اسمعیل فه‌ره‌رآ

ترجمه مجله جنوب جهانی

رسانه‌های داخلی ایران اخیراً بر رویکردی نوین از سوی تهران در قبال مذاکرات احتمالی با ایالات متحده تاکید کرده‌اند. این رویکرد که از آن با عنوان «شگفتانه دیپلماتیک» یاد می‌شود، حاکی از تلاش ایران برای تغییر پویایی‌های موجود و ارائه ابتکاراتی غیرمنتظره در میز مذاکره است. این در حالی است که فضای بین‌المللی همچنان تحت تاثیر تهدیدات و لفاظی‌های مقامات آمریکایی، به ویژه در آستانه هرگونه تعامل دیپلماتیک، قرار دارد.
از منظر رسانه‌های ایرانی، این تهدیدات اغلب به عنوان ابزاری برای اعمال فشار روانی و کسب امتیاز در مذاکرات آتی تلقی می‌شود. تحلیلگران داخلی بر این باورند که ایالات متحده، با علم به نفوذ و نقش‌آفرینی ایران در منطقه غرب آسیا و نیاز به همکاری تهران برای حل بحران‌های موجود، در نهایت ناگزیر به تعامل سازنده خواهد بود. از این دیدگاه، هنر دیپلماسی ایران در برهم زدن معادلات ذهنی طرف آمریکایی و متقاعد ساختن آن به بی‌اثری تهدیدها و ضرورت مذاکره مستقیم نهفته است .
با این حال، بررسی موضوع از منظر ایالات متحده، پیچیدگی‌های دیگری را آشکار می‌سازد. واشنگتن، با در نظر گرفتن سابقه برنامه هسته‌ای ایران و نگرانی‌های متحدان منطقه‌ای خود، به دنبال تضمین‌های قاطع و قابل راستی‌آزمایی در خصوص ماهیت صلح‌آمیز فعالیت‌های هسته‌ای تهران است. از دیدگاه سیاست‌گذاران آمریکایی، تداوم غنی‌سازی اورانیوم و توسعه توانمندی‌های موشکی ایران، تهدیدی برای امنیت اسرائیل و منافع ایالات متحده و شرکای آن محسوب می‌شود.
از همین رو، رویکرد آمریکا در قبال مذاکره با ایران اغلب با چاشنی احتیاط و تاکید بر رفتارهای منطقه‌ای تهران همراه بوده است. مقامات آمریکایی بارها فقط ادعا کرده‌اند که آماده تعامل دیپلماتیک هستند، اما این تعامل باید در چارچوبی مشخص و با هدف دستیابی به توافقی جامع و پایدار صورت پذیرد که نگرانی‌های اساسی آن‌ها را برطرف سازد. تهدیدات نظامی و اهرم تحریم‌ها نیز همواره به عنوان ابزاری برای ایجاد فشار بر ایران جهت پذیرش این شروط مطرح شده است.
در این میان، نقش سلطه طلبانه اسرائیل به عنوان یکی از مهم‌ترین متحدان منطقه‌ای آمریکا، قابل چشم‌پوشی نیست. نگرانی‌های امنیتی ادعایی اسرائیل اتمی از برنامه هسته‌ای ایران و نفوذ ادعایی منطقه‌ای آن، همواره بر سیاست‌های ایالات متحده در قبال تهران سایه افکنده و آنرا دستکاری کرده است. از دیدگاه تل‌آویو، هرگونه توافق با ایران باید به طور کامل تضمین‌کننده امنیت اسرائیل باشد و از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و توان موشکی جلوگیری کند. این فریبکاری صهیونیستی، اغلب به رویکرد سخت‌گیرانه‌تر آمریکا در مذاکرات با ایران دامن زده است.
با توجه به این تقابل منافع و دیدگاه‌های متفاوت، مفهوم «شگفتانه دیپلماتیک» ایران می‌تواند به عنوان تلاشی برای ایجاد گشایش در این بن‌بست تعبیر شود کدام گشایش فردا معلوم خواهد شد. ارائه یک پیشنهادات نوآورانه و غیرمنتظره از سوی تهران، می‌تواند زمینه‌ای برای ارزیابی مجدد مواضع طرفین و یافتن نقاط مشترک فراهم آورد. با این حال، موفقیت چنین راهبردی مستلزم درک متقابل از نگرانی‌ها و اولویت‌های طرف مقابل و آمادگی برای انعطاف در برخی زمینه‌ها خواهد بود چیزی که در طرف آمریکایی اصلا وجود خارجی ندارد.
در نهایت، معمای مذاکرات ایران و آمریکا در گرو پاسخ به این سوال اساسی نهفته است که آیا طرفین قادر خواهند بود تا با عبور از فضای تهدید و بی‌اعتمادی، بر منافع مشترک ادعایی ایران تاکید کرده و زمینه‌ای برای تعامل سازنده و دستیابی به یک راه حل پایدار فراهم آورند. از دیدگاه ایالات متحده، هرگونه پیشرفت در مذاکرات مستلزم تغییرات ملموس در سیاست‌ها و رفتارهای ایران خواهد بود، در حالی که تهران بر ضرورت احترام به حقوق و منافع خود و رفع تحریم‌های یکجانبه تاکید دارد. در این میان، ابتکار عمل و ارائه راهکارهای خلاقانه از سوی هر دو طرف، می‌تواند کلید گشایش در این پرونده پیچیده باشد.
اشتباه استراتژیک را فقط ایران میتواند انجام دهد اگر گمان کند آمریکا واقعا خواستار یک توافق برد – برد برای هر دوطرف است و یا هرگز اصلا آمریکا در هیچ یک از بزنگاه های تاریخش حاضر شده بدون درگیری و شکست احتمالی از زیاده‌خواهی هایش دست بشوید.
آمریکا نه با روسیه و نه با چین حاضر به تعامل نیست ایران که جای خود دارد نتیجتا نباید انتظار کمترین موفقیتی در این مذاکرات را با تصورات ایران را داشت.
تهران در این مذاکرات یا زانو میزند و اعتبار خود را در محور مقاومت به باد میدهد یا درس دیگری از بی مسئولیتی و بی تعهدی آمریکا به حرفهایش را تجربه خواهد کرد.  «شگفتانه دیپلماتیک» مطرح هرچه باشد بیشتر از یک گل بخودی تازه از نوع ظریف نخواهد بود،

آیا شگفتانه دیپلماتیک ایران این است:

آکسیوس: ایران می‌تواند یک توافق هسته‌ای «موقت» ارائه دهد.

ترجمه مجله جنوب جهانی

گزارش شده است که تهران دستیابی به یک توافق جامع را در بازه زمانی دو ماهه تعیین شده توسط ایالات متحده غیرواقعی می‌داند.
ایران می‌تواند به عنوان یک راه حل موقت، یک توافق هسته‌ای موقت با ایالات متحده را دنبال کند تا زمانی که دو کشور بر سر یک توافق گسترده‌تر به توافق برسند. این مطلب را آکسیوس به نقل از یک دیپلمات اروپایی ناشناس و یک منبع دیگر گزارش داده است.
واشنگتن و تهران قرار است روز شنبه در عمان مذاکراتی را درباره برنامه هسته‌ای ایران برگزار کنند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا ادعا کرده است که این مذاکرات مستقیم خواهد بود، در حالی که جمهوری اسلامی ایران تاکید دارد که این مذاکرات از طریق یک واسطه انجام خواهد شد. انتظار می‌رود استیو ویتکوف، نماینده کاخ سفید، ریاست هیئت آمریکایی و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، ریاست گروه نمایندگان ایرانی را بر عهده داشته باشند.
آکسیوس در مقاله‌ای در روز پنجشنبه به نقل از منابع خود اعلام کرد که تهران دستیابی به یک توافق جامع را در بازه زمانی دو ماهه تعیین شده توسط کاخ سفید غیرواقعی می‌داند.
این رسانه گمانه‌زنی کرد که یک توافق موقت می‌تواند شامل تعلیق برخی از فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم ایران و همچنین رقیق‌سازی ذخایر اورانیوم غنی‌شده 60 درصدی و ارائه دسترسی بهتر بازرسان سازمان ملل به تاسیسات هسته‌ای این کشور باشد.
تهران نیز به نوبه خود می‌تواند خواستار تعلیق کمپین تحریم‌های «فشار حداکثری» واشنگتن علیه جمهوری اسلامی شود.
روز چهارشنبه، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران تصریح کرد که کشورش «آماده تعامل است… اما این تعامل باید غیرمستقیم، شرافتمندانه و همراه با تضمین‌های روشن باشد، زیرا ما هنوز به طرف مقابل اعتماد نداریم.»
این مقام همچنین ادعاهای غرب مبنی بر اینکه ایران به طور مخفیانه در حال پیگیری یک برنامه تسلیحات هسته‌ای است را رد کرد.
ترامپ روز چهارشنبه در گفتگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت که نشست آتی در عمان را آغاز یک روند می‌داند و خاطرنشان کرد که «وقت زیادی نداریم». او همچنین تاکید کرد که «ما اجازه نخواهیم داد [تهران] سلاح هسته‌ای داشته باشد.»
هنگامی که از او پرسیده شد که آیا در صورت عدم موفقیت مذاکرات در دستیابی به نتیجه مورد نظر، از زور علیه ایران استفاده خواهد کرد، ترامپ پاسخ داد که «قطعاً» این کار را خواهد کرد.
در اوایل این ماه، رئیس جمهور آمریکا دستور تقویت نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه را صادر کرد و تهدید کرد که اگر توافق هسته‌ای حاصل نشود، ایران را بمباران خواهد کرد.
ایران در سال 2015 توافق‌نامه‌ای با پشتیبانی سازمان ملل متحد موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را امضا کرد که بر اساس آن فعالیت‌های هسته‌ای خود را در ازای کاهش تحریم‌ها محدود کرد. ترامپ به طور یکجانبه در دوره اول ریاست جمهوری خود در سال 2018 از این توافق خارج شد و تحریم‌ها را دوباره اعمال کرد.