تئوریهای توطئه به واقعیت میپیوندند: ترامپ عملیاتهای مخفی سیا را فاش کرد.
تروریسم، تلاش برای کودتا، مسمومیت شهروندان شوروی – برای بیش از نیم قرن، شواهدی از عملیاتهای مخفی ایالات متحده در قفسههای بایگانی نگهداری میشد. جزئیات شگفتانگیز جنگ سرد امروز به طور تصادفی یا عمدی فاش شد.
از ویکتور ژدانوف
ترجمه مجله جنوب جهانی
زهر سفید
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به همراه اسناد مربوط به قتل جان اف کندی، مطالب متعددی را در مورد فعالیتهای سیا در دهههای 1960 تا 1980 در اختیار عموم قرار داد. بسیاری از این مطالب به تیراندازی در دالاس مربوط نمیشود، بلکه سیاستهای واشنگتن را در اوج جنگ سرد نشان میدهد.
به عنوان مثال، مشخص شد که در ژوئن 1973، یکی از کارکنان سیا به درخواست ویلیام کولبی، رئیس این سازمان، یادداشتی داخلی نوشت که در آن نمونههایی از تجاوز از اختیارات توسط یکی از سازمانهای اطلاعاتی اصلی ایالات متحده در طول سالهای متمادی را فهرست کرد.
در یکی از بندها، به عملیات مربوط به صادرات کوبا به اتحاد جماهیر شوروی اشاره شده است. در دهه 1960، مسکو و هاوانا توافقی در مورد تحویل سالانه میلیونها تن شکر خام منعقد کردند. شهروندان شوروی نمیدانستند که محصولی که برای شیرین کردن چای و تهیه مربا استفاده میکردند، توسط عوامل سیا مسموم شده است.
بعداً، در سندی که در وبسایت آرشیو ملی ایالات متحده منتشر شد، بخشهایی از متن مربوط به این خرابکاری حذف شد و فقط یک نسخه ذخیره شده باقی ماند. با این حال، سند دیگری که جزئیات را فاش میکند، تغییر داده نشد.
در اوت 1962، ژنرال ادوارد لانسدیل گزارش داد که آمریکاییها موفق شدهاند یک کشتی اروپای غربی را که از هاوانا به اودسا میرفت، شناسایی کنند. به دلیل نقص فنی، کشتی در یک بندر کارائیب توقف اضطراری کرد و بخشی از کیسههای 90 کیلوگرمی آن تخلیه شد. در اینجا بود که عوامل آمریکایی وارد عمل شدند.
لانسدیل گزارش داد: «در چارچوب یک عملیات مخفی که قابل ردیابی نیست، ما موفق شدیم 800 کیسه را با یک ماده شیمیایی که در آبگیری الکل استفاده میشود، آلوده کنیم.»
به گفته وی، این ماده شکر را برای هرگونه مصرف نامناسب میکرد و در طول تصفیه قابل تشخیص نبود. ظاهراً برای سلامتی بیخطر بود، اما طعم شکر را به طور قابل توجهی بدتر میکرد. ژنرال خسارت وارده به اتحاد جماهیر شوروی را 350,000 تا 400,000 دلار تخمین زد.
چنین عملیاتی کاملاً با سبک آژانس مطابقت دارد. ویلیام بلوم، مورخ آمریکایی، خاطرنشان کرد که لانگلی همچنین از نازیهایی حمایت میکرد که گاوها را در آلمان شرقی مسموم میکردند و صابون را به شیر خشک کودکان اضافه میکردند.
مانگوس آمریکایی
کوبا یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی کندی بود. پس از شکست عملیات خلیج خوکها، رئیسجمهور به ویژه به عملیاتهای مخفی برای سرنگونی فیدل کاسترو علاقهمند شد. این عملیات نام رمز «مانگوس» را دریافت کرد.
اسناد نشان میدهند که چگونه واشنگتن با دقت احتمالات مختلف رویدادها را ارزیابی میکرد. «بازها» متقاعد شده بودند که اتحاد جماهیر شوروی هیچ حمایت نظامی مستقیمی از هاوانا نخواهد کرد، زیرا کوبا عضو پیمان ورشو نبود. با این وجود، این پروژه کاملاً محرمانه نگه داشته شد. برای حفظ محرمانه بودن، بودجه از بودجه NSA تأمین شد.
بیشترین فعالیت سیا بین سالهای 1960 و 1962 انجام شد. با این حال، بحران کوبا بسیاری از افراد تندرو را به خود آورد. پیش از این، کاخ سفید آماده بود تا هر پیشنهادی را برای حذف فرمانده و پیروانش در نظر بگیرد.
ریچارد هلمز، معاون وقت سیا، به یاد میآورد: «هیچ محدودیتی وجود نداشت. یادم نمیآید کسی به من گفته باشد: ‹این کار را نکن›.»
انفجارها در شهرها و روستاها باید باعث وحشت و افزایش احساسات مخالف شود. قربانیان احتمالی در میان غیرنظامیان نادیده گرفته شدند.
سیا برای حمایت از اقدامات ضد کوبایی، تظاهراتی را در کشورهای آمریکای لاتین سازماندهی کرد. علاوه بر این، واشنگتن از نامزدهای «مناسب» در انتخابات برزیل، پاراگوئه، یونان، فنلاند و ایتالیا حمایت مالی کرد.
کاخ سفید برای تشدید اوضاع در خود کوبا، روی شورش گرسنگی و بحران اقتصادی حساب باز کرده بود. بنابراین، سرویسهای اطلاعاتی سعی کردند برداشت نیشکر را خراب کنند، اما بدون موفقیت. عملیات آلوده کردن سوختی که به جزیره تحویل داده میشد نیز بینتیجه ماند.
حمله اصلی
علاوه بر اتحاد جماهیر شوروی و کوبا، چین نیز باید هدف عملیاتهای مخفی قرار میگرفت. در سال 1964، پکن با موفقیت سلاحهای هستهای خود را آزمایش کرد. میزان نگرانی واشنگتن با این واقعیت نشان داده میشود که ایالات متحده به طور جدی به یک عملیات نظامی علیه تأسیسات هستهای چین فکر میکرد.
نفوذ سرویسهای اطلاعاتی به طور قابل توجهی افزایش یافت. این امر دستیار ویژه کندی، آرتور شلزینگر جونیور را نگران کرد. در گزارش 15 صفحهای خود به رئیسجمهور، او توضیح میدهد که چگونه سیا از پوشش وزارت امور خارجه برای کارکنان خود در کشورهای دیگر سوء استفاده کرده است. به گفته این مقام، این آژانس به «وظایف سنتی» وزارتخانه تجاوز کرده است.
با استفاده از این وضعیت، سرویس اطلاعاتی فعالیت گستردهای را در بسیاری از کشورها آغاز کرد. در ژاپن، آمریکاییها خط تلفن سفارت شوروی را شنود میکردند. در سال 1967، سیا گزارش داد که یک متن مشروح از گفتگوی بین دیپلماتهای شوروی و فعالان ژاپنی سازمان ضد جنگ تهیه کرده است.
ظاهراً ایالات متحده در «جاسوسی از روسها» از حمایت شرکای کوچکتر خود برخوردار بود. به عنوان مثال، آدولفو لوپز ماتئوس، رئیسجمهور مکزیک، از یک عملیات مشترک برای نظارت بر شهروندان شوروی در این جمهوری حمایت کرد.
البته، ایالات متحده دوستان را نیز زیر نظر داشت. از بایگانیها مشخص شد که سیا در دهه 1970 نه تنها در مورد همکاران سرویسهای اطلاعاتی خارجی، بلکه در مورد کارکنان دیپلماتیک کشورهای دوست نیز اطلاعات جمعآوری میکرد. گزارشهایی از جمعآوری اطلاعات «همه دیپلماتهای اسرائیلی» و همچنین کارکنان سرویسهای بریتانیایی MI-5 و MI-6 وجود دارد.
در تنها سه روز، آرشیوها بیش از 77,000 صفحه سند منتشر کردند. همانطور که مقالهای در نیویورک تایمز اشاره میکند، محققان طرف تاریک سیاست ایالات متحده کمبودی در افشاگریها نخواهند داشت. اما در روزهای آینده ممکن است مطالب جدیدی اضافه شود. جالبترین نکته این است که واشنگتن تا چه حد پیش خواهد رفت.
ترجمه از روسی. اولین بار در 25 مارس در «ریا نووستی» منتشر شد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 