نوشته: کیت کلارنبرگ 
منتشرشده در المیادین انگلیسی
ترجمه مجله جنوب جهانی

کیت کلارنبرگ در تحلیلی به بررسی تحقیقات نیویورک تایمز میپردازد که نشان میدهد بریتانیا بهطور عمیقی در جنگ اوکراین درگیر است و نقشی پنهان در تشدید این درگیری ایفا کرده است. 


در ۲۹ مارس، نیویورک تایمز تحقیقاتی تاریخی منتشر کرد که نشان میدهد ایالات متحده بهشکلی «عمیقتر و گسترده تر از آنچه پیشتر تصور میشد» در نبرد اوکراین با روسیه درگیر بوده و واشنگتن تقریباً همیشه بهعنوان «ستون فقرات عملیاتهای نظامی اوکراین» عمل کرده است. این رسانه حتی اذعان کرد که این درگیری یک «جنگ نیابتی» است—واقعیتی انکارناپذیر که پیشتر در رسانه های جریان اصلی به شدت تکذیب میشد—و آن را «رقابت مجدد» جنگهای ویتنام در دهه ۱۹۶۰، افغانستان در دهه ۱۹۸۰ و سوریه سه دهه بعد خواند. 

اینکه ایالات متحده از فوریه ۲۰۲۲ تاکنون حجم عظیمی از تسلیحات را به اوکراین تحویل داده و در برنامه‌ریزی بسیاری از عملیاتهای نظامی کوچک و بزرگ کی‌یف نقشی اساسی داشته، خبر تازهای نیست. در واقع، بخشهایی از این رابطه پیشتر به طور گسترده گزارش شده بود، و مقامات کاخ سفید گاه‌به‌گاه به نقش واشنگتن اعتراف کرده‌اند. با این حال، جزئیات دقیق این کمکها که در تحقیق نیویورک تایمز فاش شده، بی سابقه است. برای مثال، یک «مرکز هماهنگی اطلاعاتی» مخفیانه در یک پایگاه بزرگ نظامی آمریکا در آلمان ایجاد شد. 

این مرکز با نام «گروه عملیاتی اژدها»، مقامات تمام آژانسهای اصلی اطلاعاتی آمریکا و «افسران اطلاعاتی ائتلاف» را گرد هم آورد تا اطلاعات روزانه گسترده ای درباره «مواضع، تحرکات و اهداف» روسیه در میدان نبرد تولید کند و «مهمترین اهداف باارزش» را برای حمله اوکراین با استفاده از تسلیحات غربی شناسایی نماید. این مرکز به سرعت به «دفتر پشتیبانی کامل جنگ» تبدیل شد. یک مقام اطلاعاتی اروپایی ادعا کرد که از «میزان درگیری همتایان ناتو در زنجیره کشتار» این جنگ «شوکه» شده بود: 

«نمونه های اولیه از این طرح، حمله ای علیه یکی از خطرناکترین گروههای رزمی روسیه، یعنی ارتش ۵۸ ترکیبی بود. در اواسط ۲۰۲۲، اوکراینی ها با استفاده از اطلاعات و هدف یابی آمریکا، مقر ارتش ۵۸ در منطقه خرسون را مورد حمله موشکی قرار دادند و ژنرالها و افسران ستاد داخل آن را کشتند. بارها و بارها، این گروه در مکانی دیگر مستقر می شد؛ هر بار آمریکایی‌ها آن را پیدا میکردند و اوکراینی ها نابودش میکردند.» 

نیویورک تایمز همچنین فاش کرد که چندین حمله معروف اوکراین، مانند حمله پهپادی اکتبر ۲۰۲۲ به بندر سواستوپول، کار گروه عملیاتی اژدها بوده است. علاوه بر این، این رسانه تأیید کرد که هر حمله هایمارس اوکراین کاملاً به ایالات متحده وابسته بود که مختصات و مشاوره درباره «جایگیری پرتابگرها و زمانبندی حملات» را ارائه میداد. اپراتورهای محلی هایمارس همچنین برای شلیک موشکها به «کلیدهای الکترونیکی ویژه» نیاز داشتند که «آمریکایی ها می توانستند هر زمان غیرفعال شان کنند.» 

با این حال، جالبترین بخشهای این تحقیق به نقش اصلی لندن در تأثیرگذاری و مدیریت اقدامات و استراتژی اوکراین—و به تبع آن آمریکا—در این جنگ اشاره دارد. ارجاعات مستقیم و تلویحیِ پراکنده در متن به وضوح نشان میدهد که این «جنگ نیابتی» ساخته و پرداخته بریتانیاست. اگر آشتی بین مسکو و واشنگتن محقق شود، به معنای شکست چشمگیر در توطئه برنامه‌ریزی‌شده بریتانیا پس از جنگ جهانی دوم خواهد بود که قصد داشت از قدرت نظامی و ثروت آمریکا برای مقاصد خود بهره برداری کند. 

«خرد غالب» 

بخش قابل توجهی از تحقیق نیویورک تایمز به اجرای ضدحمله اوکراین در آگوست ۲۰۲۲ علیه خارکف و خرسون میپردازد. با وجود مقاومت محدود روسیه در این مناطق، سرلشکر کریستوفر تی. دوناهو، فرمانده آمریکایی گروه عملیاتی اژدها، سرلشکر آندریی کوالچوک، فرمانده میدانی اوکراین را تحت فشار گذاشت تا به پیشروی ادامه دهد و قلمروهای بیشتری را تصرف کند. کوالچوک به شدت مقاومت کرد، هرچند دوناهو و دیگر مقامات ارشد نظامی آمریکا والریی زالوژنیی، فرمانده وقت نیروهای مسلح اوکراین، را برای نادیده گرفتن این مقاومت تحت فشار قرار دادند. 

پس از آن، این احساس در میان اربابان خارجی کی‌یف که فرصتی طلایی برای وارد کردن ضربه ای سهمگین تر به روسها از دست رفته بود، فراگیر شد. بن والاس، وزیر دفاع وقت بریتانیا، با خشم از دوناهو پرسید اگر کوالچوک زیردست او بود چه میکرد. دوناهو پاسخ داد: «حتماً تا حالا اخراجش کرده بودم.» والاس مختصر گفت: «من رسیدگی میکنم.» به دستور مستقیم او، کوالچوک برکنار شد. همانطور که نیویورک تایمز توضیح میدهد، بریتانیایی ها «نفوذ قابل توجهی» در کی‌یف داشتند و بر مقامات اوکراینی تأثیر مستقیم میگذاشتند. 

این به این دلیل بود که «برخلاف آمریکاییها»، بریتانیا به طور رسمی تیم هایی از افسران نظامی را برای مشاوره مستقیم به اوکراین فرستاده بود. با این حال، علیرغم شکست کی‌یف در بهره برداری کامل از فرصت مطابق میل لندن و واشنگتن، موفقیت ضدحمله ۲۰۲۲ منجر به «شور و اشتیاق غیرمنطقی» گستردهای شد. بنابراین برنامه ریزی برای ضدحمله سال بعد «بلافاصله آغاز شد.» «خرد غالب» در گروه عملیاتی اژدها این بود که این ضدحمله «آخرین جنگ» خواهد بود و اوکراین به «پیروزی کامل» میرسد یا روسیه «مجبور به درخواست صلح» میشود. 

زلنسکی در داخل ادعا کرد: «ما این جنگ را به طور کامل خواهیم برد.» برنامه این بود که نیروهای اوکراینی پل زمینی روسیه به کریمه را قطع کنند، سپس شبه جزیره را تصرف نمایند. اما همانطور که نیویورک تایمز گزارش می دهد، مقامات پنتاگون چندان نسبت به چشم اندازهای کی‌یف خوشبین نبودند. این بدبینی در آوریل ۲۰۲۳ از طریق اسناد درزکرده پنتاگون به حوزه عمومی راه یافت. یکی از اسناد هشدار میداد که اوکراین در دستیابی به اهداف ضدحمله «به شدت کوتاه» خواهد آمد و حداکثر «پیشروی‌های محدود قلمرویی» را پیشبینی میکرد. 

این ارزیابی اطلاعاتی درزکرده، این شکست را ناشی از «کمبودها» در «تولید و پشتیبانی نیروهای» اوکراین و استحکامات گسترده روسیه پس از عقب نشینی از خرسون دانست. این سند هشدار داد که «کمبودهای مداوم اوکراین در آموزش و تأمین مهمات احتمالاً پیشرفت را کند کرده و تلفات را افزایش میدهد.» نیویورک تایمز خاطرنشان میکند که مقامات پنتاگون همچنین «نگران توانایی خود در تأمین تسلیحات کافی برای ضدحمله بودند» و از خود می پرسیدند آیا اوکراینی ها «در قویترین موقعیت ممکن، باید به فکر توافق باشند.» 

حتی سرلشکر دوناهو از گروه عملیاتی اژدها نیز تردید داشت و خواستار «توقفی یکساله یا بیشتر برای ساخت و آموزش تیپهای جدید» شد. با این حال، طبق گزارش نیویورک تایمز، مداخله بریتانیایی ها برای خنثی کردن مخالفتهای داخلی با ضدحمله جدید در بهار کافی بود. آنها استدلال کردند که «اگر اوکراینی ها قصد حمله دارند، ائتلاف باید به آنها کمک کند.» در نتیجه، حجم عظیمی از تجهیزات نظامی پیشرفته و گران قیمت توسط تقریباً تمام اعضای ناتو برای این منظور به کییف ارسال شد. 

ضدحمله سرانجام در ژوئن ۲۰۲۳ آغاز شد. از روز اول، تانکها و سربازان اوکراینی زیر آتش بی امان توپخانه و پهپادها قرار گرفتند و همچنین بهطور مرتب توسط میدانهای مین گسترده روسیه نابود شدند. در عرض یک ماه، اوکراین ۲۰ درصد از وسایل نقلیه و زرهی غربیش را از دست داد، بدون هیچ دستاوردی. زمانی که ضدحمله در پایان ۲۰۲۳ به شکست انجامید، تنها ۰.۲۵ درصد از قلمروهای اشغال شده توسط روسیه در مراحل اولیه تهاجم بازپس گرفته شده بود. در همین حال، تلفات کییف ممکن است از ۱۰۰ هزار نفر فراتر رفته باشد.
 
«روی لبه تیغ» 

نیویورک تایمز گزارش میدهد که «نتیجه فاجعه بار ضدحمله احساسات جریحه دار شده در هر دو طرف را برجا گذاشت»، واشنگتن و کی‌یف یکدیگر را بخاطر این فاجعه سرزنش کردند. یک مقام پنتاگون ادعا میکند که «روابط مهم حفظ شد، اما دیگر آن برادری الهام بخش و قابل اعتماد سالهای ۲۰۲۲ و اوایل ۲۰۲۳ نبود.» با توجه به اصرار بریتانیا بر «ادامه جنگ اوکراین به هر قیمتی»، این اخبار ناامیدکننده بود و بیم آن میرفت که تمام حمایتهای آمریکا از جنگ نیابتی متوقف شود. 

با این حال، به نظر میرسید لندن هنوز یک برگ برنده نهایی برای حفظ سرمایه‌گذاری واشنگتن در این جنگ نیابتی—و احتمالاً تشدید آن به یک جنگ تمام عیار با مسکو—در آستین دارد. نیویورک تایمز گزارش میدهد که در مارس ۲۰۲۳، آمریکا متوجه شد کی‌یف «در حال برنامه‌ریزی پنهانی برای یک عملیات زمینی به جنوب غرب روسیه است.» رئیس سیا در اوکراین با ژنرال کیریلو بودانوف مواجه شد و به او هشدار داد «اگر به داخل روسیه نفوذ کند، این کار را بدون حمایت تسلیحاتی یا اطلاعاتی آمریکا انجام خواهد داد.» با این وجود، بودانوف این کار را کرد، «اما مجبور به عقب نشینی شد.» 

به جای بازدارندگی، این مداخله فاجعه بار اوکراین در منطقه بریانسک روسیه، «پیش درآمدی» برای تهاجم تمام عیار کی‌یف به کورسک در ۶ آگوست همان سال بود. نیویورک تایمز ثبت کرده که از نگاه واشنگتن، این عملیات «نقض قابل توجه اعتماد» بود. اولاً «اوکراینی ها بار دیگر آنها را در تاریکی نگه داشته بودند»—و بدتر اینکه، «به طور پنهانی از خطوط توافق شده دوطرفه عبور کرده بودند.» کی‌یف از «تجهیزات تامین شده توسط ائتلاف» در قلمرو روسیه استفاده میکرد، که «قوانین تعیین شده» هنگام مجوز حملات محدود به داخل روسیه در ماههای پیشین را نقض مینمود. 

همانطور که این روزنامه نگار افشا کرده، حماقت اوکراین در کورسک یک تهاجم بریتانیایی به تمام معنا بود. لندن در برنامه ریزی آن نقش محوری داشت، اکثر تجهیزات استفاده شده را تأمین کرد و عمداً مشارکت خود را علنی ساخت. همانطور که تایمز در آن زمان گزارش داد، هدف این بود که بریتانیا به عنوان یک طرف جنگنده رسمی در جنگ نیابتی شناخته شود، با این امید که سایر کشورهای غربی—به ویژه آمریکا—از آن پیروی کرده و «تجهیزات بیشتری ارسال و به کی‌یف اجازه دهند آزادی عمل بیشتری در استفاده از آنها در خاک روسیه داشته باشند.» 

در ابتدا، مقامات آمریکایی به شدت از هرگونه ارتباط با تهاجم به کورسک فاصله گرفتند. نشریه فارین پالیسی گزارش داد که دولت بایدن نه تنها از «مطلع نبودن» بسیار ناراضی بود، بلکه نسبت به «منطق نظامی» پشت این «ضد-تهاجم» نیز شک داشت. در یک توبیخ بیشتر، واشنگتن در ۱۶ آگوست استفاده اوکراین از موشکهای دوربرد استورم شادو ساخت بریتانیا را علیه قلمرو روسیه ممنوع کرد. گفته می شود جلب رضایت گسترده تر غرب برای چنین حملاتی نیز یکی از اهداف اصلی اشغال کورسک توسط کییف بود. 

با این حال، پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری نوامبر ۲۰۲۴، بایدن تشویق شد تا در «هفته های پایانی حضور» خود «دست به اقدامات عجله ای برای حفظ مسیر… و تحکیم پروژه اوکراین» بزند. به گزارش نیویورک تایمز، او در این فرآیند «از آخرین خط قرمز خود عبور کرد» و اجازه داد حملات ایتی‌ای‌سی‌ام‌اس و استورم شادو به اعماق خاک روسیه انجام شود، همزمان که به مستشاران نظامی آمریکا اجازه داد کی‌یف را ترک کرده و «به پستهای فرماندهی نزدیکتر به خط مقدم» بروند. 

اکنون که به امروز میرسیم، تهاجم به کورسک به فاجعه ای کامل انجامیده و معدود نیروهای اوکراینی باقیمانده—که اسیر یا کشته نشده اند—گریخته اند. در همین حال، عبور بایدن از خطوط قرمز در روزهای پایانی حضورش، نتوانسته توازن میدان نبرد را به نفع کی‌یف تغییر دهد. همانطور که نیویورک تایمز تأیید میکند، این جنگ نیابتی اکنون «روی لبه تیغ موازنه میکند.» نمی‌توان دانست سرویسهای اطلاعاتی بریتانیا چه نقشه هایی برای جلوگیری از صلح دیرینه—که باید مدتها پیش محقق می شد—در سر دارند، اما عواقب آن میتواند جهان را تهدید کند.