انقلاب کوبا، روز جهانی کارگر، و جدال سترگ با محاصره امپریالیستی: نقش پیشتاز طبقه کارگر و استواری حاکمیت سوسیالیستی
اسمعیل فهرهرآ
ترجمه مجله جنوب جهانی
انقلاب شکوهمند کوبا در سال 1959، همچون صاعقهای در آسمان تاریک استعمار نو و سلطه امپریالیستی در پهنه آمریکای لاتین و بلکه جهان طنینانداز شد. این خیزش رهاییبخش، به رهبری سترگ فیدل کاسترو و ارنستو چه گوارای افسانهای و با پیشگامی جنبش 26 ژوئیه، نه فقط بساط یک دیکتاتوری دستنشانده را درهم پیچید، بلکه الگویی بیبدیل از مقاومت جانانه در برابر هژمونی امپریالیسم ایالات متحده و منطق بیرحم سرمایهداری جهانی را فراروی ملل تحت ستم گشود. در این نوشتار، در پی آنیم تا با ژرفنگری به زوایای گوناگون این تحول بنیادین، جایگاه رفیع روز جهانی کارگر در این سرزمین سوسیالیستی، نقش محوری طبقه کارگر در تثبیت و تحکیم حاکمیت انقلابی، و نبرد بیامان و طولانی کوبا و حزب کمونیست آن در برابر دژخیمانه تحریمهای امپریالیسم آمریکای شمالی بپردازیم.
1. انقلاب کوبا: از سنگر مبارزه تا فتح قله پیروزی
انقلاب کبیر کوبا در سپیدهدم سال 1959 با سرنگونی رژیم فاسد و وابسته فولخنسیو باتیستا که سالها بر گرده مردم ستمدیده این سرزمین تازیانه میزد، به فیروزی نهایی دست یافت. این انقلاب سترگ، ریشه در اعماق نابرابریهای فزاینده اجتماعی، فقر جانکاه اکثریت مردم، و وابستگی ذلتبار اقتصاد ملی به سیطره انحصارات ایالات متحده داشت. پس از دههها استثمار بیرحمانه منابع کوبا، به ویژه صنعت نیشکر و گردشگری، توسط کمپانیهای آمریکایی، جنبش رهاییبخش با شعارهای عدالت اجتماعی، استقلال ملی، و کرامت انسانی شکل گرفت و بالنده شد.
– نقش پیشتاز فیدل کاسترو و چه گوارای رزمنده: فیدل کاسترو، این رهبر کاریزماتیک و دوراندیش، در سال 1953 با حمله قهرمانانه به پادگان مونکادا، شعلههای مبارزه مسلحانه را برافروخت. ارنستو چه گوارا، پزشک آرمانخواه و انترناسیونالیست آرژانتینی، با پیوستن به صفوف انقلابیون، به نماد بیبدیل مبارزه ضد امپریالیستی در سراسر جهان بدل گشت.
– برنامههای رهاییبخش انقلاب: پس از فتح قلههای قدرت، حکومت انقلابی بلافاصله دست به اجرای برنامههای تحولآفرین زد. اصلاحات ارضی بنیادین، ملیسازی صنایع کلیدی (از جمله مزارع وسیع نیشکر و نظام بانکی)، و گسترش فراگیر خدمات بهداشتی و آموزشی رایگان برای عموم مردم، از نخستین دستاوردهای این انقلاب مردمی بود.
2. روز جهانی کارگر در کوبا: تجلی وحدت پرولتاریا و حاکمیت انقلابی
در کوبای سوسیالیستی، اول ماه مه، «روز جهانی کارگر»، نه صرفاً یک مناسبت نمادین در تقویم، بلکه تبلوری عینی از پیوند ناگسستنی و همبستگی استوار میان حکومت انقلابی و طبقه کارگر است. هر ساله، در این روز فرخنده، میلیونها نفر از کارگران، دانشجویان، و اعضای وفادار حزب کمونیست در میدان انقلاب هاوانا گرد هم میآیند تا ضمن گرامیداشت یاد و خاطره مبارزات طبقاتی کارگران جهان، عزم راسخ خود را برای پاسداری از دستاوردهای انقلاب و مقابله با تهدیدات امپریالیستی به نمایش بگذارند.
– پیامهای راهبردی: رهبران عالیرتبه کوبا در این مراسم باشکوه، همواره بر حقوق اساسی کارگران، ضرورت مبارزه بیامان با تحریمهای غیرانسانی، و تعهد خللناپذیر به آرمانهای سوسیالیسم تأکید میکنند. به عنوان نمونه، رائول کاسترو در سال 2015 با صدایی رسا اعلام کرد: «کارگران، ستون فقرات مقاومت کوبا در برابر تمامی دسیسههای دشمنان هستند.»
– دستاوردهای ملموس: تضمین دستمزدهای عادلانه، تأمین حقوق بازنشستگی مکفی، و مشارکت فعال کارگران در مدیریت واحدهای تولیدی و صنعتی، از جمله ثمرات ملموس سیاستهای مترقی حکومت انقلابی کوبا در راستای ارتقای منزلت و معیشت طبقه کارگر است.
3. محاصره امپریالیستی ایالات متحده علیه کوبا: زنجیرهای گسستهناپذیر ستم
ایالات متحده آمریکا، از سال 1960 میلادی تاکنون، بیوقفه و با تمام قوا، تحریمهای اقتصادی، تجاری، و مالی همهجانبهای را علیه کوبا اعمال کرده است. این محاصره ظالمانه که طولانیترین تحریم اقتصادی در تاریخ معاصر به شمار میرود، با هدف آشکار سرنگونی حکومت سوسیالیستی و بازگرداندن کوبا به مدار سلطه امپریالیستی طراحی و اجرا شده است.
– پیامدهای فاجعهبار تحریمها: این تحریمهای غیرانسانی، خساراتی بالغ بر 150 میلیارد دلار به اقتصاد نحیف کوبا وارد آورده است (بر اساس برآورد وزارت اقتصاد کوبا در سال 2021). محدودیتهای شدید در واردات داروهای حیاتی، مواد غذایی اساسی، و فناوریهای پزشکی، زندگی روزمره مردم کوبا را با دشواریهای فراوانی مواجه ساخته است.
– اجماع جهانی در محکومیت تحریمها: مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از سال 1992 تاکنون، هر ساله با اکثریت قاطع آرا، قطعنامهای را به تصویب رسانده و خواستار لغو فوری و بیقید و شرط تحریمهای یکجانبه ایالات متحده علیه کوبا شده است (در سال 2023، 185 کشور عضو به این قطعنامه رأی مثبت دادند).
4. طبقه کارگر و حزب کمونیست: ارکان استوار حاکمیت سوسیالیستی
حزب کمونیست کوبا (PCC)، که در سال 1965 تأسیس شد، همواره بر نقش محوری و پیشتاز طبقه کارگر در ساختار سیاسی و اجتماعی حکومت انقلابی تأکید ورزیده است. این حزب، به عنوان نیروی محرکه جامعه سوسیالیستی کوبا، با سازماندهی و هدایت طبقه کارگر، در راستای تحقق آرمانهای عدالت اجتماعی و توسعه همهجانبه کشور گام برمیدارد.
– سازمانهای قدرتمند کارگری: کنفدراسیون اتحادیههای کارگری کوبا (CTC) با بیش از 3.5 میلیون عضو، به عنوان بزرگترین و قدرتمندترین سازمان کارگری در این کشور، نقش بسزایی در فرایندهای تصمیمگیری اقتصادی و اجتماعی ایفا میکند و مدافع حقوق و منافع کارگران است.
– تثبیت قدرت پرولتاریا: قانون اساسی جمهوری کوبا مصوب سال 2019، حق اشتغال شرافتمندانه، آموزش رایگان و همگانی، و بهداشت و درمان رایگان را به عنوان اصول بنیادین و غیرقابل تغییر در نظام حقوقی این کشور سوسیالیستی تثبیت کرده است.
5. مبارزه سترگ کوبا علیه تحریمها: راهبردهای خلاقانه مقاومت
کوبا، با وجود فشارهای طاقتفرسای اقتصادی ناشی از تحریمهای امپریالیستی، با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه و خلاقانه، به بقا و توسعه خود ادامه داده است. اتکا به توانمندیهای داخلی، نوآوری در عرصههای مختلف، و گسترش همکاریهای بینالمللی، از جمله ارکان اصلی این استراتژی مقاومت به شمار میرود.
– توسعه توریسم پزشکی: اعزام بیش از 40000 پزشک و متخصص بهداشتی کوبایی به 60 کشور جهان و کسب درآمد ارزی از این طریق، نمونهای از رویکرد مبتکرانه کوبا در مقابله با محدودیتهای اقتصادی است.
– گسترش کشاورزی شهری: تولید بیش از 50 درصد از سبزیجات مورد نیاز کشور در مزارع کوچک شهری (Organopónicos)، نشاندهنده تلاش کوبا برای تأمین امنیت غذایی و کاهش وابستگی به واردات است.
– تحکیم همبستگی بینالمللی: مشارکت فعال در جنبش عدم تعهد و همکاریهای راهبردی با کشورهای دوست، به ویژه ونزوئلا در قالب برنامه پتروکاریبه، نقش مهمی در تقویت جایگاه بینالمللی کوبا و مقابله با انزوای تحمیلی داشته است.
نتیجهگیری
کوبا، همچنان به عنوان نمادی از مقاومت جانانه در برابر امپریالیسم و منطق سلطهگرانه سرمایهداری جهانی قد برافراشته است. طبقه کارگر کوبا، با رهبری خردمندانه حزب کمونیست، نه تنها در بنای جامعهای عادلانهتر و انسانیتر نقش بیبدیلی ایفا کرده، بلکه در برابر تحریمهای ظالمانه و غیرانسانی ایالات متحده، با صلابت و استواری مثالزدنی ایستادگی کرده است. روز جهانی کارگر در کوبا، فراتر از یک جشن سالانه، یادآوری همیشگی از قدرت بیکران اتحاد پرولتاریا در دفاع از حاکمیت ملی، استقلال سیاسی، و آرمانهای والای سوسیالیسم است.
پینوشت: برای تعمیق درک تاریخی از مبارزات ضد امپریالیستی، مطالعه آثار ارزشمند هاوارد زین، مورخ برجسته آمریکایی، به علاقهمندان توصیه میشود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 