جرالدینا کولتی

ترجمه مجله جنوب جهانی

همه چیز نشان میدهد – به گفته نویسنده – که قدرت امپراتوری های استعماری قدیمی در عرصه منازعه مدلهای فرهنگی و روایتها، به جهان دیجیتال منتقل شده و حتی از تواناییهای نظامی و اقتصادی خود نیز بسیار قدرتمندتر است. 

در سالن موزه بولیواری در کاراکاس، چهره‌های شناخته‌شده بسیاری از حوزه اطلاعات و فرهنگ ونزوئلا، وزیران و معاونان وزیران مانند ارنستو وییگاس و رائول کازال، نمایندگان دنیای نشر، حزب سوسیالیست متحد ونزوئلا (PSUV) و قدرت مردمی حضور دارند. «اینجا در میان خانواده هستیم»، گوستاو وییاپول با لحنی خودمانی، معرفی کتاب خود با عنوان «دیکتاتوری جهانی الگوریتم» را آغاز کرد که توسط نشر وادل هرمانوس و مجموعه «چهار اف» با مقدمه میگل آنخل پرز پیرلا منتشر شده است. 

پیش از او، والنتینا وادل، ناشر کتاب، دلایل انتشار این اثر دقیق اما قابل فهم را توضیح داده بود، چرا که وییاپول، مدیر هفته نامه «چهار اف»، همچنین نماینده مجلس از حزبی (PSUV) است که توانایی تلفیق آگاهی و عمل را در دیالکتیکی سازمان یافته داراست. «دیکتاتوری جهانی الگوریتم» مقاله‌ای به شدت بروز است که با رویکردی تاریخی-سیاسی و چارچوب نظری لازم، ابزارهای جدید سلطه به کار گرفته شده توسط سرمایه بزرگ بین المللی را برای مقابله، منحرف کردن و نابودی سوژهای که قرار است آن را دفن کند – یعنی پرولتاریا – بررسی میکند. 

پیرز پیرلا، فیلسوف، می نویسد که این پروژه هژمونیک «هرچه بیشتر، ادعاهای سیاسی، ژئوپلیتیکی، اجتماعی و حتی روانشناختی خود را نشان میدهد». جنگ دیجیتال، کانون جنگ چند وجهی تحمیل شده به ما که قلعه آن جنگ ارتباطاتی است، چالشهای جدید و جسورانهای را در سطح تکنولوژیک، و همچنین انسان شناختی و انسانی مطرح میکند. پیرلا این مفاهیم را برای مخاطبان توضیح میدهد و علاقه و کنجکاوی آنها را نسبت به کتابی برمیانگیزد که میکوشد راه حل هایی برای فرار از قیف الگوریتم – طراحی شده توسط مشتی شرکت که اکثراً تحت کنترل ایالات متحده و ساختارهای قدرت جهانی آن هستند – پیشنهاد کند. 

وییاپول با اشاره به برخی داده های مقاله قبلی خود با عنوان «اربابان معنا»، یادآوری میکند که از میان 15 ارائه دهنده اصلی خدمات میزبانی اینترنت، 11 مورد آمریکایی و 4 مورد دیگر در کشورهای بلوک ناتو هستند؛ از 15 شرکت اصلی ارائه دهنده خدمات میزبانی ابری، 12 شرکت متعلق به کشورهای ناتو و 3 شرکت چینی هستند؛ و از 15 شرکت اصلی شبکه های اجتماعی، بر اساس گزارش آماری 2024، 11 شرکت متحد بلوک ناتو، سه شرکت چینی و یک شرکت روسی هستند. 

قدرت الگوریتم که محتوای نامطلوب برای سیستم حاکم را انتخاب و سانسور می کند، در جریان نسل کشی مردم فلسطین – نسل کشی‌ای که بیش از هر نسل کشی دیگری در تاریخ «پخش تلویزیونی» شده و همچنین بیشترین پنهان سازی را توسط قدرت تکنولوژیک و ایدئولوژیک رژیم صهیونیستی تجربه کرده – با خشونتی آشکار ظهور کرد. «اسرائیل» از نظر تعداد استارت آپ های تأمین مالی شده، سومین مرکز نوآوری جهان پس از سانفرانسیسکو و نیویورک و بالاتر از لندن، بوستون و لس آنجلس است. در دهه 2013-2022، این کشور در رتبه ششم قرار داشت و تنها  مراکز آمریکایی و چینی از آنها جلوتر بودند. اسرائیل همچنین از نظر تعداد دورهای تأمین مالی بیش از 50 میلیون دلار، در رتبه پنجم قرار دارد. 

در فصل با عنوان «مورد ونزوئلا، یک میدان مین دیجیتال»، وییاپول دلایل و پیامدهای حمله چندوجهی به ونزوئلا را در چارچوب هدف جنگ ترکیبی جهانی نشان میدهد که از طریق تشدید هیستری دیجیتال نیز برای محو الگوی سوسیالیستی و امیدهای بیدار شده در مردم انجام شده است. 

«همه چیز نشان میدهد – به گفته نویسنده – که قدرت امپراتوری های استعماری قدیمی در عرصه منازعه مدلهای فرهنگی و روایتها، به جهان دیجیتال منتقل شده و حتی از تواناییهای نظامی و اقتصادی خود نیز بسیار قدرتمندتر است». 

این مسئله – همانطور که عنوان کتاب میگوید – «نبردی برای بشریت» است که مستلزم شناخت دشمن و نظریه هایی است که منجر به ساخت تفکری انتقادی درباره جهان دیجیتال و الگوریتمها میشود. برای آشنا کردن خواننده با رازهای فناوری هایی که فضای سایبری را حکمرانی می کنند، وییاپول به 30 نویسنده اشاره می کند: مارشال مک لوهان و جمله معروفش «رسانه خود پیام است» به عنوان یکی از پیشگامان این حوزه؛ اوجنی موروزوف با نقد قاطعانه اش بر خوشبینی تکنولوژیک که نوآوریهای دیجیتال را احاطه کرده؛ کتی اونیل که در کتابش «سلاحهای تخریب ریاضی» بررسی میکند چگونه الگوریتمها و مدلهای کلانداده میتوانند نابرابری را تداوم بخشند و دموکراسی را تهدید کنند؛ تاینا بوشر که در کتاب «اگر… پس: قدرت و سیاست الگوریتمی»، عناصر مهمی برای تحلیل رابطه بین همه جا حضوری شبکههای اجتماعی و مشارکت سیاسی ارائه میدهد. 

از اینجا، پرسشی حیاتی در سراسر کتاب جریان می یابد: آیا ما در ونزوئلا و آمریکای لاتین میتوانیم پلتفرمهای دیجیتال خودمختاری را توسعه دهیم که به نیازها و ارزشهای مختلف جوامعی پاسخ دهند که میخواهند توسعه را به نفع بخشهای مردمی و نه منافع نخبگان هدایت کنند؟ 

در علوم کامپیوتر، الگوریتم یک رویه محاسباتی است که برای حل یک مسئله کمابیش پیچیده استفاده میشود: از مرتب کردن فهرستی از نامها تا هدایت عملیات ظریف یک ماموریت فضایی. 

اما عرصه مبارزه ستمدیدگان برای رهایی، محاسبه بسی پیچیده تر و مفصلتری را میطلبد: تحلیل نیروهای درگیر، پذیرش هزینه هایی که باید برای مبارزه با آگاهی، خلاقیت و عمل جمعی در نبرد نامتقارن علیه یک مدل سرمایه داری در بحران ساختاری متحمل شد – مدلی که چیزی بیشتر برای عرضه به بشریت ندارد.