مجله جنوب جهانی

تنش‌های اخیر در خاورمیانه، به‌ویژه پس از حمله موشکی یمن به فرودگاه بن گوریون اسرائیل، بار دیگر منطقه را در آستانه بحرانی جدی قرار داده است. در این میان، تحلیل رفتار و اظهارات بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نشان می‌دهد که او در تلاش است با بهره‌برداری سیاسی از این بحران، ایالات متحده را به درگیری مستقیم با ایران بکشاند. این استراتژی خطرناک، با هدف تخریب هرگونه امکان مذاکره بین دو کشور و ایجاد زمینه‌ای برای اقدام نظامی علیه ایران، در حال پیگیری است.
پس از حمله موشکی یمن به فرودگاه بن گوریون، یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، رسماً اعلام کرد که این کشور قصد دارد محاصره هوایی کاملی علیه رژیم اسرائیل اعمال کند و فرودگاه‌های این رژیم، به‌ویژه فرودگاه اللد (بن گوریون) را هدف قرار دهد. اما نتانیاهو بلافاصله تلاش کرد تا این اقدام را به ایران منتسب کند. او با استناد به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، مدعی شد که حوثی‌ها تحت دستور و با حمایت ایران عمل می‌کنند و ایران مسئول عواقب این حملات خواهد بود. این در حالی است که امیر عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران، صراحتاً اعلام کرد: «یمن یک کشور مستقل است و خودشان تصمیم می‌گیرند و این موضوع ارتباطی با جمهوری اسلامی ایران ندارد.» او به آمریکا توصیه کرد که از بحران‌سازی در منطقه خودداری کند.
تحلیل دقیق اظهارات نتانیاهو نشان می‌دهد که او در تلاش است با ایجاد ارتباطی ساختگی بین ایران و حملات یمن، زمینه را برای یک اقدام نظامی علیه ایران فراهم کند. این رویکرد از چند جهت خطرناک است:
– تلاش آماتوری برای ایجاد ارتباط بین یمن و ایران: نتانیاهو با استناد به شواهد ضعیف و غیرقابل اثبات، سعی دارد یک ارتباط مستقیم بین عملیات نظامی یمن و ایران ایجاد کند. این درحالی است که واقعیت‌های میدانی و اظهارات رسمی مقامات یمنی و ایرانی، استقلال تصمیم‌گیری حوثی‌ها را تأیید می‌کند. تلاش برای ساده‌سازی روابط پیچیده منطقه‌ای و تقلیل آن به یک رابطه دستوری میان ایران و یمن، نشان‌دهنده درک سطحی از واقعیت‌های خاورمیانه است.
– ماجراجویی خطرناک با ریسک بسیار بالا: استراتژی نتانیاهو برای کشاندن آمریکا به جنگ با ایران، یک ماجراجویی خطرناک با ریسک بسیار بالاست. هرگونه درگیری نظامی بین ایران و آمریکا می‌تواند به سرعت به یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای تبدیل شود که پیامدهای آن غیرقابل پیش‌بینی و بسیار ویرانگر خواهد بود. این رویکرد جنگ‌طلبانه نه تنها امنیت اسرائیل را تضمین نمی‌کند، بلکه می‌تواند منجر به بی‌ثباتی بیشتر در منطقه شود.
– تلاش برای قرار دادن آمریکا در برابر عمل انجام شده: نتانیاهو به دنبال آن است که با حمله به ایران، آمریکا را در برابر عمل انجام شده قرار دهد و این کشور را مجبور به مداخله نظامی کند. این استراتژی نه تنها غیراخلاقی است، بلکه نقض آشکار حاکمیت ملی آمریکا و حق این کشور برای تصمیم‌گیری مستقل در زمینه سیاست خارجی است.
در واکنش به تهدیدات نظامی اخیر، امیر عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران، هشدار داده است که ایران آمادگی کامل برای پاسخ قاطع به هرگونه حمله را دارد. او تأکید کرده است: «جمهوری اسلامی ایران در طول چند سال گذشته هیچ‌وقت آغازگر جنگی نبوده است و در آینده نیز آغازگر هیچ جنگی نخواهد بود، اما اگر به جمهوری اسلامی ایران حمله شود یا جنگی تحمیل شود با قدرت پاسخ خواهیم داد.» وزیر دفاع ایران همچنین از انجام موفقیت‌آمیز آزمایش یک موشک بالستیک جدید با نام «قاسم بصیر» خبر داده است. این موشک با برد بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر، قادر به یافتن دقیق هدف خود بدون انحراف و بدون اتکا به سامانه ناوبری GPS است. همچنین این موشک در برابر اخلال الکترونیک مقاوم بوده و توانایی مانور برای عبور از لایه‌های پدافندی را دارد. این اظهارات نشان می‌دهد که ایران نه تنها آمادگی دفاعی بالایی دارد، بلکه در صورت تحمیل جنگ، از تمام توان خود برای پاسخ استفاده خواهد کرد.
رویکرد نتانیاهو در تلاش برای کشاندن آمریکا به جنگ با ایران، به شدت  محکوم است. این رویکرد نه تنها جنگ‌طلبانه و ماجراجویانه است، بلکه می‌تواند به فاجعه‌ای انسانی در سطح منطقه منجر شود. هرگونه درگیری نظامی بین ایران و آمریکا یا اسرائیل، می‌تواند به سرعت به یک جنگ فراگیر منطقه‌ای تبدیل شود. در چنین شرایطی، میلیون‌ها انسان بی‌گناه در معرض خطر قرار می‌گیرند و زیرساخت‌های حیاتی کشورهای منطقه آسیب جدی خواهند دید. تلاش برای تحریک یک کشور ثالث به حمله نظامی علیه یک کشور دیگر، نقض آشکار حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد است. اسرائیل با چنین اقدامی، خود را در جایگاه ناقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل قرار می‌دهد.
در شرایط حساس کنونی، آنچه منطقه خاورمیانه به آن نیاز دارد، خویشتن‌داری و تقویت راه‌حل‌های دیپلماتیک است، نه دامن زدن به تنش‌ها و تحریک به جنگ. تلاش‌های نتانیاهو برای کشاندن آمریکا به جنگ با ایران، یک ماجراجویی خطرناک با ریسک بسیار بالاست که می‌تواند به فاجعه‌ای انسانی و بی‌ثباتی گسترده در منطقه منجر شود. هم ایران و هم آمریکا از این واقعیت آگاه هستند که یمنی‌ها به صورت مستقل عمل می‌کنند و تصمیمات خود را مستقل از ایران اتخاذ می‌کنند. با این حال، خطر این رویکرد در این است که نتانیاهو حاضر است دست به هر ریسکی بزند تا به اهداف خود دست یابد، حتی اگر این ریسک، به قیمت جان هزاران انسان بی‌گناه و ثبات منطقه تمام شود. چین، روسیه و به‌ویژه کشورهای منطقه خلیج فارس باید هوشیار باشند و اجازه ندهند سیاست‌های جنگ‌طلبانه و ماجراجویانه یک کشور، آنها را به سمت درگیری نظامی بی انتهایی سوق دهد.