نویسنده: آلن مکلئود
منتشر شده در مینتپرسنیوز
ترجمه مجله جنوب جهانی
توافق دولت ترامپ برای انتقال تعداد قابل توجهی از افراد به زندانهای السالوادور، رئیسجمهور این کشور، نایب بوکله، را در کانون توجهات بینالمللی قرار داد. بوکله، بهویژه در رسانههای محافظهکار، به عنوان رهبری پویا و محبوب مورد ستایش قرار گرفته است که کشورش را از چنگال خشونت باندهای تبهکار نجات داده است. با این حال، در پس این ظاهر آراسته، او با تمرکز قدرت دیکتاتوری در دستان خود، زندانی کردن و آزار مخالفان سیاسی، و نظارت بر ایجاد و گسترش نخستین دولت زندانمحور جهان، پایههای حکومت خود را مستحکم کرده است. مینتپرس نیوز در این گزارش به بررسی زوایای پنهان مردی میپردازد که خود را «جذابترین دیکتاتور جهان» مینامد.
دولت ترامپ و همپیمانی با «دیکتاتوری زندانمحور»
کریستی نوئم، وزیر امنیت داخلی آمریکا، در مصاحبهای در ماه آوریل اظهار داشت که صدها مهاجر بازداشتی که آمریکا به آمریکای مرکزی فرستاده است، باید «تا پایان عمر» در زندانهای السالوادور نگهداری شوند. این در حالی است که تحقیقات بلومبرگ نشان میدهد حدود ۹۰ درصد از این تبعیدیان فاقد سوابق جنایی یا اتهامات کیفری هستند.
اظهارات نوئم نشاندهنده دولتی است که به شدت به دنبال شریکی برای برونسپاری سیستم صنعتی زندانهای خود است. در ماه فوریه، نایب بوکله پیشنهاد داد که از شبکه گسترده و در حال رشد سریع زندانهای السالوادور برای نگهداری هزاران «مجرم خطرناک آمریکایی» با هزینهای بسیار کمتر از زندانهای آمریکا استفاده شود. مارکو روبیو، وزیر خارجه مشتاق و حامی سرسخت بوکله، با استقبال از این پیشنهاد گفت: «هیچ کشوری تاکنون چنین پیشنهاد دوستانهای ارائه نکرده است.»
مهاجران به مرکز حبس تروریسم (CECOT) منتقل شدهاند، زندانی ۱۱۵ میلیون دلاری که در اکتبر ۲۰۲۳ افتتاح شد و با انتقادات شدید گروههای حقوق بشری مواجه شده است. این مجموعه ۲۳ هکتاری که در منطقهای روستایی در حدود ۷۰ کیلومتری پایتخت، سان سالوادور، واقع شده است، قرار است ۴۰,۰۰۰ نفر را در خود جای دهد و به این ترتیب به بزرگترین زندان تاریخ جهان تبدیل شود.
شرایط داخل این زندان به طور گسترده محکوم شده است. زندانیان در سلولهایی تا ۱۰۰ نفر نگهداری میشوند. آنها روی تختهای فلزی یا بتنی میخوابند و مجبورند در مقابل همسلولیهای خود مدفوع کنند. گزارش ۲۰۲۴ کمیسیون بینآمریکایی حقوق بشر نشان میدهد که به هر زندانی به طور متوسط تنها ۰.۶ متر مربع فضا اختصاص داده شده است. نور چراغها به صورت ۲۴ ساعته روشن است.
غذا به همان اندازه فضای شخصی کم است. هر روز تنها ۴۵۰ گرم غذا شامل لوبیا، پاستا و نان تورتیلا به همراه قهوه یا نوشیدنی دیگری به زندانیان داده میشود. آنها بدون هیچ ظرفی مجبورند با دست غذا بخورند.
CECOT هیچ فضایی برای تفریح در اختیار زندانیان قرار نمیدهد و آنها تنها روزی ۳۰ دقیقه اجازه خروج از سلول را دارند. پس از ورود، موهای سر زندانیان تراشیده میشود و اغلب مجبور میشوند در شرایطی شبیه به کشتیهای بردهداری اقیانوس اطلس، به صورت فشرده روی زمین بنشینند. آنها هیچ تماسی با خانواده، دوستان یا وکلای خود ندارند. در بسیاری از موارد، اولین خبری که خانوادهها از سرنوشت عزیز ناپدیدشده خود دریافت میکنند، یادداشتی است که میگوید او در زندان درگذشته است. دولت بوکله به وضوح اعلام کرده است که قصد دارد اطمینان حاصل کند زندانیان CECOT «هرگز آزاد نخواهند شد.»
دولت ترامپ توجه چندانی به شرایط گزارششده در CECOT نشان نداده است. در ماه مارس، نوئم شخصاً از این مجموعه بازدید کرد و در مقابل دهها زندانی عکس گرفت و به دیگران هشدار داد که ممکن است نوبت آنها باشد. دولت ترامپ این اقدام را تحت قانونی مبهم از سال ۱۷۹۸ توجیه کرده و ادعا میکند که تبعیدیان اعضای ترین ده آراگوا، یک گروه جنایی ونزوئلایی، هستند.
کشور زندانها: تبدیل السالوادور به بزرگترین زندان جهان
اما شرایط در CECOT در واقع بسیار بهتر از بسیاری از زندانهای دیگر السالوادور است، چرا که این یکی از معدود زندانهایی است که (هنوز) با انبوه زندانیان پر نشده است. در سال ۲۰۲۲، بوکله تحت عنوان مبارزه با خشونت باندهای تبهکار، وضعیت فوقالعاده اعلام کرد و با تعلیق آزادیهای مدنی، دستور بازداشت و زندانی کردن ۸۵,۰۰۰ نفر را صادر کرد. جمعیت زندانیان در عرض تنها چند سال سه برابر شده و اکنون حدود ۲ درصد از جمعیت بالغ این کشور در زندان هستند، معادل حدود هفت میلیون آمریکایی.
واندا برترام، سخنگوی پروژه سیاست زندانها، به مینتپرس نیوز گفت: «السالوادور تحت دیکتاتوری نایب بوکله، از آمریکا به عنوان پیشتاز جهانی در زندانی کردن شهروندان خود پیشی گرفته است.»
امروز این کشور به ازای هر نفر بیش از دو برابر بیشتر از هر کشور دیگری زندانی دارد. او افزود: «هرچند برنامه زندانسازی گسترده السالوادور وحشتناک است، اما نباید فراموش کنیم که آمریکا الگوی واضحی برای آن بوده است.»
نزدیک به نیمی از بزرگسالان آمریکایی حداقل یکی از اعضای نزدیک خانوادهشان را در زندان داشتهاند.
اکثر کسانی که در تور گسترده بوکله گرفتار شدهاند، از فرآیند دادرسی عادلانه محروم بودهاند. دادستانها نتوانستهاند ارتباط آنها با MS-13 یا دیگر باندها را اثبات کنند، اما بازداشتهای پیش از محاکمه به طور مداوم تمدید میشود. شکنجه در زندانها شایع است. آنا پیکر، مدیر بخش آمریکا در عفو بینالملل، گفت: «این سیستمی است که به صورت طراحیشده، مردم را مورد آزار و شکنجه قرار میدهد.»
صدها نفر در بازداشت جان باختهاند.
از زمان اعلام وضعیت فوقالعاده، نیروهای بوکله حداقل ۳۰۰۰ کودک را بازداشت کردهاند. به جای آزادی آنها، رئیسجمهور در ماه فوریه قانونی را امضا کرد که به موجب آن کودکان بازداشتی به زندانهای بزرگسالان منتقل میشوند.
دولت آمریکا به خوبی از ماهیت حکومت بوکله آگاه است. گزارش سال ۲۰۲۳ وزارت خارجه آمریکا موارد متعددی از سوءاستفادهها را برشمرده است، از جمله:
– کشتارهای غیرقانونی یا خودسرانه
ـ ناپدیدسازی اجباری
ـ شکنجه یا رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز توسط نیروهای امنیتی
ـ شرایط سخت و مرگبار در زندانها
ـ بازداشتهای خودسرانه
ـ مشکلات جدی در استقلال قوه قضائیه
سیاهچالهای بوکله: فراتر از آمار، واقعیتهای هولناک زندانهای السالوادور
گزارشها حاکی از آن است که حتی پیش از آنکه جمعیت زندانیان به شکل سرسامآوری افزایش یابد، شرایط در زندانهای بوکله «سخت و مرگبار» بوده است. شواهد متعددی از کتک زدن زندانیان تا سرحد مرگ توسط نگهبانان و استفاده از شوکرهای الکتریکی بر روی کف خیس زندان برای شکنجهی دستهجمعی زندانیان وجود دارد.
اُزیریس لونا، مدیر سیستم زندانهای السالوادور، به دلیل نقش پررنگش در «نقض فاحش حقوق بشر» از سوی دولت آمریکا تحریم شده است.
با وجود این فهرست بلندبالا از سوءاستفادههای مستند شده، دولت ترامپ السالوادور را به عنوان محلی برای «دفع مهاجران» انتخاب کرده و وعده داده است که این آغاز یک همکاری بلندمدت بین دو کشور خواهد بود.
روبرتو لووِتو، نویسنده و استاد دانشگاه نوادا در لاس وگاس، به مینتپرس نیوز میگوید: «زندانهای السالوادور محصول تلاشهای وزارت دادگستری آمریکا، سازمان مبارزه با مواد مخدر (DEA) و سایر مقامات آمریکایی در آمریکای لاتین در طی دههها است. ایالات متحده در ساخت این گولاگهای آمریکایی (اردوگاههای کار اجباری) نقش داشته است. از بسیاری جهات، بوکله هیولایی است که آمریکا خلق کرده است.»
لووِتو میافزاید: «ترکیب فرهنگ زندانها و باندهای آمریکایی با فناوری دیجیتال که توسط دولت آمریکا تأمین شده است، همان چیزی است که امروز بوکله را ساخته است.»
کتاب خاطرات او با عنوان «فراموش نکن: خاطراتی از خانواده، مهاجرت، باندها و انقلاب در آمریکا» (۲۰۲۰)، به بررسی رابطهی خشونت بین آمریکا و السالوادور میپردازد.
توجیه سرکوبها: امنیت یا استبداد؟
رئیسجمهور بوکله این سرکوبها را پاسخی ضروری به معضل جنایت سازمانیافته در السالوادور میداند، کشوری که در آن گروههایی مانند MS-13 و Barrio 18 سالها مردم را به وحشت انداختهاند. رویکرد بیرحمانه او نتایج قابل توجهی داشته است: نرخ رسمی قتل در السالوادور به شدت کاهش یافته و بسیاری میگویند خیابانهای کشور دوباره امن شده است. این سیاستها بدون شک حمایت عمومی گسترده و تحسین غرب را برای او به ارمغان آورده است.
مجله تایم مینویسد: «مشت آهنین نایب بوکله السالوادور را دگرگون کرده است.»
این مجله او را «بدون شک محبوبترین رهبر جهان» میخواند. حتی ایلان ماسک، میلیاردرِ سیاستمدار، پس از دیدار با بوکله در ماه سپتامبر، او را «رهبری شگفتانگیز» توصیف کرد. ماسک بعداً اظهار داشت که چنین سیاستهایی «باید در آمریکا نیز اجرا شود.»
اما مشکل اصلی این روایت آن است که با اعلام وضعیت فوقالعاده، دولت با تغییر روش ثبت آمار قتلها، تعداد واقعی را به طرز چشمگیری دستکاری کرده است. همانطور که فارین پالیسی اشاره میکند، اجساد ناشناس یا کشف شده در گورهای دستهجمعی، کشتهشدگان زندانها و افرادی که توسط پلیس یا نیروهای امنیتی بوکله به قتل رسیدهاند (که تعدادشان به صدها نفر میرسد) دیگر در آمار قتل گنجانده نمیشوند.
سرکوب مخالفان: خاموش کردن صداهای منتقد
جوانترین رئیسجمهور السالوادور از همان نیروهای امنیتی برای حمله به مخالفانش، از جمله رهبران اتحادیهها و مدافعان حقوق بشر، استفاده کرده است.
در ماه ژانویه، سخنگوی اتحادیه دفاع از حقوق بشر و جامعه به همراه ۲۰ رهبر محلی که علیه اخراج صدها خانواده از زمینهایشان مبارزه میکردند، دستگیر و به شبکهی گسترده زندانهای کشور منتقل شدند. رهبران اتحادیههای عمومی که علیه عدم پرداخت دستمزد کارگران توسط دولت اعتراض سازماندهی کرده بودند نیز زندانی شدند. به همین ترتیب، مقامات و فعالان جبهه آزادیبخش ملی فارابوندو مارتی (FMLN) (حزب چپگرایی که بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۹ در قدرت بود) از اهداف اصلی هستند.
روزنامهنگارانی که حاضر به پیروی از خط رسمی دولت نیستند نیز تحت پیگرد قرار گرفتهاند. گزارش سال ۲۰۲۲ سیتیزن لب و عفو بینالملل نشان میدهد که دهها دستگاه متعلق به خبرنگاران و رهبران جامعه مدنی السالوادور به جاسوسافزار پگاسوس آلوده شدهاند.
رسانههای منتقد بوکله با حسابرسیهای پرهزینه و اقدامات قانونی دیگر تحت فشار مالی قرار گرفتهاند. در سال ۲۰۲۳، ال فارو، یکی از مهمترین رسانههای کشور، به دلیل تهدیدهای مداوم علیه کارکنانش، فعالیت خود را به کاستاریکا منتقل کرد. هیئت تحریریه این رسانه با تأسف نوشت: «از بین رفتن دموکراسی، نبود نظارت و تعادل در اعمال قدرت توسط گروه کوچکی از افراد، حملات به آزادی مطبوعات و تعطیلی تمام مکانیسمهای شفافیت و پاسخگویی، حق اطلاعیابی مردم السالوادور را به شدت تهدید میکند.»
تضعیف قوه قضائیه: حذف آخرین سنگر دموکراسی
یکی دیگر از موانع احتمالی در برابر قدرت بوکله، قوه قضائیه بود که او با جایگزینی قضات قدیمی با افراد وفادار و انباشتن دادگاهها از هوادارانش، آن را تضعیف کرد. در سال ۲۰۲۱، در اقدامی که به «کودتای خودخوانده» معروف شد، او به سرعت دادستان کل و پنج قاضی دیوان عالی را برکنار کرد.
اکنون، با حداقل مانع در مسیر قدرت، بوکله توانست بر اجرای برنامه شوک درمانی اقتصادی تمرکز کند که عمدتاً شامل اخراج دهها هزار کارمند دولتی و کاهش مالیات بر ثروتمندان و جامعه تجارت بینالمللی بود.
بیش از ۲۲,۰۰۰ کارمند دولتی در کشوری با تنها ۶.۳ میلیون نفر جمعیت اخراج شدهاند. اکثر آنها غرامت قانونی خود را دریافت نکردهاند و برخی از معترضان نیز دستگیر شدهاند.
ثروتمند کردن حامیان: فساد در سایه اقتدار
بوکله در ثروتمند کردن حامیانش در جامعه تجاری السالوادور نیز دقت کرده است. او حتی اعلام کرده است که قصد دارد دولتهای محلی را که مالیات بر کسبوکارها را کاهش ندهند، به اخاذی متهم کند – اتهامی که معمولاً به گروههای جنایت سازمانیافته نسبت داده میشود. در کشوری که ظاهراً در جنگ تمامعیار با باندهاست، عواقب چنین اتهامی میتواند بسیار سنگین باشد.
تلاش برای تبدیل السالوادور به قطب فناوری و دیکتاتوری دیجیتال
یکی دیگر از پروژههای بوکله، تلاش برای تبدیل السالوادور به یک قطب فناوری است. او در سراسر کشور مراکز داده و پارکهای علمی ساخته است. در سال ۲۰۲۱، با جنجال فراوان بینالمللی، بیتکوین را به عنوان پول قانونی معرفی کرد، هرچند این طرح نتوانست حمایت داخلی قابل توجهی را جلب کند. او همچنین از رسانههای اجتماعی برای ساختن تصویری از خود به عنوان یک «متهور غیرمتعهد» استفاده کرده است.
لووِتو این برندسازی بوکله را بیاثر میداند و به مینتپرس میگوید: «السالوادور یک دیکتاتوری دیجیتال است. این کشور فاشیسم را برای عصر دیجیتال بازتعریف میکند. السالوادور همواره آزمایشگاهی برای تاکتیکهای سرکوب آمریکا بوده است. هر دو دولت دموکرات و جمهوریخواه، از جوخههای مرگ و شکنجه گرفته تا فناوری نظارتی و حالا زندانسازی، همه چیز را در اینجا آزمایش کردهاند و سپس به آمریکا بازگرداندهاند.»
همپیمانیهای بینالمللی: ساخت آمریکا، حمایت اسرائیل
بوکله در عرصه بینالمللی خود را با دولت ترامپ و جنبش راستگرای جهانی، از جمله اسرائیل، همسو کرده است.
علیرغم تعلق به جامعه بزرگ فلسطینیتبار السالوادور، بوکله تلاش زیادی کرده است تا خود را به تلآویو نزدیک کند. در سال ۲۰۱۹، به اورشلیم سفر کرد تا با مقامات اسرائیلی دیدار کند و در کنار دیوار ندبه عکس بگیرد. پس از حملات ۷ اکتبر، او حماس را «جانوران وحشی» خواند و گفت: «بهترین اتفاق برای مردم فلسطین ناپدید شدن کامل حماس است.»
ریشههای فقر و ظهور بوکله: میراث مداخلهی آمریکا
شرایطی که به فقر السالوادور و صعود بوکله انجامید، مستقیماً تحت تأثیر آمریکا شکل گرفته است. در طول اواخر قرن بیستم، دولتهای متوالی آمریکا با تأمین پول، سلاح و آموزش جوخههای مرگ راستگرا، به سرکوب چریکهای FMLN کمک کردند.
سیاستهای تجاری طراحیشده در واشنگتن، السالوادور را در رابطهای وابسته به آمریکا نگه داشت و این کشور را به منبع کارگر ارزان تبدیل کرد، جایی که شرکتهای آمریکایی مشاغل کمدرآمد مانند صنعت نساجی را برونسپاری کنند. طبیعی بود که میلیونها سالوادوری سعی کنند از این سرنوشت بگریزند. امروز ۲.۵ میلیون سالوادوری در آمریکا زندگی میکنند که نیمی از آنها مهاجران غیرقانونی هستند و ممکن است قربانی همان سیاستهایی شوند که بوکله برای ترامپ تسهیل میکند.
حوالههای مالی مهاجران همچنان اقتصاد السالوادور را زنده نگه داشته است. از سوی دیگر، تقاضای سیریناپذیر آمریکا برای مواد مخدر، زخمهای عمیقی بر این کشور آمریکای مرکزی گذاشته است، چرا که کارتلهای رقیب برای کنترل تجارت پرسود مواد مخدر با هم میجنگند.
راهحل واشنگتن: نظامیکردن مرزها و برونسپاری زندانها
به جای حل ریشهای مشکلاتی که موج مهاجرت را ایجاد میکند، واشنگتن راهحل خود را نظامیکردن مرزها با استفاده از همان تاکتیکهای جوخههای مرگ دهه ۸۰ میداند.
هشداردهندهتر این که دولت ترامپ قصد دارد برونسپاری زندانهای خود به السالوادور را گسترش دهد، حتی شامل شهروندان آمریکایی نیز بشود.
در دیدار آوریل دو رئیسجمهور در کاخ سفید، ترامپ گفت: «نوبت به داخلیها میرسد. شما باید پنج زندان دیگر بسازید. این یکی (CECOT) کافی نیست.»
بوکله از این پیشنهاد خوشحال به نظر میرسید و پاسخ داد: «بله، ما جا داریم.»
آمریکا در حال «سالوادوریشدن»: هشداری برای آینده
برترام به مینتپرس میگوید: «سیستم زندانسازی انبوه آمریکا از قبل هم ظالمانه، سرکوبگر و نژادپرستانه بود. فرستادن شهروندان آمریکایی به السالوادور، گردشی تاریک در سیستمی است که از پیش گمراه بوده است.»
لووِتو هشدار میدهد: «السالوادور برای آمریکا نقش آزمایشگاه سرکوب را دارد، همانطور که آمریکا با مؤسسات آموزشی مثل مدرسه آمریکا (School of the Americas)، جوخههای مرگ را آموزش داد. حالا شاهد چیزی هستم که من آن را سالوادوریشدن آمریکا مینامم:
* شکاف ثروت بین فقیر و غنی به اندازه آمریکای لاتین شده
* دولت رفاه در حال نابودی است
* کودتاهای نافرجام
* زندانسازی انبوه
* نظریه و عملیات ضدشورش
* نظامیشدن پلیس
آمریکا از بسیاری جهات در حال تبدیل شدن به یک کشور آمریکای لاتینی است و بنابراین مجبور است تکنیکهای سرکوب را از جاهایی مثل السالوادور یاد بگیرد.»
لووِتو نتیجهگیری میکند: «اگر میخواهید آینده آمریکا را ببینید، کافی است به تاریخ السالوادور نگاه کنید. برخی از این اتفاقات در حال نزدیک شدن به ما است. و ما باید حالت هشدار قرمز اعلام کنیم.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 