اداره دانش زمین جمهوری خلق چین
ترجمه مجله جنوب جهانی

هند در حال حاضر پرجمعیت‌ترین کشور جهان است. بر اساس داده‌های بانک جهانی، تا سال ۲۰۲۳، جمعیت کل هند ۱۴۲۹ میلیون نفر بوده و پیش‌بینی می‌شود در دهه‌های آینده به رشد خود ادامه دهد.
هند بیش از هر چیز دیگری، انسان دارد
چنین جمعیت عظیم، همراه با مقیاس رو به رشد صنعت، طبیعتاً به انرژی متناسب نیاز دارد. با این حال، منابع داخلی هند بسیار محدود است. کل ذخایر نفتی آن حدود ۵.۹ میلیارد بشکه است که تنها ۰.۳٪ از ذخایر جهان را تشکیل می‌دهد، در حالی که ذخایر نفتی کشف شده در حوضه تاریم چین بیش از ۱۰.۹ میلیارد بشکه است. این وضعیت نه تنها مانع توسعه سریع اقتصادی می‌شود، بلکه امنیت انرژی کشور را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
بنابراین، مشکل کمبود نفت هند نه تنها در منابع طبیعی آن بلکه در تقاضای رو به رشد جمعیت و اقتصاد نیز ریشه دارد. بر اساس پیش‌بینی صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، جمعیت هند تا سال ۲۰۵۰ به ۱.۷ میلیارد نفر خواهد رسید. با ظهور طبقه متوسط و بهبود سطح زندگی، مصرف انرژی خانوارها و صنایع به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
علاوه بر این، تسریع روند شهرنشینی نیز تقاضای انرژی را افزایش می‌دهد. بر اساس داده‌های بانک جهانی، نرخ شهرنشینی هند از ۲۰٪ در گذشته به ۳۵٪ در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است. جمعیت شهری به طور فزاینده‌ای به انرژی در زمینه‌های مختلف از جمله حمل و نقل، مسکن و تجارت نیاز دارد، به ویژه در بخش‌های برق و حمل و نقل، وابستگی به نفت بسیار مشهود است.
همه ما می‌دانیم که تولد یک امر شخصی است. برخی از کشورها از نظر انرژی مانند فرزندان ثروتمندی هستند که با قاشق طلایی به دنیا آمده‌اند و با حفر یک چاه در زمین، نفت فوران می‌کند. ذخایر نفتی جهان در تعداد معدودی از کشورها متمرکز شده است که عربستان سعودی، روسیه و ایالات متحده بزرگترین ذخایر نفتی قابل اثبات را دارند.
ما اغلب می‌گوییم که منابع انرژی چین ضعیف است، اما ذخایر قابل اثبات نفت و گاز هند بسیار کمتر از چین است و می‌توان آن را «محله فقیرنشین» نامید.
ذخایر نفت و گاز چین به ترتیب ۲۵.۱ میلیارد بشکه و ۸.۴ تریلیون متر مکعب است. بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA)، ذخایر نفتی قابل اثبات هند حدود ۵.۹ میلیارد بشکه است که تنها ۰.۳٪ از ذخایر نفتی قابل اثبات جهان را تشکیل می‌دهد؛ در حالی که ذخایر گاز طبیعی آن ۱.۵ تریلیون متر مکعب است که ۰.۷٪ از ذخایر قابل اثبات گاز طبیعی جهان را تشکیل می‌دهد. در حالی که جمعیت هند ۱۷.۸٪ از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهد.
تنها منبع انرژی هند که ذخایر نسبتاً خوبی دارد، زغال سنگ است که ذخایر قابل اثبات آن به ۱۱۱ میلیارد تن می‌رسد و ۱۰.۳۰٪ از ذخایر قابل اثبات زغال سنگ جهان را تشکیل می‌دهد و در رتبه پنجم جهان قرار دارد. با این وجود، این نسبت هنوز کمتر از سهم جمعیت آن در جهان است و به هیچ وجه نمی‌تواند ضعف در منابع نفت و گاز را جبران کند.
در ساختار مصرف انرژی هند، نفت و گاز طبیعی جایگاه مهمی دارند. بر اساس داده‌های BP Statistical Review of World Energy 2023، مصرف نفت هند در سطح جهانی در رتبه سوم قرار دارد و تنها پس از ایالات متحده و چین قرار می‌گیرد.
در مورد میزان مصرف خاص، هند در سال ۲۰۲۲، ۱۳۴.۷ میلیون تن معادل نفت (Mtoe) نفت مصرف کرده است که معادل ۲.۶۹۳ میلیون بشکه در روز است. مصرف گاز طبیعی نیز به ۴۶.۴ میلیارد متر مکعب رسیده است.
از آنجایی که تولید داخلی نمی‌تواند نیازها را برآورده کند، وابستگی هند به انرژی خارجی بسیار زیاد است. بر اساس آمار پلتفرم Oily AIMS، در سال ۲۰۲۳، وابستگی هند به واردات نفت ۸۸.۲٪ و به گاز طبیعی ۵۱.۵٪ بوده است. بر اساس گزارش KPMG با عنوان «Statistical Review of World Energy»، هزینه واردات انرژی هند در سال ۲۰۲۲، ۵۰۴.۵ میلیارد دلار بوده و در سطح جهانی در رتبه سوم قرار داشته است و تنها پس از چین و ژاپن قرار می‌گیرد.

هند، به شدت کمبود نفت دارد

چنین وابستگی بالایی به خارج، هند را در برابر نوسانات قیمت انرژی جهانی بسیار آسیب‌پذیر کرده است.
نگران‌کننده‌تر اینکه، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در گزارش خود پیش‌بینی کرده است که هند منبع اصلی رشد تقاضای نفت خواهد بود و از اکنون تا سال ۲۰۳۵، تقاضای نفت این کشور روزانه نزدیک به ۲ میلیون بشکه افزایش خواهد یافت. در حالی که S&P Global پیش‌بینی می‌کند که تقاضای نفت هند تا سال ۲۰۳۰ به ۵.۵۴ میلیون بشکه در روز برسد.
پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۰، تقاضای نفت هند حتی به ۸ میلیون بشکه در روز برسد

در دهه آینده، مصرف نفت هند با نرخ رشد سالانه ۴٪ تا ۵٪ افزایش خواهد یافت که این امر بحران کمبود نفت را تشدید خواهد کرد.
در مواجهه با کمبود انرژی، دولت هند سیاست خارجی فعال انرژی را در پیش گرفته و با ایجاد روابط همکاری با کشورهای غنی از انرژی در خاورمیانه، آفریقا و آسیای مرکزی، ثبات عرضه انرژی خود را تضمین می‌کند.
همکاری انرژی هند با کشورهای خاورمیانه بسیار نزدیک است و خاورمیانه مهمترین منبع نفت و گاز طبیعی هند نیز محسوب می‌شود. بر اساس آمار وزارت نفت هند، در سال ۲۰۲۲، هند حدود ۶۰٪ از نفت خام خود را از کشورهایی مانند عربستان سعودی، عراق و امارات متحده عربی وارد کرده است.
اگرچه هند از کشورهای خاورمیانه دور نیست، اما قیمت نفت خاورمیانه ارزان نیست و به دلیل پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی و نوسانات قیمت در خاورمیانه، واردات پایدار نیست.
به عنوان مثال، در جریان انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹، هزینه واردات نفت هند دو برابر شد و از ۱۶.۷۷ میلیارد روپیه در سال ۱۹۷۸ به ۳۲.۶۹۹ میلیارد روپیه در سال ۱۹۷۹ افزایش یافت که ۳۵.۸٪ از کل واردات آن سال را تشکیل می‌داد. در عین حال، افزایش قیمت نفت خام جهانی به طور قابل توجهی هزینه انرژی هند را افزایش داده و فشار بر ارز خارجی هند را بیشتر می‌کند.
بنابراین، هند فعالانه همکاری با سایر کشورهای تامین کننده انرژی را نیز ترویج می‌کند تا منابع واردات انرژی خود را متنوع سازد.
در سال ۲۰۰۵، چین و هند بیانیه مشترکی را امضا کردند که به وضوح بر تشویق نهادها و شرکت‌های مربوطه دو کشور برای انجام همکاری‌های انرژی تأکید داشت. پس از آن، شرکت‌های دو کشور به طور مداوم تلاش‌های همکاری خود را در زمینه انرژی افزایش دادند، از جمله مشارکت در خرید میدان نفتی آفرا در سوریه از یک شرکت کانادایی.
هند همچنین در حال تقویت تجارت و همکاری خود با ایالات متحده در زمینه گاز شیل است. در سال ۲۰۱۲، شرکت‌های دولتی هند Oil India Ltd و Indian Oil Corp به طور مشترک ۳۰٪ سهام دارایی‌های شیل نیوبرارا شرکت Carrizo Oil & Gas مستقر در هوستون در کلرادو را خریداری کردند.
هند همچنین همکاری‌های متعددی در زمینه نفت و گاز با روسیه در مناطق قطب شمال و خاور دور انجام داده و واردات LNG (گاز طبیعی مایع) خود را افزایش داده است.
در زمینه بازار متلاطم انرژی جهانی، هند علاوه بر همکاری فعالانه با سایر کشورهای تامین کننده انرژی، برای صرفه‌جویی در هزینه‌های انرژی، تمام تلاش خود را برای یافتن فرصت‌های خرید ارزان انجام می‌دهد.
به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۲، به دلیل درگیری روسیه و اوکراین و تحریم‌های اعمال شده بر روسیه توسط ایالات متحده، اتحادیه اروپا و کشورهای عضو G7، هند از این فرصت استفاده کرد و مقادیر زیادی نفت و گاز تخفیف‌دار روسیه را خریداری کرد. در سال مالی ۲۰۲۲-۲۰۲۳، ارزش واردات نفت خام هند از روسیه نزدیک به ۱۳ برابر افزایش یافت و از کمتر از ۲.۵ میلیارد دلار در سال مالی قبل به بیش از ۳۱ میلیارد دلار رسید.
بر اساس داده‌های Kotak Securities، از آوریل تا اکتبر ۲۰۲۲، واردات نفت خام روسیه توسط هند به دلار بیش از ۱۲ برابر افزایش یافته است. در این مدت، ۱۹٪ از واردات نفت خام هند از روسیه بوده و میانگین تخفیف ۱۵ دلار در هر بشکه بوده است که حدود ۳ میلیارد دلار برای این کشور صرفه‌جویی به همراه داشته است.
خرید نفت تخفیف‌دار روسیه نه تنها به هند اجازه می‌دهد تا در هزینه‌های واردات خود صرفه‌جویی زیادی کند، بلکه می‌تواند نفت و گاز ارزان خریداری شده را به اروپا نیز بفروشد و ضمن سوءاستفاده از بحران، سود زیادی نیز کسب کند و به اصطلاح «قوی‌ترین فروشنده دست دوم تاریخ» لقب بگیرد.
برای حل مشکل کمبود نفت، هند علاوه بر خرید نفت از خارج، تلاش‌های اکتشافی خود را نیز افزایش داده است، به ویژه اکتشاف در حوضه‌های رسوبی.
در حال حاضر تنها ۲۳ درصد از حوضه‌های رسوبی هند به طور متوسط یا عمیق اکتشاف شده‌اند. بر اساس داده‌های S&P Global Commodity Insights، حوضه‌های نوع II و III هند، از جمله ماهانادی، دریای آندامان، بنگال و کرالا-کنکان، تاکنون اساساً اکتشاف نشده‌اند. تخمین زده می‌شود که پتانسیل هیدروکربن کشف نشده در این چهار حوضه حدود ۲۲ میلیارد بشکه معادل نفت باشد.
با این حال، تکیه بر توانایی‌های داخلی هند برای انجام این اکتشافات دشوار است، بنابراین دولت هند از طریق سیاست مجوز باز زمین (OALP) به شرکت‌های بالادستی اجازه داده است تا مناطق اکتشاف نفت و گاز را تعیین کنند.
هاردیپ سینگ پوری، وزیر نفت هند، اظهار داشت که تا سال ۲۰۳۰، صنعت بالادستی هند فرصت‌های سرمایه‌گذاری به ارزش ۱۰۰ میلیارد دلار را ارائه می‌دهد و از سرمایه‌گذاران خارجی و خصوصی دعوت کرد تا به ۲۶ حوضه رسوبی هند، که بیشتر آن‌ها هنوز اکتشاف نشده‌اند، توجه کنند.
به منظور ترویج سرمایه‌گذاری در اکتشاف و تولید نفت و گاز داخلی، دولت هند همچنین سیاست مجوز اکتشاف نفت و گاز را معرفی کرده و مکانیسم تقسیم سود را اصلاح کرده است. شرکت‌های توسعه نفت و گاز از زمان شروع تولید به جای انتظار برای بازگشت سرمایه، سود را با دولت تقسیم می‌کنند.
انتظار می‌رود این اصلاحات آزادی بازاریابی و قیمت‌گذاری گاز طبیعی را تضمین کرده، سرمایه‌گذاری خارجی و خصوصی را جذب کرده و تولید نفت و گاز داخلی را افزایش دهد.
S&P Global معتقد است که دریای آندامان کانون اکتشافات پیشرو است. ONGC و Oil India دارای بلوک‌های OALP در منطقه دریای آندامان هستند. هند هنوز منتظر شرکت‌های نفتی بین‌المللی با تخصص در اکتشافات آب‌های عمیق و فوق عمیق است تا در مناقصات OALP فعلی و آتی شرکت کرده و این مناطق پیشرو را کشف کنند.
علاوه بر این، مناطقی که قبلاً به تولید رسیده یا اکتشاف آن‌ها به پایان رسیده است نیز باید تلاش بیشتری صورت گیرد. نرخ بازیافت تولید از میادین نفتی و گازی بالغ هند ۳۵ درصد است، در حالی که میانگین جهانی ۴۰ تا ۴۵ درصد است، که نشان می‌دهد فضای زیادی برای بهبود وجود دارد.
هند علاوه بر تشویق سرمایه‌گذاری ویژه برای افزایش تولید از میادین نفتی و گازی بالغ، سرعت توسعه میادین نفتی و گازی کشف شده، به ویژه میادینی که به دلیل مشکلات اقتصادی هنوز به تولید نرسیده‌اند، را نیز تسریع می‌کند. دولت هند در حال بررسی استفاده از مکانیسم‌های قیمت‌گذاری انعطاف‌پذیرتر و سازگار با بازار و همچنین تسریع روند تأییدیه برای به تولید رساندن موفقیت‌آمیز این میادین است.
اگرچه افزایش منابع مهم است، اما صرفه‌جویی نیز نباید نادیده گرفته شود. هند در حال برنامه‌ریزی برای تسریع تنوع ساختار انرژی خود و جستجو برای گذار از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های تجدیدپذیر است و سرمایه‌گذاری‌های زیادی در زمینه‌هایی مانند انرژی خورشیدی و بادی انجام داده است.
مشابه هدف دوگانه کربن چین، دولت هند نیز هدف دستیابی به «کربن خالص صفر» تا سال ۲۰۷۰ را تعیین کرده و ابتدا بر بخش‌های برق خانگی و پخت و پز پاک تمرکز کرده است.
در زمینه برق خانگی، مقدار زیادی انرژی تجدیدپذیر (مانند انرژی خورشیدی) اضافه شده است. در زمینه کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی در پخت و پز، استفاده از انرژی‌های پاک تشویق شده و راه حل‌های پخت و پز پاک‌تر و تامین برق خارج از شبکه، از جمله تغییر به استفاده از سلول‌های فتوولتائیک برای پخت و پز و شارژ، ترویج می‌شود.
در عین حال، هند در حال افزایش سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک مانند انرژی هسته‌ای و گاز طبیعی برای دستیابی به ساختار انرژی متعادل‌تر است. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، هند امیدوار است ظرفیت نصب شده هسته‌ای خود را از ۸.۱۸ گیگاوات فعلی به ۶۳ گیگاوات در دهه آینده افزایش دهد.
اگرچه این هدف نسبتاً نامعقول به نظر می‌رسد، اما با در نظر گرفتن اینکه این هند است، منطقی به نظر می‌رسد. این امر همچنین به طور جانبی نشان می‌دهد که شکاف در نفت و گاز هند چقدر بزرگ است.
در زمینه بهبود کارایی مصرف انرژی، دولت هند اهمیت زیادی به ترویج خودروهای برقی و سیستم‌های حمل و نقل عمومی می‌دهد. بر اساس برنامه‌ریزی وزارت حمل و نقل هند، این کشور امیدوار است تا سال ۲۰۳۰ به هدف سهم ۳۰ درصدی خودروهای برقی از کل فروش دست یابد. در صورت تحقق این هدف، وابستگی بیش از حد به نفت به طور موثری کاهش خواهد یافت.
مشکل کمبود نفت هند یک چالش پیچیده و سیستمی است که هم به منابع طبیعی آن مربوط می‌شود و هم ارتباط نزدیکی با نظام اجتماعی، توسعه اقتصادی، رشد جمعیت و تغییر ساختار صنعتی آن دارد و نیازمند یک برنامه‌ریزی جامع استراتژیک است. در حال حاضر هند از طریق همکاری‌های دیپلماتیک، گذار به انرژی و سایر روش‌ها در حال مقابله با چالش کمبود انرژی است.
اگرچه هند برنامه‌های خوبی برای حل بحران انرژی دارد، اما واقعاً چه مقدار از آن می‌تواند محقق شود، مشخص نیست. به هر حال، در این جهان، هر سطحی را می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد: خفیف، متوسط، شدید و هند.

ـ تحقیق | وی لیانگ: هندِ کم‌نفت و کم‌گاز چقدر به خاورمیانه وابسته است؟ – وب‌سایت ناظر
ـ هند نفت و گاز زیادی ندارد و بیش از ۹۵ درصد تولید برق حرارتی آن از زغال سنگ است.
ـ روابط انرژی هند و خاورمیانه از منظر امنیت انرژی – ajcass
ـ انتخابات هند: ظرفیت پالایش، تولید نفت خام و ذخیره‌سازی در صدر دستور کار نفتی دولت جدید قرار دارد.
ـ پوری، وزیر نفت هند، گفت که تقاضای هند برای نفت و گاز همچنان ادامه خواهد داشت و نیاز به تلاش بیشتر در بالادست دارد.
ـ چالش‌های زیادی برای افزایش تولید نفت و گاز داخلی هند وجود دارد.
ـ با جذب ۲۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، هند اصلاحات منابع نفت و گاز را آغاز می‌کند – China Business Network
ـ گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، اثربخشی سیاست انرژی هند را تحلیل می‌کند —- آکادمی مشاوره استراتژیک علم و فناوری چین
ـ هدف کربن خنثی ۲۰۷۰ هند: کاهش کربن، کاهش انتشار، کاهش اختلافات – حساب رسمی پنگپای در پلتفرم دولتی – The Paper
ـ آیا گاز طبیعی می‌تواند شکاف گذار انرژی هند را پر کند؟ https://oilprice.com/Energy/Natural-Gas/Can-Natural-Gas-Bridge-the-Gap-in-Indias-Energy-Transition.html
ـ هند در احیای انرژی بالادستی، حوضه‌های رسوبی اکتشاف نشده را توسعه خواهد داد https://www.spglobal.com/commodityinsights/zh/market-insights/latest-news/oil/071224-india-to-tap-unexplored-sedimentary-basins-in-upstream-energy-revival
ـ هیئت هندی می‌گوید استراتژی واردات نفت خام روسیه از «هرج و مرج» در بازار نفت جلوگیری کرده است. https://www.spglobal.com/commodityinsights/zh/market-insights/latest-news/oil/122823-india-panel-says-russian-crude-import-strategy-prevented-havoc-in-oil-market
ـ https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2037046