بازی قدرت ترامپ در کانال سوئز، مصر را در معرض خطر کشاندن به جنگ و فروپاشی اقتصادش قرار می‌دهد


رابرت اینلاکش
منتشر شده در مینت‌پرس‌نیوز
ترجمه مجله جنوب جهانی

درخواست دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای اجازه عبور رایگان کشتی‌های آمریکایی از کانال سوئز مصر، خشم عمومی را در سراسر کشوری که در حال حاضر با رکود شدید اقتصادی مواجه است، برانگیخته است. در حالی که به نظر می‌رسد واشنگتن خود را محق استفاده از مسیر تجاری قاهره می‌داند، سیاست‌های ایالات متحده مدت‌هاست که به بحران مالی مصر دامن زده است.
اوایل این هفته، ترامپ اعلام کرد که اقدامات فوری برای اجازه عبور رایگان کشتی‌های آمریکایی از کانال‌های پاناما و سوئز در حال انجام است. در حالی که این اقدام احتمالاً ضربه اقتصادی به پاناما سیتی وارد می‌کند، قاهره در حال حاضر در آستانه سقوط قرار دارد.
در ماه مارس، استیو ویتکوف، فرستاده آمریکا در خاورمیانه، هشدار داد که دولت عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، در آستانه فروپاشی اقتصادی قرار دارد. این اعتراف نشان می‌دهد که واشنگتن از وضعیت وخیم مالی مصر آگاه است. با این حال، جزئیات فاش شده از تماس بین ترامپ و السیسی نشان می‌دهد که ایالات متحده در حال حاضر قاهره را برای اقدام نظامی در یمن و باز کردن کانال سوئز برای کشتیرانی رایگان آمریکا تحت فشار قرار می‌دهد.
مصر پس از اسرائیل، دومین دریافت‌کننده بزرگ کمک‌های ایالات متحده است و سالانه حدود 1.5 میلیارد دلار دریافت می‌کند. این توافق کمک‌ها پس از توافق مصر برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل در سال 1979 آغاز شد. این کمک‌های سالانه قاهره را در حوزه نفوذ واشنگتن نگه داشته و خرید سیستم‌های تسلیحاتی غربی و همکاری مداوم با اسرائیل در طیف وسیعی از مسائل منطقه‌ای را تشویق کرده است.
با این حال، اقتصاد مصر سال‌هاست که در حال نزول شدید است. دولت به جای پیگیری اصلاحات مورد نظر شهروندان، به دنبال سرمایه‌گذاری خارجی، عمدتاً از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، برای مجموعه‌ای از پروژه‌های بزرگ بوده است. حمله اسرائیل به غزه از اکتبر 2023 تنها مشکلات اقتصادی مصر را تشدید کرده است.
هنگامی که انصارالله یمن در نوامبر 2023 محاصره کشتیرانی مرتبط با اسرائیل را از طریق دریای سرخ آغاز کرد، تأثیر اولیه بر ترافیک کانال سوئز محدود بود. اما در ماه دسامبر، پس از آغاز حملات نیروهای آمریکایی و بریتانیایی به یمن، این محاصره گسترش یافت و شامل کشتی‌های آمریکایی و بریتانیایی شد. در نتیجه، حدود 75 درصد از کشتی‌های آمریکایی از کانال سوئز اجتناب کردند و مسیر طولانی‌تر اطراف آفریقا را انتخاب کردند.
در اواسط ماه مارس، رئیس‌جمهور السیسی اعلام کرد که کانال سوئز، که برای اقتصاد مصر حیاتی است، به دلیل محاصره دریای سرخ، ماهانه 800 میلیون دلار درآمد خود را از دست می‌دهد.
آنتونی بلینکن، در آخرین سخنرانی خود به عنوان وزیر امور خارجه، هشدار داد که پیمان عادی‌سازی مصر با اسرائیل ممکن است از هم بپاشد. او در رویدادی در شورای آتلانتیک، بر پیامدهای احتمالی شکست راه‌حل دو دولتی بین اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها تأکید کرد و از دولت ترامپ خواست تا عواقب فروپاشی توافق عادی‌سازی را در نظر بگیرد.
اخبار مربوط به خواسته‌های ترامپ خشم گسترده‌ای را در مصر برانگیخته است، جایی که شهروندان از پیامدهای اقتصادی ارائه عبور رایگان کشتی‌های آمریکایی می‌ترسند. نگرانی‌های بیشتر ناشی از احتمال کشاندن مصر به اقدام نظامی در یمن است، اقدامی پرهزینه و بی‌ثبات‌کننده که می‌تواند ترافیک کانال را بیشتر مختل کند و نیروهای مسلح کشور را تحت فشار قرار دهد.
در ماه ژانویه، دولت ترامپ تمام کمک‌های خارجی را به جز اسرائیل به طور موقت متوقف کرد. سپس، در ماه مارس، گزارش شد که واشنگتن به دنبال استفاده از این کمک‌ها به عنوان اهرمی برای تحت فشار قرار دادن قاهره برای پذیرش آوارگی گسترده فلسطینی‌ها از غزه است.
در همین حال، اسرائیل و چندین اندیشکده مستقر در واشنگتن، مصر را به نقض توافق عادی‌سازی سال 1979 با گسترش عملیات نظامی در شبه جزیره سینا متهم کرده‌اند. مقامات تل‌آویو حتی با اقدام نظامی علیه مصر تهدید کرده‌اند و تجمع نیرو در سینا را به عنوان بهانه استفاده می‌کنند، حتی در حالی که اسرائیل خود با اشغال غیرقانونی کریدور فیلادلفی در جنوب غزه، این توافق را نقض می‌کند.
در اواخر آوریل، بنیاد هریتیج، یکی از تأثیرگذارترین اندیشکده‌های مرتبط با دولت ترامپ، تفسیری را منتشر کرد که در آن از امتناع مصر از پذیرش خواسته‌های ایالات متحده انتقاد کرد. این مقاله استدلال می‌کرد که فشار مداوم بر السیسی در نهایت می‌تواند اهداف ایالات متحده در غزه و سراسر منطقه را پیش ببرد.
اگر ایالات متحده به استفاده از کمک‌های خارجی برای مجبور کردن مصر به تسهیل پاکسازی قومی در غزه، ارائه ترانزیت رایگان از طریق کانال سوئز و آغاز عملیات نظامی در یمن ادامه دهد، نتیجه می‌تواند فاجعه‌بار باشد. دولت مصر در حال حاضر روی طناب باریکی راه می‌رود و فشار بیشتر ممکن است آن را به سمت فروپاشی سوق دهد.
رابرت اینلاکش تحلیلگر سیاسی، روزنامه نگار و مستندساز است که در حال حاضر در لندن، انگلستان مستقر است. او از سرزمین‌های اشغالی فلسطین گزارش تهیه کرده و در آنجا زندگی کرده و مجری برنامه «پرونده‌های فلسطین» است. کارگردان «سرقت قرن: فاجعه فلسطین-اسرائیل ترامپ». او را در توییتر با نام falasteen47@ دنبال کنید.