند. با این حال، این بار آنها عمدتاً از تغییر نام پیشنهادی خیابان سندتون درایو حمایت می‌کنند که حمایت عمومی را برانگیخته و به عنوان یک بیانیه سیاسی در میان نبرد قانونی جاری آفریقای جنوبی علیه «اسرائیل» در دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) بر سر نسل‌کشی در غزه مطرح شده است. این تصمیم بحث‌هایی را در مورد نمادگرایی، حاکمیت و همبستگی آفریقای جنوبی با فلسطین در میان تشدید تجاوزات «اسرائیل» و ایالات متحده برانگیخته است.
کنسولگری ایالات متحده در ژوهانسبورگ، که ممکن است در اعتراض به تغییر نام بسته شود، خدمات کلیدی را به ساکنان استان‌های گائوتنگ، فری استیت، امپومالانگا، لیمپوپو و شمال غربی ارائه می‌دهد. اگر بسته شود، آفریقای جنوبی‌ها باید برای درخواست ویزای ایالات متحده و سایر خدمات کنسولی به کیپ تاون یا دوربان سفر کنند.
با این حال، برای بسیاری از آفریقای جنوبی‌ها، اهمیت این تغییر نام فراتر از سیاست محلی است. این نشان دهنده یک ادعای سرکشانه از حاکمیت و همبستگی تزلزل ناپذیر با فلسطین است، که هر دو به عنوان مقاومت اصولی در برابر نفوذ غرب و اسرائیل مطرح می‌شوند. در حالی که حزب اتحاد دموکراتیک (DA) و گروه‌هایی مانند فدراسیون صهیونیستی آفریقای جنوبی و دوستان اسرائیلی آفریقای جنوبی به ویژه انتقادات تندی از این مصوبه دارند، ANC، EFF، اکشن SA، اتحاد میهنی (PA)، COSATU، حزب کمونیست آفریقای جنوبی، آفریقا برای فلسطین، اتحادیه جوانان کمونیست آفریقای جنوبی اصرار دارند که این امر بر تعهد آفریقای جنوبی به خودگردانی و مبارزات ضد استعماری تأکید می‌کند. مخالفان تغییر نام 30000 امضا از ساکنان ژوهانسبورگ جمع آوری کردند، اما حامیان آن با جمع آوری بیش از 60000 امضا پاسخ دادند.

تشدید تجاوزات ژئوپلیتیک و اقتصادی

تازه‌ترین اختلاف دیپلماتیک همزمان با افزایش اصطکاک بین آفریقای جنوبی از یک سو و ایالات متحده و «اسرائیل» از سوی دیگر است. آفریقای جنوبی «اسرائیل» را به دلیل نسل‌کشی جاری در غزه به دیوان بین‌المللی دادگستری کشانده است که این امر خشم بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده را برانگیخته است. این دو رهبر اخیراً در واشنگتن دیدار کردند تا استراتژی‌های افزایش فشار بر آفریقای جنوبی برای انصراف از این پرونده، از جمله قطع کمک‌ها، تحریم‌ها و معرفی یک رژیم تعرفه سختگیرانه را ترسیم کنند.

‹افتخار بزرگ›

خالد در نامه اکتبر 2024 خود به شهر ژوهانسبورگ در پذیرش این افتخار، گفت: «من مشتاقانه منتظر فرصتی هستم تا از شما دیدن کنم و با هم در خیابان لیلا خالد قدم بزنیم، که گواهی بر دوستی و آرزوهای مشترک بین مردم ماست.»
«به عنوان کسی که زندگی خود را وقف آرمان آزادی فلسطین کرده‌ام، این تغییر نام به عنوان یک نماد قدرتمند از همبستگی بین آفریقای جنوبی و فلسطین عمل می‌کند. این بازتابی از مبارزات مشترک علیه ظلم و ستم و پیگیری پایدار آزادی است.»