کاخ سفید و وزیر خزانهداری آمریکا از تنش کاستهاند، ترامپ هم لحن خود را نرمتر کرده: قصد ندارد با چین برخوردی سختگیرانه داشته باشد
نویسنده: لی ییاو
ترجمه: مجله جنوب جهانی
در پی افشای سخنان وزیر خزانهداری آمریکا، «بِیسِنت» در روز ۲۲ آوریل که در آن به سرمایهگذاران اذعان کرده بود بنبست فعلی در تنشهای گمرکی میان آمریکا و چین «قابل دوام نیست» و پیشبینی کرده بود که در «مدت زمان کوتاهی» این وضعیت کاهش خواهد یافت، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نیز بار دیگر نشانههایی از عقبنشینی نشان داد.
طبق گزارش آسوشیتدپرس در روز ۲۳ آوریل، ترامپ روز سهشنبه (۲۲ آوریل) در دفتر بیضیشکل کاخ سفید اعلام کرد که در جریان مذاکرات تعرفهای، قصد ندارد با چین «سختگیرانه» برخورد کند و با ابراز خوشبینی گفت که میتوان «در زمانی نسبتاً کوتاه» به توافقی با چین دست یافت و تعرفه سنگین ۱۴۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از چین را «بهطور چشمگیری کاهش» داد.
وقتی از او پرسیده شد آیا با چین برخوردی سختگیرانه خواهد داشت، پاسخ داد: «نه، من نمیگویم که قصد دارم با چین سخت برخورد کنم. ما با آنها رفتاری بسیار دوستانه خواهیم داشت، و آنها هم با ما دوستانه برخورد خواهند کرد، سپس خواهیم دید چه میشود.»
او در ادامه و در پاسخ به سوالی دیگر گفت: «اگر با چین به توافقی نرسیم، تنها کافی است ارقام تعرفهها را مشخص کنیم.»
روزنامه یواسای تودی گزارش داد، با آنکه هنوز مذاکرات رسمی تجاری میان آمریکا و چین آغاز نشده، ترامپ همچنان با اعتماد به نفس صحبت میکند: «این توافق برای همه منصفانه است. من فکر میکنم این روند (مذاکرات) بهزودی به پایان خواهد رسید.»
ترامپ در پاسخهای بعدی نیز بار دیگر تاکید کرد که قصد ندارد سطح تعرفههای فعلی علیه چین را افزایش دهد. او گفت که تعرفه ۱۴۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از چین «خیلی بالا است، اما برای همیشه در همین سطح نخواهد ماند.»
وقتی پرسیده شد که این تعرفه چقدر کاهش خواهد یافت، پاسخ داد: «بهطور چشمگیری کاهش خواهد یافت. اما به صفر نخواهد رسید.» سپس یکبار دیگر به ادعای بیاساس خود اشاره کرد که «چین در گذشته از تجارت بدون تعرفه با آمریکا سوءاستفاده کرده است.»
خبرگزاری Axios اشاره کرد، کمی پیش از این سخنان ترامپ، دولت آمریکا دو خبر مرتبط با تعرفههای چین منتشر کرد که همگی از نرمتر شدن موضع واشینگتن حکایت داشتند.
نخستین مورد، اظهارات وزیر خزانهداری آمریکا، بِیسِنت، بود که به عنوان رهبر مذاکرات گمرکی شناخته میشود. او همان روز و در یک سخنرانی پشت درهای بسته هشدار داد که وضعیت پرتنش فعلی میان آمریکا و چین «دوامپذیر نیست» و به سرمایهگذاران گفت که در سطح فعلی تعرفهها، «هیچکس فکر نمیکند این وضعیت قابل ادامه باشد.»
در عین ابراز نگرانی، بِیسِنت تلاش کرد سرمایهگذاران را نیز آرام کند و پیشبینی کرد که جنگ تجاری با چین که ترامپ آغاز کرده، «در زمانی بسیار کوتاه» فروکش خواهد کرد. هرچند اذعان کرد که هنوز هیچ مذاکرهای آغاز نشده و روند مذاکرات نیز ممکن است «طولانی و فرسایشی» باشد.
یکی از شرکتکنندگان در آن نشست خصوصی سرمایهگذاری که توسط بانک جیپی مورگان در واشینگتن برگزار شد، نقل کرد که بِیسِنت وضعیت فعلی را «عملاً نوعی تحریم تجاری» توصیف کرده و تاکید داشته که هدف آمریکا از اعمال تعرفهها «جدایی از چین نیست.» او همچنین ابراز امیدواری کرده که چشمانداز کاهش تنش میان دو قدرت اقتصادی، «برای بازارها و جهان خبر خوبی باشد.»
بنا به گزارش CNBC، بهمحض پایان اظهارات بِیسِنت، بازار سهام آمریکا که از روز قبل روندی نزولی داشت، با جهشی قابل توجه روبهرو شد و شاخصهای اصلی بازار در معاملات بعدازظهر بیش از ۲ درصد رشد کردند.
ترامپ نیز در نشست خبری کاخ سفید این رشد بازار را تایید کرد. اما زمانی که خبرنگاران بارها از او درباره اظهارات بِیسِنت پرسیدند، از پاسخگویی طفره رفت و صرفاً با جملاتی کلی مانند «ما با چین روابط خوبی داریم» یا «ما چیزهایی داریم که آنها میخواهند» از پاسخ مستقیم اجتناب کرد. گاردین تحلیل کرد که ترامپ عمداً نمیخواهد تایید کند که تقابل تعرفهای با چین ادامهپذیر نیست.
Axios همچنین نوشت، سخنگوی کاخ سفید، لِویت، نیز در پاسخهای خود در همان روز، نگرشی مشابه بِیسِنت نشان داد و از پیشرفت در مسیر مذاکرات با چین سخن گفت.
با وجود اینکه هیچیک از آنها نگفتند که مذاکرات رسمی آغاز شده، لِویت اعلام کرد ترامپ میخواهد مردم بدانند که دولت آمریکا «در مسیر توافق احتمالی با چین پیشرفت خوبی داشته» و در حال «ایجاد زیرساختهای لازم برای این توافق» است.
او گفت: «همه چیز در حال حرکت به سوی مسیر درست است.»
Axios معتقد است، همصدایی این سه نفر در همان روز حاکی از آن است که کاخ سفید در حال عقبنشینی از موضع تهاجمی در جنگ تجاری با چین است؛ چراکه این جنگ موجب کاهش رشد اقتصادی آمریکا و نوسان شدید بازارهای مالی شده است.
بلومبرگ نیز گزارش داد که دولت آمریکا برای آرام کردن بازارها، تلاش دارد پیشرفت در مذاکرات تجاری را برجسته نشان دهد. لِویت در کنفرانس خبری سهشنبه اعلام کرد که ۱۸ کشور پیشنهادهای تجاری خود را به کاخ سفید ارائه کردهاند و تیم ترامپ در همین هفته با نمایندگان ۳۴ کشور دیدار خواهد داشت تا درباره توافقهای ممکن گفتوگو کنند.
با این حال، لِویت جزئیاتی درباره پیشرفت واقعی مذاکرات ارائه نکرد و هنگامی که درباره مذاکرات مورد انتظار با چین سؤال شد، بهطور کلی از پاسخ دادن خودداری کرد.
به گفته CNBC، اگرچه چین پیشتر گفته بود که دیگر به «بازی ارقام تعرفهای آمریکا» توجهی نخواهد داشت، اما نشانههایی وجود دارد که چین اکنون بیشتر به ابزارهای غیرتعرفهای برای پاسخ به آمریکا روی آورده است. از جمله، گسترش محدودیت بر صادرات مواد معدنی نادر، و قرار دادن چند شرکت آمریکایی در فهرست «نهادهای غیرقابل اعتماد» و آغاز تحقیقات ضدانحصاری علیه آنها. تازهترین گزارشها درباره شرکت بوئینگ نیز موجب نگرانی طرف آمریکایی شده است.
بر اساس تحلیلها، چین همچنان ابزارهای قدرتمند غیرتعرفهای برای فشار متقابل در اختیار دارد. شو جیانوی، اقتصاددان ارشد بانک فرانسوی Natixis در منطقه چین بزرگ، گفت: «در نهایت، تنها زمانی کشوری ممکن است موضع خود را نرم کند که آسیب کافی به خودش وارد شده باشد.»
فایننشال تایمز در ۱۵ آوریل به نقل از جولیان ایوانز-پریچارد، اقتصاددان ارشد امور چین در مؤسسه Capital Economics نوشت: «تنها با نگاه به واکنش بازار، میتوان گفت که در حال حاضر این آمریکاست که بیشتر درد را احساس میکند… فشار بر آمریکا بیشتر است تا به میز مذاکره بازگردد.»
یانِیس واروفاکیس، وزیر پیشین دارایی یونان، در گفتوگو با Observer گفت که ترامپ از تعرفهها بهعنوان سلاح استفاده میکند، نه صرفاً برای مقابله با چین یا اتحادیه اروپا، بلکه این یک راهبرد عامدانه برای حفظ سلطه جهانی و قدرت داخلی آمریکا است.
او هشدار داد: «اگر این راهبرد به بهای تحمیل سختیهای گسترده به مردم آمریکا تمام شود، باز هم آن را متوقف نخواهند کرد. به دوستان چینی خود توصیه میکنم که وضعیت را دستکم نگیرند. تصور نکنند که اگر آمریکا به نقطه درد رسید، عقبنشینی خواهد کرد.» او تأکید کرد: تنها زمانی سیاستها تغییر میکنند که طبقه حاکم آمریکا متحمل هزینهای سنگین شود – این معیار نهایی در تعیین مسیر رویدادهاست.
واروفاکیس همچنین گفت اگر دولت ترامپ بر انزواگرایی اصرار بورزد، چین با یک فرصت تاریخی روبهروست: با ساختاردهی به مکانیزمهای چندجانبهای که در خدمت کل بشریت باشد، نهتنها میتواند خطر جنگ سرد جدید را کاهش دهد، بلکه از حمایت جهان جنوب بهرهمند شده و حتی ممکن است اروپا را از حاشیهنشینی استراتژیک نجات دهد.
او گفت: «این فرصت راهبردی چین است – مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا با چندجانبهگرایی، نهتنها برای جلوگیری از تشدید تنشها، بلکه برای بازسازی نظم جهانی. اگر این گام درست برداشته شود، میتواند موازنه قدرت در جهان را دگرگون سازد.»
در واکنش به تنشهای گمرکی به راهافتاده از سوی آمریکا، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، لین جیان، در کنفرانس خبری ۱۶ آوریل اعلام کرد که این جنگ تعرفهای از سوی آمریکا آغاز شده و اقدامات متقابل چین برای دفاع از حقوق مشروع خود و عدالت بینالمللی، کاملاً منطقی و قانونی است.
او تأکید کرد: «موضع چین همواره روشن بوده است: جنگ تعرفهای یا تجاری، هیچ برندهای ندارد. ما تمایلی به جنگ نداریم، اما از آن نیز نمیهراسیم. اگر آمریکا واقعاً میخواهد با گفتوگو مسائل را حل کند، باید سیاست فشار حداکثری و تهدید را کنار بگذارد و با احترام، برابری و منافع متقابل، وارد گفتوگو با چین شود.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 