نوشته اسمعیل فهرهرآ
ترجمه مجله جنوب جهانی
دیباچهای بر خاستگاههای جهانشمول روز جهانی کارگر
یکم ماه مه، که اکنون به مثابه روز جهانگیر کارگر تجلیل میگردد، ریشه در جدالهای سترگ طبقه کارگر در مصاف با نظام افسارگسیخته سرمایهداری و استثمار افسونگر آن دارد. این روز، یادآور خیزشهای سال ۱۸۸۶ در شیکاگو، موسوم به «واقعه هیمارکت»، است؛ آن هنگام که کارگران آمریکایی، در سودای نیل به هشت ساعت کار روزانه، خیابانها را عرصه اعتراضات خویش ساختند. این جنبش، اگرچه با سرکوب خونین مواجه گشت، لیکن میراثی جاودانه از دستاوردهای ماندگار بر جای نهاد و به نمادی جهانشمول از همبستگی و مقاومت کارگران بدل گردید.
در سال ۱۸۸۹ میلادی، دومین کنگره انترناسیونال سوسیالیست، یکم ماه مه را به عنوان روز جهانی کارگر اعلام نمود تا بدینسان، پیکار برای حقوق کارگران و آرمانهای سوسیالیستی در گستره گیتی تقویت یابد. از آن زمان تاکنون، این روز به نشانهای از اتحاد جهانی طبقه کارگر بدل شده است؛ اتحادی که مرزهای ملی، نژادی و فرهنگی را درمینوردد و پژواک همبستگی طبقاتی را در گوش جان جهانیان طنینانداز میسازد.
اهمیت سترگ روز جهانی کارگران برای جنبشهای کمونیستی و سوسیالیستی
روز جهانی کارگر، فراتر از یک مناسبت سالانه صرف، تبلوری از وحدت و یکپارچگی طبقه کارگر جهان در برابر ساختار سلطهگر سرمایهداری است. کمونیستها و سوسیالیستها، این روز را فرصتی بیبدیل برای اشاعه آرمانهای برابری، عدالت اجتماعی و مبارزه بیامان علیه استثمار میشمارند.
این روز، مجالی است مغتنم برای:
– بازخوانی دستاوردهای تاریخی پیکارهای کارگری
– تجدید میثاق با آرمانهای والای سوسیالیستی
– بسیج نیروها در جهت نبردهای آتی
– افشای سیاستهای ضدکارگری نظام سرمایهداری
– تحکیم همبستگی بینالمللی میان کارگران جهان
در ممالک سوسیالیستی، همچون جمهوری خلق چین، روز کارگر به مناسبتی ملی برای ارج نهادن به نقش حیاتی طبقه کارگر در بنای جامعهای نوین استحاله یافته است.
روز جهانی کارگران و جمهوری خلق چین: فرجام ظفرمند سوسیالیسم
حزب کمونیست چین (CCP)، از بدو تاسیس در سال ۱۹۲۱ میلادی، روز کارگر را به مثابه جزئی لاینفک از جدال طبقاتی پذیرا گشته است. پس از پیروزی انقلاب شکوهمند ۱۹۴۹ و تاسیس جمهوری خلق چین، یکم ماه مه به تعطیلی رسمی مبدل گردید و به نمادی از رهایی کارگران چینی از یوغ استثمار امپریالیستی و فئودالی بدل شد.
در طول دهههای سپریشده، حزب کمونیست چین، با اعمال سیاستهای حمایتی متعدد، عزم راسخ خویش را در دفاع از منافع طبقه کارگر به اثبات رسانده است:
دستاوردهای بنیادین برای طبقه کارگر چین:
– قانون قرارداد کار (۱۹۹۵): تضمین حقوق اساسی کارگران و تحدید استثمار نیروی کار
– نظام جامع بیمه اجتماعی: پوشش درمانی، بازنشستگی و بیمه بیکاری برای عموم کارگران
– پروژه فقرزدایی (۲۰۱۳–۲۰۲۰): رهایی بالغ بر یکصد میلیون نفر از ورطه فقر مطلق
– ارتقای دستمزدها: افزایش پیوسته حداقل دستمزد متناسب با آهنگ رشد اقتصادی
– برنامههای آموزش حرفهای: توانمندسازی کارگران برای تصدی مشاغل با فناوری پیشرفته
امروزه، چین با جمعیتی بالغ بر هفتصد میلیون کارگر، به قطب اصلی تولید جهانی بدل گشته است. این دستاورد عظیم، مستقیماً برآیند برنامهریزی علمی حزب کمونیست و اقتصاد متمرکز سوسیالیستی است که منافع اکثریت را بر سود اندکشماران ارجح میشمارد.
دفاع از کمونیسم و پیکار بیامان علیه سرمایهداری
روز جهانگیر کارگر در چین، تاکیدی آشکار بر تفوق نظام سوسیالیستی بر سرمایهداری است. در حالی که سرمایهداری غرب، کارگران را به ابزاری صرف برای سوداندوزی تقلیل داده است، سوسیالیسم چینی، با محوریت انسان و با تامین دستمزدهای عادلانه، مسکن اجتماعی و دسترسی همگانی به آموزش و بهداشت، اثبات نموده است که تنها این نظام قادر است به نیازهای بنیادین انسانها پاسخ شایسته دهد.
قیاس وضعیت کارگران در چین و ممالک سرمایهداری:
نمودار:
حزب کمونیست چین، با اتخاذ سیاست نوآورانه «چینیسازی مارکسیسم»، نشان داده است که کمونیسم، نظریهای زنده و کارآمد است که میتواند جوامع را از بند اسارت اقتصادی رهایی بخشد. این رویکرد، با تلفیق اصول مارکسیسم-لنینیسم با شرایط ویژه چین، مسیری نوین برای توسعه اقتصادی-اجتماعی گشوده است که در آن، پیشرفت مادی با عدالت اجتماعی همراستا میگردد.
رویارویی سترگ: رؤیای سوسیالیستی چین برای احیای شکوهمند ملت
رویارویی سترگ یا احیای شکوهمند ملت چین (中华民族伟大复兴)، مفهومی بنیادین در ایدئولوژی حزب کمونیست چین است که توسط رهبر چین، رفیق شی جین پینگ، به عنوان بخشی از «رؤیای چینی» (中国梦) مطرح گردیده است. این مفهوم، برنامهای جامع برای تبدیل چین به یک ابرقدرت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی است که نه تنها برای خود چین، بلکه برای تمامی جهان، الگویی از «سوسیالیسم با ویژگیهای چینی» ارائه مینماید.
۱. پیشینه و مفهوم رویارویی سترگ
این ایده، ریشه در تاریخ معاصر چین دارد. پس از قرنها تحمل خفت و خواری (دوره تجاوز امپریالیستی به چین در سدههای نوزدهم و بیستم)، رویارویی سترگ به معنای بازگشت چین به جایگاه تاریخی خود به عنوان یک تمدن پیشرو در جهان است. حزب کمونیست چین، این هدف را در چارچوب مارکسیسم-لنینیسم و اصول سوسیالیستی تفسیر نموده و آن را «رسالت تاریخی» طبقه کارگر و ملت چین تلقی مینماید.
۲. اهداف راهبردی رویارویی سترگ
این رویارویی، بر سه محور اساسی استوار گردیده است:
اقتصادی: تبدیل چین به بزرگترین اقتصاد جهان با تکیه بر نوآوری، فناوری پیشرفته (همچون پروژه «ساخت در چین ۲۰۲۵») و خودکفایی صنعتی.
فرهنگی-اجتماعی: احیای فرهنگ اصیل چین در کنار ارزشهای سوسیالیستی، مبارزه بیامان با فقر (که طی سالهای ۲۰۱۳–۲۰۲۰ منجر به رهایی یکصد میلیون نفر از دام فقر گردید) و تامین رفاه طبقه کارگر.
سیاسی-نظامی: تحکیم حاکمیت حزب کمونیست، مقابله با تهدیدات خارجی و ایجاد «جامعهای با سرنوشت مشترک» در عرصه بینالمللی (مبانی سیاست خارجی چین).
۳. نقش طبقه کارگر و اصول سوسیالیستی
حزب کمونیست چین، رویارویی سترگ را پیروزی طبقه کارگر میداند. بر اساس این دیدگاه:
– نیروی کارگر، به عنوان «هسته اصلی نیروی محرکه تولید»، نقشی محوری در ساخت جامعهای عادلانه و مترقی ایفا مینماید.
– سیاستهایی نظیر قانون حمایت از کارگران، افزایش دستمزدها و سرمایهگذاری در آموزش حرفهای، نمایانگر تعهد حزب به تقویت بنیانهای طبقه کارگر است.
– این رویارویی، در تقابل با سرمایهداری غرب که کارگران را به «چرخه استثمار» بدل میسازد، سوسیالیسم را به عنوان تنها راه حل برای پیشرفت جهانی معرفی مینماید.
۴. چالشها و پاسخ سوسیالیسم
حزب کمونیست چین، رویارویی سترگ را در شرایط محاصرهای از سوی سرمایهداری جهانی (همچون جنگ تجاری ایالات متحده علیه چین) دنبال مینماید. با این حال، از طریق اتخاذ راهبردهای نوآورانه، مسیر پیشرفت را هموار ساخته است:
اقتصاد مقاومتی: کاهش وابستگی به بازارهای غربی و تقویت بازار داخلی با جمعیتی بالغ بر ۱.۴ میلیارد مصرفکننده.
نوآوری مستقل: سرمایهگذاری گسترده در فناوریهای پیشرفته (همچون ۵G، هوش مصنوعی و انرژیهای پاک) بدون اتکا به فناوری خارجی.
همکاریهای جنوب-جنوب: توسعه پروژههای بینالمللی نظیر «یک کمربند، یک راه» (BRI) برای گسترش نفوذ اقتصادی و فرهنگی چین در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین.
۵. رویارویی سترگ و آینده بشریت
از منظر حزب کمونیست چین، این رویارویی صرفاً یک پروژه ملی نیست، بلکه الگویی برای آزادی جهانی است. چین با تاکید بر:
هماهنگی جهانی: مبارزه علیه نابرابریهای امپریالیستی و تاسیس سازمانهای چندجانبه نظیر بانک سرمایهگذاری زیربنایی آسیا (AIIB).
حفاظت از محیط زیست: تعهد به کاهش انتشار کربن و توسعه انرژیهای پاک (چین بزرگترین سرمایهگذار جهان در انرژی خورشیدی است).
دفاع از چندجانبهگرایی: مخالفت با یکجانبهگرایی ایالات متحده و تقویت نهادهای بینالمللی نظیر سازمان ملل متحد.
این اقدامات نشان میدهد که سوسیالیسم تنها نظامی است که قادر به پاسخگویی به چالشهای جهانی است.
اهمیت بزرگداشت روز جهانی کارگران برای فردای بشریت
در جمهوری خلق چین، تجلیل از روز کارگر، یادآوری این حقیقت بنیادین است که پیشرفت جامعه بدون نقش فعال و محوری طبقه کارگر امری محال است. این روز، کارگران چینی را به استمرار در مسیر «رویارویی سترگ» ترغیب مینماید تا با اتکا بر اصول سوسیالیسم، نه تنها برای خود، بلکه برای تمامی انسانهای جهان، آیندهای پایدار و عادلانه رقم زنند.
همانگونه که رفیق کمونیست شی جین پینگ، تاکید میورزند: «طبقه کارگر، هسته اصلی نیروی محرکه اجتماعی است.» امروز، چین با سرمایهگذاری بر نیروی کار ماهر، انرژی پاک و همکاریهای بینالمللی در طرح «یک کمربند، یک راه»، به سوی جامعهای گام برمیدارد که در آن، انسان بر سرمایه تقدم مییابد.
فرجام سخن: کارگر چینی، نماد ظفر سوسیالیسم
روز جهانگیر کارگر در جمهوری خلق چین، نه تنها یادآور فداکاریهای گذشته، بلکه تعهدی استوار به آیندهای روشنتر است. این روز، اثبات مینماید که تنها از طریق سوسیالیسم و رهبری حزب کمونیست میتوان به جامعهای دست یافت که در آن، هیچ کارگری طعم تلخ استثمار و فقر را نچشد.
رویارویی سترگ، در حقیقت استمرار انقلاب کمونیستی ۱۹۴۹ است که با رهبری حزب کمونیست چین، طبقه کارگر را به پیشگام تحولات جهانی بدل ساخته است. این رویارویی، نه تنها به معنای بازگشت چین به عظمت پیشین، بلکه به مفهوم بنیان نهادن تمدنی نوین است که در آن، سرمایهداری جای خود را به برابری، همکاری و توسعه پایدار میسپارد. همانگونه که شی جین پینگ اعلام داشتهاند:
«رویارویی سترگ ملت چین، تنها از طریق سوسیالیسم و تحت رهبری حزب کمونیست محقق خواهد شد.»
چین، با پایبندی به اصول مارکسیسم-لنینیسم و تطبیق آن با واقعیتهای ملی، نشان داده است که آینده بشریت در دستان طبقه کارگر و مبارزان سوسیالیست رقم خواهد خورد.
زندهباد یکم ماه مه! زندهباد طبقه کارگر! زندهباد حزب کمونیست چین!
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 