ایندیپندنت
ترجمه مجله جنوب جهانی

تمام نگاه‌ها به واکنش پاکستان پس از ادعای هند مبنی بر حمله به «اردوگاه‌های تروریستی» در حملات هوایی سحرگاهی است.
تحلیل: هند مدعی است حملات محدودی به زیرساخت‌های شبه‌نظامیان انجام داده است، اما پاکستان می‌گوید ۲۶ نفر از جمله غیرنظامیان کشته و یک مسجد ویران شده است. آیا اکنون اسلام‌آباد خود را ملزم به تلافی می‌بیند؟

در حالی که بقیه جهان خواستار آرامش هستند، هند و پاکستان بار دیگر در بحبوحه جدی‌ترین تشدید تنش نظامی در دهه‌های اخیر، در آستانه یک درگیری تمام عیار قرار گرفته‌اند.
هند اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور در یک حمله سحرگاهی در اوایل روز چهارشنبه، نه مکان را در داخل پاکستان و کشمیر تحت اداره پاکستان هدف قرار داده و مدعی شد که «عملیات سندور» اردوگاه‌ها و زیرساخت‌های تروریستی را هدف قرار داده است. پاکستان می‌گوید دست‌کم ۲۶ نفر از جمله زنان و کودکان کشته شده‌اند، این در حالی است که مقامات هندی اصرار دارند هیچ تلفات غیرنظامی وجود نداشته است.
پاکستان چندین فروند هواپیمای هندی را در جریان این حملات سرنگون کرد که دست‌کم سه فروند از آن‌ها در سمت هندی خط مرزی بالفعل سقوط کردند. اکنون این سوال مطرح است که آیا این اقدام – و همچنین گلوله‌باران سنگین در کشمیر که به گفته پلیس هند دست‌کم ۱۰ غیرنظامی را کشته است – پاسخ کافی تلقی خواهد شد یا خیر.
شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، صبح روز چهارشنبه گفت که اسلام‌آباد حق کامل برای پاسخ دادن به این «اقدام جنگی» را دارد و تمام ملت با نیروهای پاکستانی که روحیه و انگیزه بالایی دارند، همبستگی دارد. آقای شریف گفت: «پاکستان حق کامل دارد که به این اقدام جنگی تحمیل‌شده توسط هند، پاسخی قاطع بدهد و در واقع، پاسخی قوی در حال داده شدن است.»
تحلیلگران می‌گویند سوال این نیست که آیا پاکستان به حملات هند تلافی خواهد کرد یا خیر، بلکه قدرت این پاسخ چقدر خواهد بود.
منطقه هیمالیا در کشمیر، قلب دهه‌ها خصومت بین هند و پاکستان است که هر دو کشور مدعی مالکیت کامل این منطقه با اکثریت مسلمان هستند اما تنها بخش‌هایی از آن را در کنترل دارند. این دو کشور از زمان استقلال تاکنون دو جنگ تمام عیار از سه جنگ خود را بر سر این منطقه انجام داده‌اند.
دهلی نو مدت‌هاست که همسایه خود را به پناه دادن و حمایت از گروه‌هایی متهم می‌کند که در بخش تحت اداره هند در کشمیر، دست به شورش مسلحانه فعال زده‌اند. این کشور می‌گوید شواهدی در دست دارد که نشان می‌دهد پاکستان در حمله تروریستی ۲۲ آوریل به پهلگام در کشمیر که در آن ۲۶ نفر که بیشترشان گردشگر بودند کشته شدند، دست داشته است. اسلام‌آباد این اتهامات را رد کرده و خواستار تحقیقات مستقل شده است.

سرهنگ بازنشسته جی اس سودی به ایندیپندنت گفت: «پاکستان سابقه حملات متقابل سریع را دارد – این چیزی است که در آموزش‌های ارتش نیز به ما آموخته می‌شود. بنابراین، تلافی یک سوال ‹اگر› نیست، بلکه ‹چه زمانی› است. پاکستان برای راضی کردن مخاطبان داخلی خود باید پاسخ دهد. عدم انجام این کار، انتقاد از دولت شهباز شریف و ارتش پاکستان را به دنبال خواهد داشت.»

«پاکستان از هدف قرار دادن هرگونه تأسیسات نظامی عمده در هند اجتناب خواهد کرد، زیرا این اقدام به عنوان یک عمل جنگی تلقی می‌شود. در عوض، می‌توان انتظار داشت که آن‌ها زیرساخت‌های غیرنظامی یا مناطق مرزی را بمباران کنند که می‌تواند منجر به تلفات غیرنظامی شود، اقدامی که هدف آن ارسال پیام بدون تحریک جنگ تمام عیار است.»

این افسر بازنشسته ارتش گفت که پاکستان احتمالاً تلافی خود را به یک ضربه کم‌خطرتر محدود خواهد کرد تا از تشدید تنش جلوگیری کند، و خاطرنشان کرد که چین – متحد حیاتی اسلام‌آباد – قبلاً خواستار آرامش شده و منافعی در کنترل تنش‌ها بین هند و پاکستان دارد.

وزارت خارجه چین در واکنش به حملات هند اعلام کرد که دولت شی جین پینگ «عملیات نظامی هند در اوایل صبح امروز را تاسف‌بار می‌داند».

سخنگوی این وزارتخانه افزود: «چین با هرگونه تروریسم مخالف است. ما از هر دو طرف می‌خواهیم که در راستای منافع بزرگتر صلح و ثبات عمل کنند، آرامش خود را حفظ کرده، خویشتنداری نشان دهند و از انجام اقداماتی که ممکن است وضعیت را پیچیده‌تر کند، خودداری کنند.»

سرهنگ سودی گفت که نفوذ چین بر پاکستان عامل کلیدی در کاهش تنش خواهد بود و استدلال کرد که پکن در حالی که منافع خود را در شرق دنبال می‌کند، هیچ علاقه‌ای به یک درگیری بزرگ در جناح غربی خود ندارد.
او گفت: «چین اجازه نخواهد داد پاکستان آن را به یک جنگ تمام عیار تبدیل کند، زیرا هدف اول آن تایوان است.»

هند پیش از این از حملات هوایی هدفمند در سراسر خط کنترل (LoC) به عنوان تلافی حملات بزرگ شبه‌نظامیان – به‌ویژه در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹ – استفاده کرده است، که حملات اخیر را به بخشی از یک الگوی نوظهور در دکترین نظامی هند تبدیل می‌کند. آخرین تشدید تنش نظامی شاهد یک درگیری هوایی کوتاه اما شدید بین یک خلبان نیروی هوایی پاکستان و یک خلبان نیروی هوایی هند بود که با اسارت فرمانده بال آبیناندان وارتهامان پس از سرنگونی جت جنگنده او توسط پاکستان به پایان رسید. این خلبان در نهایت به هند بازگردانده شد و به کاهش تنش‌ها کمک کرد.

اما اکنون به نظر می‌رسد هم خطر و هم احتمال تشدید تنش بین این دو همسایه مسلح به سلاح هسته‌ای افزایش یافته است. مایکل کوگلمن، تحلیلگر مسائل جنوب آسیا، هشدار داد که پویایی تلافی‌جویانه کنونی «در نردبان تشدید تنش بالاتر» از درگیری‌های گذشته قرار دارد.
(
کوگلمن، نویسنده و کارشناس سیاست خارجی آمریکایی متخصص در جنوب آسیا، صبح روز چهارشنبه گفت که حمله اخیر یکی از شدیدترین حملات در سال‌های اخیر بوده است و پاسخ پاکستان نیز «مطمئناً ضربه‌ای قوی خواهد بود».
آقای کوگلمن به آسوشیتدپرس گفت: «این‌ها دو ارتش قوی هستند که حتی با وجود سلاح‌های هسته‌ای به عنوان عامل بازدارنده، از به کارگیری سطوح قابل توجهی از نیروی نظامی متعارف علیه یکدیگر نمی‌ترسند.»
«خطرات تشدید تنش واقعی است. و ممکن است به خوبی و به سرعت افزایش یابد.»
در حالی که رویدادهای روز چهارشنبه از بسیاری جهات مشابه رویدادهای سال ۲۰۱۹ است، نگرانی‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه هر دو طرف ممکن است این بار مایل به پیشبرد بیشتر فعالیت‌های نظامی متعارف خود باشند.
فرانک اودانل، پژوهشگر غیرمقیم در برنامه جنوب آسیا در مرکز استیمسون، یک اتاق فکر در واشنگتن، گفت که تصمیم‌گیرندگان در هر دو کشور اکنون نسبت به قبل از سال ۲۰۱۹، اشتهای بیشتری برای آغاز و تشدید درگیری دارند، زیرا آن‌ها در آن زمان توانستند بدون استفاده از سلاح‌های هسته‌ای با یکدیگر درگیر شوند.
او افزود: «اما بدون درک متقابل روشن از اقدامات دقیقی که می‌تواند منجر به تشدید تنش ناخواسته شود.»
محمد فیصل، پژوهشگر امنیتی جنوب آسیا در دانشگاه فناوری سیدنی، گفت: «هر طرف فکر می‌کند که نسبت به دفعه قبل در موقعیت بهتری قرار دارد. تنها زمانی که شاهد درگیری واقعی باشیم، متوجه خواهیم شد.»