روسیه امروز
ترجمه مجله جنوب جهانی

در آشپزخانه طاقت‌فرسای یک مدرسه ابتدایی در سیتارپور، تقریباً ۸۰ کیلومتری لکنو، سونیتا دوی ۴۵ ساله، بیش از ده سال است، با دقت یک دیگ بزرگ دال را هم می‌زند. بخار بلند می‌شود و عینکش را تار می‌کند، اما دستانش با دقت حرکت می‌کنند.
سونیتا تنها یکی از نزدیک به ۲,۵ میلیون زنی در سراسر هند است که ستون فقرات طرح غذای نیمروزی این کشور را تشکیل می‌دهند، طرحی که اکنون رسماً به نام پرادان مانتری پوشان شاکتی نیرمان (PM-POSHAN) شناخته می‌شود – برنامه‌ای که روزانه ۱۲۰ میلیون کودک را در ۱,۱ میلیون مدرسه در سراسر کشور تغذیه می‌کند.
تاریخچه این برنامه به سال ۱۹۲۵ برمی‌گردد، زمانی که برای اولین بار برای کودکان محروم در شرکت شهرداری مدرس، در چنای امروزی در جنوب، معرفی شد. این ابتکار در اواسط دهه ۱۹۸۰، زمانی که ایالت‌هایی از جمله گجرات، کرالا و تامیل نادو برنامه‌های غذای پخته شده را با استفاده از منابع خود همگانی کردند، شتاب گرفت. نقطه عطف در ۱۵ اوت ۱۹۹۵ رخ داد، زمانی که دولت برنامه ملی حمایت تغذیه‌ای از آموزش ابتدایی را راه‌اندازی کرد که تا سال‌های ۱۹۹۷-۹۸ در سراسر کشور فعال شد.
در ۲۸ نوامبر ۲۰۰۱، دادگاه عالی به تمام دولت‌های ایالتی و مناطق اتحادیه‌ای دستور داد تا طرح غذای نیمروزی را اجرا کنند، که بر اساس آن به هر کودک در هر مدرسه دولتی و مدارس تحت حمایت دولت، یک وعده غذای پخته شده با حداقل ۳۰۰ کیلوکالری و ۸ تا ۱۲ گرم پروتئین در روز به مدت حداقل ۲۰۰ روز در سال ارائه می‌شد. دامنه این برنامه در سال ۲۰۰۲ به طور قابل توجهی گسترش یافت تا کودکانی را که در مراکز آموزشی در مناطقی که مدارس دولتی و تحت حمایت دولت در دسترس نیستند، تحصیل می‌کنند نیز شامل شود.
اکثر ایالت‌های هند تا سال ۲۰۰۳ شروع به ارائه وعده‌های غذایی گرم و پخته کردند و در نهایت، تا سال ۲۰۰۶ حدود ۱۲۰ میلیون دانش‌آموز تحت پوشش این برنامه قرار گرفتند، که اکنون به عنوان بزرگترین برنامه غذایی مدرسه در جهان شناخته می‌شود.
به گزارش سازمان غیردولتی هندی «حقوق کودکان و شما» (CRY)، طرح غذای نیمروزی تأثیر بسزایی بر جنبه‌های مختلف آموزش و سلامت کودکان داشته است، از جمله «کاهش چشمگیر سوءتغذیه در میان کودکانی که از این برنامه بهره‌مند می‌شوند.» مطالعات متعدد نیز بهبود عملکرد تحصیلی در میان ذینفعان این طرح را نشان داده‌اند. این برنامه همچنین در کاهش نابرابری‌های جنسیتی در آموزش نقش داشته است و دختران نرخ ثبت‌نام بالاتری در مدارسی که این وعده‌های غذایی را ارائه می‌دهند، نشان می‌دهند.
حمایت شکننده
با این حال، برای میلیون‌ها کارگر طرح غذای نیمروزی، واقعیت در میدان عمل بسیار بی‌رحمانه است.
از سال ۲۰۱۲، سونیتا هر روز وعده‌های غذایی برای صدها کودک گرسنه مدرسه تهیه کرده است، اما دستمزد او در ازای کارش به چند پنی ناچیز می‌رسد. سونیتا در حالی که عرق از پیشانی‌اش پاک می‌کند، توضیح می‌دهد: «حدود ۱۰ سال پیش با ۵۰۰ روپیه (۰.۵ دلار) در ماه شروع کردم. اکنون ماهانه ۲۰۰۰ روپیه (۲۳ دلار) دریافت می‌کنم. مدیریت با چنین تورم بالایی دشوار است، اما هر وقت در مورد افزایش دستمزدمان سوال می‌کنیم، فقط به ما می‌گویند که روزی حقوقمان را افزایش میدهند ولی هیچ‌کس به ما نمی‌گوید چه کی زمان آن فرامیرسد.»
این زن می‌گوید مدرسه‌ای که در آن کار می‌کند در روستای او واقع شده است و به همین دلیل جستجوی کار در جای دیگر دشوار است. کار در روستا امن‌تر از رفتن به بیرون برای یافتن شغل است. او با وجود دستمزد پایین، اذعان می‌کند که پولی که به دست می‌آورد به حمایت از خانواده‌اش کمک می‌کند. او اضافه می‌کند که نه تنها این، بلکه این برنامه به فرزندان سونیتا نیز کمک می‌کند تا وعده‌های غذایی مناسبی دریافت کنند.
او به روسیه امروز گفت: «من از نظر مالی وضعیت خوبی ندارم و به همین دلیل اینجا کار می‌کنم. بزرگترین کمکی که از کار کردن در اینجا می‌گیرم این است که فرزندانم که در همین مدرسه ابتدایی درس می‌خوانند نیز از این غذاها دریافت می‌کنند و دیدن اینکه پسر هفت ساله‌ام به درستی غذا می‌خورد، خیالم را بسیار راحت می‌کند، زیرا در خانه نمی‌توانم سه وعده غذایی همراه با شیر و تخم‌مرغ را برای او تضمین کنم.»
بسیاری از آشپزها مانند سونیتا در نقاط مختلف کشور به طور متوسط ۲۰۰۰ روپیه در ماه – حدود ۶۷ روپیه در روز (۰.۸۰ دلار) – حقوق دریافت می‌کنند. این دستمزد برای کار کردن در آشپزخانه‌های مدرسه در گرمای سوزان به مدت ۶ تا ۷ ساعت در روز است.
جیوتی سینگ از بوپال مادیا پرادش و میرا جاتاو از منطقه اودهم سینگ ناگار اوتاراکند داستان‌های مشابهی با سونیتا دارند. جیوتی توضیح می‌دهد که او فقط ۹ تا ۱۰ ماه در سال با حقوق ماهانه ۲۰۰۰ روپیه کار می‌کند، در حالی که میرا حتی کمتر، یعنی ۱۶۵۰ روپیه در ماه یا فقط ۵۵ روپیه (۰.۶ دلار) در روز دریافت می‌کند.
میرا که ۱۲ سال است به عنوان آشپز کار می‌کند، می‌گوید: «چطور کسی می‌تواند با ۱۶۵۰ روپیه در ماه زنده بماند؟ حمایت از یک خانواده که جای خود دارد.» «قیمت هر کیلو سبزیجات حداقل ۴۰ تا ۵۰ روپیه است. حتی نمی‌توانیم به میوه فکر کنیم. قیمت دال و روغن هر ماه افزایش می‌یابد. ما حتی زمین کشاورزی برای کشت غذای خودمان نداریم.»
او با ناامیدی آشکار اضافه می‌کند: «ما فقط ۵۵ روپیه برای یک روز کامل کار دریافت می‌کنیم. و بدتر از همه این است که همین مبلغ ناچیز هم به موقع پرداخت نمی‌شود. گاهی اوقات ۶ تا ۷ ماه برای دریافت دستمزدمان منتظر می‌مانیم.»
در بیشتر ایالت‌ها، آشپزهایی که به عنوان دستیار در این برنامه کار می‌کنند، هنوز بر اساس نرخ تعیین شده در سال ۲۰۰۹ – ۱۰۰۰ روپیه (۱۱ دلار) در ماه – حقوق دریافت می‌کنند. این بدان معناست که دستمزدها برای ۱۵ سال بدون تغییر باقی مانده است.

محاسبات

در حالی که دولت‌های ایالتی می‌توانند این مبلغ را بنا به صلاحدید خود افزایش دهند، دولت مرکزی ۶۰ درصد از مبلغ تعیین شده را تأمین می‌کند و دولت‌های ایالتی ۴۰ درصد باقی‌مانده را پوشش می‌دهند. در ایالت‌های کوهستانی، این نسبت تقسیم ۹۰ به ۱۰ است. آشپزها معمولاً حق‌الزحمه خود را برای ده ماه دریافت می‌کنند و دو ماه تعطیلات تابستانی در ماه مه و ژوئن از آن مستثنی است.
دولت مرکزی در پاسخ به یک سوال پارلمانی فاش کرد که کرالا با پرداخت ۱۲۰۰۰ روپیه (۱۴۰ دلار) در ماه بالاترین میزان را دارد، در حالی که دهلی، گوا و چندین ایالت شمال شرقی از جمله دیگران در حداقل ۱۰۰۰ روپیه باقی مانده‌اند. حداقل دستمزد ملی ۵۳۴۰ روپیه (۶۲ دلار) در ماه یا حدود ۱۷۸ روپیه (۲ دلار) در روز است.
با این حال، از آنجایی که آشپز-کمک‌ها (CCHs) به عنوان کارگر شناخته نمی‌شوند، دولت موظف به پرداخت حداقل دستمزد به آنها نیست. دولت در پاسخ‌های پارلمانی بارها اعلام کرده است که «CCHها کارگران افتخاری هستند که برای ارائه خدمات اجتماعی پیشقدم شده‌اند.»
رکود در دستمزد کارگران طرح غذای نیمروزی در تضاد آشکار با سایر پرداختی‌های دولتی قرار دارد. طی ۱۲ سال گذشته، حقوق نمایندگان مجلس سه برابر شده و اکنون به ۱۰۰۰۰۰ روپیه (۱۱۶۰ دلار) در ماه رسیده است. کارمندان تازه‌کار دولتی شاهد افزایش حقوق اولیه خود از ۲۵۵۰ روپیه (۳۰ دلار) به ۷۰۰۰ روپیه (۸۱ دلار) تحت کمیسیون ششم پرداخت در سال ۲۰۰۸ و سپس به ۱۸۰۰۰ روپیه (۲۰۹ دلار) پس از کمیسیون هفتم پرداخت در سال ۲۰۱۵ بودند. در همین حال، کارگران طرح غذای نیمروزی از نظر اقتصادی در زمان منجمد شده‌اند.
در حالی که دستمزد آشپزهای مدرسه به سختی افزایش یافته است، نرخ تورم خرده‌فروشی هند طی ده سال گذشته دو برابر شده است. اگرچه تورم خرده‌فروشی در ماه‌های اخیر تحت کنترل درآمده است – طبق اعلام وزارت آمار، در فوریه ۲۰۲۵، ۳.۶۹ درصد بوده است، در مقایسه با ۵.۰۹ درصد در سال گذشته و اوج نزدیک به ۷ درصد در نوامبر ۲۰۲۰ – اقشار آسیب‌پذیر جامعه با افزایش هزینه‌های مواد غذایی با مشکلاتی روبرو شده‌اند.

برآورده کردن مطالبات

در ۳ دسامبر ۲۰۲۴، صدها کارگر طرح غذای نیمروزی از ۱۴ ایالت تحت پرچم فدراسیون کارگران طرح غذای نیمروزی هند در جانتار-مانتار در دهلی نو تجمع کردند. مطالبات آنها شامل رسمی‌سازی شغل، حداقل دستمزد ۲۶۰۰۰ روپیه (۳۰۱ دلار) در ماه برای تمام ۱۲ ماه سال، مزایای تأمین اجتماعی و مقررات بازنشستگی بود. این نوع تجمعات در طول سال‌ها در سراسر کشور رایج شده است، اما مطالبات اصلی کارگران هنوز برآورده نشده است.
مالینی مستا، دبیرکل فدراسیون کارگران طرح غذای نیمروزی هند می‌گوید: «بسیار ناراحت‌کننده است که دولت مرکزی که ادعای توانمندسازی زنان را دارد، طی ۱۱ سال گذشته حتی یک روپیه هم به حق‌الزحمه کارگران طرح غذای نیمروزی اضافه نکرده است.»
او اضافه می‌کند که کارگران طرح غذای نیمروزی باید مانند معلمان و سایر کارکنان برای ۱۲ ماه حقوق دریافت کنند و نباید کمتر از ۲۶۰۰۰ روپیه (حدود ۳۰۰ دلار) باشد. «باید بودجه بیشتری برای این طرح در نظر گرفته شود. این برنامه حدود ۳۰ سال است که اجرا می‌شود، اما کارگرانی که سال‌ها در آن کار کرده‌اند، پس از بازنشستگی هیچ چیز دریافت نمی‌کنند. کارگران در حین پخت و پز در ساعات مدرسه آسیب می‌بینند، برخی حتی فوت می‌کنند، اما هیچ مقرراتی برای کمک مالی وجود ندارد.»
پانکاج کومار از انجمن آشپزهای مدارس ایالت بیهار نگرانی‌های او را تکرار می‌کند. او گفت که اتحادیه او مدت‌هاست خواستار حق‌الزحمه ۲۱۰۰۰ روپیه‌ای (۲۴۳ دلار) برای آشپزها، وضعیت کارمندی ایالتی و لغو آشپزخانه‌های متمرکز شده است. «آشپزها فقط برای ۱۰ ماه حقوق دریافت می‌کنند. علاوه بر آشپزی، کارهای دیگری نیز در مدارس به آنها محول می‌شود. حتی مجبور به شستن ظروف هستند. در مقابل، آنها فقط ۱۶۵۰ روپیه در ماه در این ایالت دریافت می‌کنند، یعنی ۵۵ روپیه در روز. آیا کسی می‌تواند با چنین مبلغ ناچیزی خانواده‌ای را اداره کند؟»
مقامات اذعان می‌کنند که درخواست‌های منظمی برای افزایش دستمزد دریافت می‌کنند، اما می‌گویند تا زمانی که تخصیص بودجه صورت نگیرد، دستمزدها قابل افزایش نیست. ان. کومار، معاون مدیر سازمان طرح غذای نیمروزی اوتار پرادش، به RT گفت: «ما در حال حاضر بیشتر از بسیاری از ایالت‌ها پرداخت می‌کنیم و تلاش می‌کنیم اطمینان حاصل کنیم که کارگران تا حد امکان کار دریافت می‌کنند.»
همانطور که سونیتا روز بعد به آشپزخانه خود بازمی‌گردد، واقعیت بدون تغییر باقی می‌ماند. او به تغذیه کودکان کشور با مبلغی کمتر از هزینه سبزیجاتی که می‌پزد، ادامه خواهد داد. او نیز مانند میلیون‌ها همکار خود در سراسر هند، پابرجا می‌ماند – یک حامی ضروری اما اغلب نادیده گرفته شده بزرگترین برنامه غذایی مدرسه در جهان، که منتظر شناخت است که همیشه دست نیافتنی به نظر می‌رسد.