گزارش بهداشتی اتحادیه آفریقا

نوشته یورگ تیدین
منتشر شده در یونگه ولت
ترجمه مجله جنوب جهانی

بخش بهداشت در کشورهای آفریقایی در وضعیت وخیمی قرار دارد. به گفته نهاد مسئول در این زمینه، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آفریقا (Africa CDC) وابسته به اتحادیه آفریقا (AU)، در یک گزارش اخیر، اگر اقدام فوری صورت نگیرد، دو دهه تلاش برای توسعه ممکن است بی‌نتیجه بماند. دلیل این «بحران موجودیتی» به روشنی بیان شده است: «وابستگی غیرقابل تحمل» به کشورهای غربی تأمین‌کننده مالی. لازم به ذکر است که این وابستگی تنها به واشنگتن محدود نمی‌شود که اخیراً آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) را منحل کرد و به همین دلیل برنامه‌های بهداشتی متعددی متوقف شده‌اند. بلکه کشورهای صنعتی ثروتمند از سال ۲۰۲۱ کمک‌های مالی خود را در مجموع ۷۰ درصد کاهش داده‌اند. همه آن‌ها، نه فقط ایالات متحده تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ.
این کاهش عمیق در حال حاضر به هیچ وجه قابل جبران نیست. زیرا بدهی کشورهای آفریقایی از زمان بحران مالی، بحران کرونا و اخیراً بحران اوکراین به ارقام سرسام‌آوری رسیده است. نتیجه این است که بیشتر دولت‌ها باید بهره بیشتری نسبت به آنچه برای رفاه شهروندانشان باقی می‌ماند، پرداخت کنند. بنابراین، هدف اعلامیه ابوجا اتحادیه آفریقا در سال ۲۰۰۱، مبنی بر تخصیص ۱۵ درصد از حجم بودجه به مراقبت‌های پزشکی، تنها توسط تعداد کمی از اعضا قابل دستیابی است. در حال حاضر سه کشور: بوتسوانا، کیپ ورد و رواندا.
پیامدهای این وضعیت تهدیدآمیز است، نه فقط به دلیل گسترش روزافزون بیماری‌های همه‌گیر خطرناک. تعداد این بیماری‌ها از ۱۵۲ مورد در سال ۲۰۲۲ به ۲۱۳ مورد در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. در این میان، کشورهای آفریقایی در زمینه واکسن ۹۰ درصد به تأمین‌کنندگان خارجی وابسته هستند. کمبود پرسنل نیز وجود دارد. کمبود پزشک همچنین نتیجه فرار مغزها و مهاجرت از آفریقا است که با وخیم‌تر شدن اوضاع در این قاره تسریع می‌شود.
اما راه حل چیست؟ نهاد بهداشتی اتحادیه آفریقا تنها «راه حل‌های» معمول از کتابچه راهنمای نئولیبرالیسم را پیشنهاد می‌کند: تکیه بر «حکمرانی خوب»، «شیوه‌های نوآورانه تأمین مالی»، مشارکت‌های دولتی و خصوصی – یا حتی بررسی امکان استفاده از حواله‌های شهروندان خارج از کشور که نگران بستگان خود هستند. هیچ صحبتی از کاهش بدهی نیست. اما بدون آن، این وضعیت قابل حل نخواهد بود. یک الگو می‌تواند زامبیا باشد که با کمک چین حداقل به بخشودگی بخشی از بدهی خود دست یافت.
به طور کلی، اتحادهای جایگزین می‌توانند چشم‌اندازی ارائه دهند. اخیراً وزرای خارجه ائتلاف ساحل متشکل از بورکینافاسو، مالی و نیجر در مسکو بودند تا همکاری خود را با روسیه تقویت کنند. در این دیدار، عمدتاً بر همکاری نظامی و همچنین بر روابط اقتصادی بر اساس «مشارکت و برابری»، همانطور که در بیانیه رسمی آمده است، تأکید شد. این در ابتدا فقط یک شعار است. اما این نابرابری‌های ساختاری هستند که آفریقا را در وضعیت نامساعد قرار داده و به فاجعه کشانده‌اند.