«دریافت هشدار از سوی چین»، صنعت کره جنوبی: پیامدها بسیار جدی است
نویسنده: یانگ رونگ
ترجمه مجله جنوب جهانی
بهتازگی برخی منابع رسانهای کره جنوبی گزارش دادهاند که برخی شرکتهای کرهای هشدارهایی از سوی دولت چین دریافت کردهاند مبنی بر اینکه نباید محصولات حاوی عناصر خاکی کمیاب منشأ چین را به شرکتهای صنایع نظامی آمریکا صادر کنند. در واکنش، وزارت صنعت، تجارت و منابع کره جنوبی در تاریخ ۲۳ آوریل اعلام کرد که هنوز صحت این ادعا را تأیید نکرده است. وزارت امور خارجه چین نیز در همان روز اظهار داشت که از جزئیات موضوع بیاطلاع است و توصیه کرد خبرنگاران سوالات خود را از نهادهای مسئول پیگیری کنند.
با این حال، انتشار این خبر موجب نگرانیهایی در کره جنوبی شده است؛ نگرانی از اینکه در کشمکش راهبردی چین و آمریکا، کره ممکن است در نقش «میگوی در میان دو نهنگ» آسیبپذیر باشد.
بر اساس گزارشی از روزنامه اقتصادی کره، دولت چین اخیراً با ارسال نامههایی هشدارآمیز به شرکتهای کرهای، از آنها خواسته است اطمینان دهند که محصولات حاوی عناصر خاکی سنگین چینی به شرکتهای صنایع دفاعی و نظامی ایالات متحده صادر نمیشود. در غیر اینصورت، با اقدامات تنبیهی مواجه خواهند شد.
گزارشها حاکی است که این هشدارها طیف وسیعی از صنایع کلیدی کره جنوبی نظیر تجهیزات برقی، باتریهای ثانویه، نمایشگرها، خودروهای برقی، هوافضا و تجهیزات پزشکی را در بر میگیرد؛ صنایعی که وابستگی بالایی به واردات مواد معدنی استراتژیک از چین دارند.
هرچند محتوای دقیق مجازاتهای احتمالی در نامههای مذکور مشخص نشده، اما تفسیر غالب در صنعت کرهای این است که چین در صورت تخلف، صادرات عناصر خاکی سنگین به شرکتهای ناقض را متوقف خواهد کرد. برخی منابع دولتی کرهای ابراز نگرانی کردهاند که چین احتمالاً در حال اجرای سیاست کنترل کامل صادرات مواد معدنی راهبردی به کشورهای ثالث است، و ممکن است هشدار مشابهی به کشورهای دیگری همچون ژاپن و اعضای اتحادیه اروپا نیز داده باشد.
بر اساس گزارشها، شرکتهای فعال در تولید تجهیزات برقی از جمله ترانسفورماتورها در کره جنوبی در وضعیت «هشدار اضطراری» قرار گرفتهاند. یکی از شرکتهایی که گفته میشود مستقیماً نامه هشدارآمیز از دولت چین دریافت کرده، علیرغم تأکید بر غیرنظامی بودن محصولات خود، اقدام به بررسی داخلی کامل در زیرمجموعهها و شرکای خود کرده است.
وزارت صنعت کره در بیانیهای اعلام کرده که در حال راستیآزمایی اطلاعات منتشرشده از طریق تماس با مقامات چینی و شرکتهای کرهای است و تاکنون سند رسمی از سوی دولت چین مبنی بر هشدار به شرکتهای کرهای دریافت نشده است.
این وزارتخانه تأکید کرده که همچنان به پایش دقیق سیاستهای محدودیت صادرات شرکای تجاری اصلی ادامه خواهد داد و از طریق تعاملات بیندولتی تلاش خواهد کرد تا از اختلالات احتمالی در زنجیره تأمین شرکتهای کرهای جلوگیری کند.
با اینکه در صورت صحت هشدارهای چین، خواستههای مطرحشده چندان دشوار تلقی نمیشوند، اما به دلیل وابستگی بالای کره به واردات عناصر خاکی از چین، سطح نگرانی در صنایع کرهای بالاست. بنا بر گزارش Korea Herald، حدود ۵۰ درصد واردات عناصر خاکی کره از چین تأمین میشود.
برای نمونه، برخی شرکتهای کرهای در پروژههای تأمین بدنه، موتور و سیستمهای الکترونیکی هواپیما برای صنایع دفاعی آمریکا مشارکت دارند. در این میان، بیش از ۷۰ درصد اسکاندیوم مورد استفاده در ساخت بدنه هواپیماها از چین وارد میشود. همچنین، عناصر حیاتی در ساخت موتورهای خودروهای برقی نظیر ساماریوم، گادولینیوم و دیسپروزیم که همگی مشمول کنترل صادرات هستند، عمدتاً از چین وارد میشوند.
در فضای عمومی کره جنوبی، نگرانیهایی جدی در حال شکلگیری است مبنی بر اینکه افزایش اصطکاک تجاری بین چین و آمریکا ممکن است منجر به افت شدید صادرات کره یا الزام شرکتهای کرهای به انتخاب میان مواد اولیه چینی و بازار آمریکا شود. چین و آمریکا به ترتیب مقصد اول و دوم صادرات کره در سال ۲۰۲۴ هستند.
چین حدود ۷۰ درصد تولید جهانی عناصر خاکی را در اختیار دارد. از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳، حدود ۷۰ درصد واردات عناصر خاکی ایالات متحده از چین بوده است. با اینکه آمریکا دارای ذخایر استراتژیک محدود از این مواد است، اما این ذخایر برای تأمین مستمر صنایع نظامی کافی نیست. دولت کره جنوبی اعلام کرده که ذخایر ملی آن از عناصری مانند دیسپروزیم و ایتریوم تنها برای ۶ ماه پاسخگوی نیاز داخلی است.
در واقع، طی سالهای اخیر با رشد سیاستهای یکجانبهگرایانه و حمایتگرایی آمریکا که موجب اختلال در روابط اقتصادی میان چین و آمریکا شده، گزارشهایی از گرفتار شدن کره در میان این دو قدرت، بهوفور در رسانههای کرهای دیده میشود.
در زمان نخستین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸، آمریکا جنگ تجاری با چین را آغاز کرد و بر بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار از واردات چینی تعرفههای سنگین اعمال کرد. چین نیز اقدامات متقابلی در دفاع از منافع ملی خود اتخاذ نمود و همزمان بر گفتوگو و مذاکره برای حل اختلافات تأکید کرد.
با بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه سال جاری، دولت آمریکا مجدداً بر تمامی کالاهای وارداتی از چین تعرفههای بهاصطلاح «متقابل» و بسیار بالا اعمال کرد. در پاسخ، وزارت بازرگانی چین همراه با اداره گمرک این کشور در تاریخ ۴ آوریل اعلام کردند که بر هفت عنصر خاکی سنگین شامل ساماریوم، گادولینیوم، تربیوم، دیسپروزیم، لوتسیوم، اسکاندیوم و ایتریوم محدودیتهای صادراتی اعمال خواهد شد.
در نشست خبری ۲۳ آوریل، سخنگوی وزارت خارجه چین در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره هشدار به شرکتهای کرهای، اظهار داشت که از جزئیات بیاطلاع است و خبرنگاران را به نهادهای مسئول ارجاع داد.
در همین حال، بر اساس پیشنهاد طرف آمریکایی، قرار است در تاریخ ۲۴ آوریل نشست «۲+۲» تجاری بین آمریکا و کره جنوبی در واشنگتن برگزار شود. برخی رسانههای خارجی گزارش دادهاند که دولت ترامپ در صدد است سایر کشورها را برای محدودسازی روابط تجاری با چین تحت فشار قرار دهد تا در ازای آن از معافیتهای تعرفهای آمریکا برخوردار شوند.
در پاسخ به این گزارشها، سخنگوی وزارت بازرگانی چین در تاریخ ۲۱ آوریل اعلام کرد که آمریکا با استفاده ابزاری از مفهوم «توازن»، در حال اعمال تعرفههای گسترده بر همه شرکای تجاری خود و فشار به کشورها برای پیوستن به مذاکرات موسوم به «تعرفههای متقابل» است؛ رویکردی که چیزی جز سلطهجویی و زورگویی یکجانبه تحت عنوان برابری نیست.
وی تأکید کرد که جامعه جهانی باید در اینگونه مسائل جانب عدالت و قواعد تجارت بینالمللی را بگیرد و در برابر سیاستهای ناعادلانه مقاومت کند. چین نیز در صورت مواجهه با تهدید منافع مشروع خود، با قاطعیت اقدامات متقابل اتخاذ خواهد کرد و از حقوق و منافع خود دفاع میکند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 