(مطالعه‌ی گزارش هجدهمین کنگره‌ی حزب؛ پیاده‌سازی روح هجدهمین کنگره‌ی حزب)

مرکز پژوهش نظریه‌ی نوآورانه‌ی حزب، آکادمی سیاسی نانجینگ
منبع: شبکه‌ی مردم – روزنامه‌ی مردم
نگارش: لی کونمینگ، یانگ چائو، تائو لینگ
ترجمه مجله جنوب جهانی

تئوری مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، جایگاه تاریخی و مختصات توسعه‌ی سوسیالیستی کشورمان را تثبیت نموده و مبنای اساسی برای شکل‌گیری تئوری، خط‌مشی، راهبرد و سیاست‌های سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی فراهم آورده است. درک عمیق این مبنای کلی، یعنی مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، مستلزم آن است که هم یک ارزیابی کلی از ماهیت اجتماعی و سطح توسعه‌ی اجتماعی کشورمان داشته باشیم و هم درکی جامع از ویژگی‌های مرحله‌ای توسعه‌ی کنونی کشورمان. این امر ما را از افتادن در ورطه‌ی جمود و انزوای شیوه‌های کهنه و همچنین انحراف به مسیرهای نادرست و تغییر ماهیت نظام باز می‌دارد.
گزارش هجدهمین کنگره‌ی حزب تصریح می‌نماید که مبنای کلی برای ساختن سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی، مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم است. این حکم مهم، رهنمود نظری و دستورالعمل عملی برای پافشاری و توسعه‌ی سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی به شمار می‌رود.
تئوری مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، بنیان نظری سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی است.
تئوری مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، دستاورد نظری حزب ما پس از بازنگری وضعیت ملی و تأمل ژرف در تجارب و آموزه‌های توسعه‌ی سوسیالیسم بین‌المللی، پس از سومین پلنوم یازدهمین کمیته‌ی مرکزی حزب می‌باشد. ارائه‌ی این تئوری، جایگاه تاریخی و مختصات توسعه‌ی سوسیالیستی کشورمان را تثبیت نمود و مبنای اساسی برای شکل‌گیری تئوری، خط‌مشی، راهبرد و سیاست‌های سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی فراهم آورده است.

ششمین پلنوم یازدهمین کمیته‌ی مرکزی حزب تصریح نمود که «نظام سوسیالیستی ما هنوز در مرحله‌ی ابتدایی قرار دارد.» گزارش دوازدهمین کنگره‌ی حزب، حکم «جامعه‌ی سوسیالیستی کشور ما اکنون در مرحله‌ی اولیه‌ی توسعه قرار دارد» را مطرح کرد و «توسعه‌نیافتگی تمدن مادی» را به عنوان ویژگی اساسی این مرحله برشمرد. سیزدهمین کنگره‌ی حزب برای نخستین بار، مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم را به عنوان یک وضعیت اساسی ملی و مرتبط با کل وضعیت در نظر گرفت و به طور جامع و نظام‌مند به تبیین تئوری مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم پرداخت، ماهیت، ویژگی‌ها، تضاد اصلی و وظایف تاریخی این مرحله را روشن ساخت و خط مشی اساسی «یک مرکز، دو نقطه‌ی اساسی» را مطرح نمود.

چهاردهمین کنگره‌ی حزب مجدداً تأکید کرد که کشور ما هنوز در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم قرار دارد و این مرحله، یک دوره‌ی تاریخی بسیار طولانی، حداقل صد ساله، است. پانزدهمین کنگره‌ی حزب، بر پایه‌ی تبیین عمیق جایگاه تاریخی، ویژگی‌های اساسی و وظایف اصلی مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، برنامه‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی حزب در ساختن سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی در این مرحله را مطرح و تبیین نمود. شانزدهمین کنگره‌ی حزب خاطرنشان ساخت که کشور ما در حال حاضر و برای مدتی طولانی در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم قرار خواهد داشت و رفاه نسبی کنونی، سطحی پایین، ناقص و با توسعه‌ی بسیار نامتوازن است و تحکیم و ارتقای سطح کنونی رفاه نسبی نیازمند مبارزه‌ی طولانی و دشوار است. هفدهمین کنگره‌ی حزب تأکید کرد که «وضعیت اساسی ملی مبنی بر اینکه کشور ما همچنان و برای مدتی طولانی در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم قرار دارد، تغییر نکرده است و تضاد اصلی اجتماعی، یعنی تضاد بین نیازهای روزافزون مادی و فرهنگی مردم و عقب‌ماندگی تولید اجتماعی، تغییر نکرده است» و از هشت جنبه به تحلیل عمیق ویژگی‌های مرحله‌ای توسعه‌ی کنونی کشورمان پرداخت. هجدهمین کنگره‌ی حزب، بر پایه‌ی «دو تغییر نکرده» در هفدهمین کنگره، «سه تغییر نکرده» را مطرح کرد و «تغییر نکردن جایگاه بین‌المللی کشورمان به عنوان بزرگ‌ترین کشور در حال توسعه‌ی جهان» را افزود و درک از مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم را بیش از پیش تعمیق بخشید.

درک علمی حکم مهم «سه تغییر نکرده»

«سه تغییر نکرده» که در گزارش هجدهمین کنگره‌ی حزب بر آن تأکید شده است، نتیجه‌گیری علمی است که بر پایه‌ی وضعیت اساسی ملی کشورمان در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم به دست آمده است.
وضعیت اساسی ملی مبنی بر اینکه کشور ما در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم قرار دارد، تغییر نکرده است. این یک ارزیابی کلی از وضعیت ملی کشورمان از منظر ماهیت اجتماعی و سطح توسعه‌ی اجتماعی است. کشور ما در شرایطی وارد سوسیالیسم شد که نیروهای مولده بسیار عقب‌مانده بودند و در حال حاضر نیز جمعیت زیاد، بنیان ضعیف، توسعه‌ی نامتوازن و توسعه‌نیافتگی نیروهای مولده همچنان بزرگ‌ترین واقعیت کشور ماست. برای ساختن همه‌جانبه‌ی جامعه‌ای نسبتاً مرفه با سطحی بالاتر که بیش از یک میلیارد نفر را در بر بگیرد و برای تحقق مدرن‌سازی سوسیالیستی و رفاه مشترک برای تمام مردم، راه بسیار طولانی در پیش داریم.
تضاد اصلی اجتماعی، یعنی تضاد بین نیازهای روزافزون مادی و فرهنگی مردم و عقب‌ماندگی تولید اجتماعی، تغییر نکرده است. از زمان اصلاحات و درهای باز، زندگی مردم کشورمان به طور چشمگیری بهبود یافته و جهشی تاریخی از تأمین نیازهای اولیه به دستیابی به رفاه نسبی کلی داشته‌ایم، اما سطح کلی نیروهای مولده‌ی کشورمان همچنان بالا نیست و توسعه نامتوازن است. برخی از مسائل مربوط به معیشت مردم هنوز به طور مناسب حل نشده‌اند و در روابط تولید و روبنا، حلقه‌ها و جنبه‌هایی وجود دارند که با توسعه‌ی نیروهای مولده و بنیان اقتصادی سازگار نیستند. این‌ها همچنان جنبه‌های اصلی تضاد اصلی اجتماعی کشورمان هستند. برای تغییر وضعیت عقب‌ماندگی توسعه‌ی نیروهای مولده‌ی کشورمان و تحکیم و بهبود سوسیالیسم، زمان بسیار زیادی لازم است.
جایگاه بین‌المللی کشورمان به عنوان بزرگ‌ترین کشور در حال توسعه‌ی جهان تغییر نکرده است. اگرچه حجم اقتصاد کشورمان در رتبه‌ی دوم جهان قرار دارد، اما سرانه‌ی آن همچنان نسبتاً پایین است؛ اگرچه سطح زندگی ساکنان کشورمان به طور کلی به رفاه نسبی رسیده است، اما هنوز افراد زیادی زیر خط فقر زندگی می‌کنند؛ اگرچه پس از بحران مالی بین‌المللی، توازن قدرت بین‌المللی روندی از «صعود جنوب و نزول شمال» را نشان می‌دهد، اما سلطه‌ی کشورهای توسعه‌یافته در جامعه‌ی بین‌المللی تغییر نکرده است؛ اگرچه جایگاه و نفوذ بین‌المللی کشورمان به طور قابل توجهی افزایش یافته است، اما وضعیت برتری کشورهای توسعه‌یافته در اقتصاد و فناوری اساساً تغییر نکرده است.

مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم در کشورمان دست‌کم یک دوره‌ی صد ساله را در بر خواهد گرفت و در مراحل مختلف توسعه، ویژگی‌های مرحله‌ای متفاوتی را به نمایش خواهد گذاشت. درک ژرف از این مبنای کلی، یعنی مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، مستلزم آن است که هم یک ارزیابی کلی از ماهیت اجتماعی و سطح توسعه‌ی اجتماعی کشورمان داشته باشیم و هم درکی جامع از ویژگی‌های مرحله‌ای توسعه‌ی کنونی کشورمان.
با ورود به مرحله‌ی نوین در قرن جدید، توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی کشورمان مجموعه‌ای از ویژگی‌های مرحله‌ای جدید را به نمایش گذاشته است. از منظر داخلی، کشور ما در دوره‌ی تعیین‌کننده‌ی اصلاحات، مرحله‌ی کلیدی توسعه و دوره‌ی بروز فزاینده‌ی تضادها قرار دارد. ما از شرایط مساعد توسعه برخورداریم، در عین حال مسائل مربوط به توسعه‌ی نامتوازن، ناهماهنگ و ناپایدار همچنان برجسته است، تضادهای عمیقاً ریشه‌دار و انباشته‌شده به تدریج آشکار می‌شوند و موانع ساختاری و نهادی متعددی بر سر راه توسعه‌ی علمی وجود دارد. تعمیق اصلاحات و درهای باز، تسریع تغییر شیوه‌ی توسعه‌ی اقتصادی و پیشبرد وظایف در تمامی جوانب، وظایفی دشوار و سنگین هستند. از منظر بین‌المللی، چندقطبی شدن جهان و جهانی شدن اقتصاد به طور عمیق در حال توسعه است، انقلاب علمی و فناوری در حال زمینه‌سازی برای پیشرفت‌های جدید است، بحران مالی بین‌المللی تأثیرات عمیقی بر جای گذاشته است، ساختار اقتصاد جهانی دستخوش تغییرات جدید شده است، توازن قوای بین‌المللی وضعیت جدیدی را نشان می‌دهد، تبادل، امتزاج و تقابل اندیشه‌ها و فرهنگ‌های جهانی ویژگی‌های جدیدی را به نمایش می‌گذارد، کشورهای توسعه‌یافته همچنان در زمینه‌های اقتصادی و فناوری از مزیت برخوردارند، رقابت بر سر قدرت ملی جامع تشدید شده است و عوامل بی‌ثباتی و عدم قطعیت افزایش یافته است. این وضعیت نشان می‌دهد که توسعه‌ی کشور ما در مرحله‌ای قرار دارد که هم از پتانسیل و نیروی محرکه‌ی عظیمی برخوردار است و هم با انواع دشواری‌ها و خطرات مواجه است، و وارد مرحله‌ای شده است که هم فرصت‌های نادری در آن وجود دارد و هم چالش‌های جدی.
تحولات نوین اوضاع و انتظارات جدید مردم، ما را ملزم می‌سازد تا با دیدگاه وسیع مارکسیستی به جهان بنگریم، روند توسعه‌ی عصر را به درستی درک کنیم، تلاش کنیم تا جهت توسعه را از ارتباط متقابل اوضاع داخلی و بین‌المللی دریابیم، از تبدیل متقابل شرایط داخلی و بین‌المللی برای بهره‌برداری از فرصت‌های توسعه استفاده کنیم، از مزایای مکمل منابع داخلی و بین‌المللی برای ایجاد شرایط توسعه بهره ببریم و از تأثیرات ترکیبی عوامل داخلی و بین‌المللی برای تسلط بر کل وضعیت توسعه استفاده کنیم و به طور مداوم ماهیت راهبردی و آینده‌نگر تمامی امور را ارتقا بخشیم.
پافشاری قاطعانه بر خط مشی اساسی حزب در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم
حزب ما بر پایه‌ی درک عمیق از وضعیت اساسی ملی در مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم و جمع‌بندی عمیق تجارب و آموزه‌های ساخت سوسیالیستی، خط مشی اساسی مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم را شکل داده است. محکم درک کردن این مبنای کلی، یعنی مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم، در اساسی‌ترین وجه آن، پافشاری قاطعانه بر خط مشی اساسی حزب در این مرحله است، به گونه‌ای که نه از «یک مرکز» منحرف شویم و نه «دو نقطه‌ی اساسی» را نادیده بگیریم، و نه در مسیر کهنه‌ی جمود و انزوا گام برداریم و نه به بیراهه‌ی تغییر ماهیت نظام بلغزیم.
محکم در کنترل و در دست گرفتن مرکزیت ساخت اقتصادی. این امر ناشی از تضاد اصلی مرحله‌ی اولیه‌ی سوسیالیسم و همچنین لازمه‌ی درونی توسعه‌ی علمی است. تنها با پیشبرد توسعه‌ی مستمر و سالم اقتصادی می‌توان بنیان مادی رفاه و شکوفایی کشور، سعادت و سلامت مردم و ثبات و هماهنگی اجتماعی را مستحکم ساخت. باید قاطعانه جوهر اصلی توسعه را درک کرد، با تمرکز و تمام قوا به ساخت‌وساز پرداخت، با تمام وجود در پی توسعه بود و با گام‌های استوار امور خود را به خوبی انجام داد؛ با در نظر گرفتن توسعه‌ی علمی به عنوان موضوع اصلی و تسریع تغییر شیوه‌ی توسعه‌ی اقتصادی به عنوان خط اصلی، توجه بیشتری به رویکرد انسان‌محور، هماهنگی و پایداری همه‌جانبه و در نظر گرفتن منافع تمامی جوانب معطوف داشت و همواره نقطه‌ی اتکای پیشبرد توسعه را به ارتقای کیفیت و کارایی معطوف ساخت و تلاش کرد تا توسعه‌ی علمی، توسعه‌ی هماهنگ و توسعه‌ی صلح‌آمیز محقق گردد.
پافشاری قاطعانه بر چهار اصل اساسی به عنوان شالوده‌ی برپایی کشور. پافشاری بر چهار اصل اساسی، تضمین سیاسی بنیادین برای پافشاری و توسعه‌ی سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی است. گزارش هجدهمین کنگره‌ی حزب «هشت الزام اساسی» را برای کسب پیروزی‌های نوین در سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی مطرح کرد که پاسخی فعال به مسائل برجسته‌ی موجود در توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی کشور، مشکلات پیش روی اصلاحات و تسریع تغییر شیوه‌ی توسعه‌ی اقتصادی و مسائل مورد توجه عموم مردم و کادرها است. باید «هشت الزام اساسی» را با پافشاری بر چهار اصل اساسی به طور ارگانیک متحد ساخت و آن را در سراسر فرایند ساخت مدرن سوسیالیستی جاری ساخت و به باور مشترک و اقدام آگاهانه‌ی کادرها و مردم تبدیل نمود.
همواره پافشاری بر راه اصلاحات و درهای باز به عنوان راهی برای قدرتمند ساختن کشور. اصلاحات و درهای باز، انتخاب سرنوشت‌ساز برای تعیین سرنوشت چین معاصر و راه اجتناب‌ناپذیر برای پافشاری و توسعه‌ی سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی است. در بیش از 30 سال گذشته، توسعه‌ی سریع کشور ما متکی به اصلاحات و درهای باز بوده است و توسعه‌ی آینده نیز باید متکی به اصلاحات و درهای باز باشد. در حال حاضر، در مواجهه با خطرات و چالش‌های احتمالی ناشی از تعمیق اصلاحات و درهای باز، باید قاطعانه بر خط مشی و سیاست‌های اتخاذشده پس از سومین پلنوم یازدهمین کمیته‌ی مرکزی حزب پافشاری کرد، روحیه اصلاح‌طلبی و نوآوری را در تمامی مراحل حکمرانی و اداره‌ی کشور جاری ساخت و با آگاهی و قاطعیت بیشتری به پیشبرد اصلاحات و درهای باز پرداخت. باید بر جهت اصلاحات اقتصاد بازار سوسیالیستی پافشاری کرد، سیاست اساسی ملی درهای باز را حفظ نمود، علمی بودن تصمیم‌گیری‌های مربوط به اصلاحات را ارتقا بخشید، هماهنگی اقدامات اصلاحی را تقویت کرد، بدون از دست دادن فرصت به پیشبرد اصلاحات در زمینه‌های مهم و حلقه‌های کلیدی پرداخت و به طور مداوم گام‌های جدیدی در زمینه‌ی ساخت و نوآوری نهادی برداشت تا نظام‌های مختلف بالغ‌تر و تثبیت‌شده‌تر شوند و به سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی پویایی و سرزندگی جدیدی بخشند.