مدیرعامل اوبر بهدنبال «گشایش» در ایران با همکاری گروه مخالف سلطنتطلب پیوندخورده با اسرائیل
نویسنده: وایِت رید
منتشر شده در گریزون
ترجمه مجله جنوب جهانی
یک گفتوگوی پخش زنده میان سلطنتطلبان ایرانی نشان داد شبکهای از نخبگان تحصیلکرده در خارج در حال طراحی برنامههایی برای غارت اقتصاد ایران پس از تحقق رؤیای تغییر رژیم هستند.
دارا خسروشاهی، مدیرعامل شرکت اوبر، بهدنبال شرکت در یک گفتوگوی اینترنتی درباره روشهای بهرهبرداری از ایران در صورت تحقق تغییر رژیم، با انتقادات مواجه شده است. این رویداد توسط گروه «اتحادیه ملی برای دموکراسی در ایران» (NUFDI) برگزار شد؛ اصلیترین نهاد لابیگری در واشنگتن دیسی که از جنبش سلطنتطلب حول رضا پهلوی، پسر آخرین شاه ایران، حمایت میکند.
این گفتوگو که از سوی یکی از تبلیغکنندگان برجسته پهلوی در فضای مجازی با عنوان تلاشی برای «ارائه طرحهایی که بتوانند بلافاصله پس از سقوط جمهوری اسلامی و استقرار یک دولت سالم در ایران اجرا شوند» معرفی شده بود، در حقیقت تلاشی برای طراحی نقشهای اولیه جهت خصوصیسازی اقتصاد ایران پس از سناریوی تغییر رژیم ـ که هنوز مشخص نیست چگونه محقق خواهد شد ـ بود. هرچند مشخص نیست که برنامههای مطرحشده از سوی این دو ایرانی تبعیدی، واقعاً نقشهای عملی برای سرنگونی حکومت باشند، اما محتوای این گفتوگو نشان میدهد که مدیرعامل اوبر در صورت موفقیت چنین عملیاتی، به دنبال منافع مالی قابل توجهی است.
زمانی که شروین پیشهور، سرمایهگذار آمریکایی ایرانیتبار و فوق ثروتمند، از خسروشاهی پرسید که در «صد روز نخست ایران آزاد» چه خواهد کرد، او پاسخ داد: «اگر به تولید ناخالص داخلی بالقوه کشور نگاه کنید… بهعنوان یک بازار، فکر میکنم اوبر و تقریباً تمامی شرکتهای بزرگ فناوری، خدماتی و برندهای بزرگ، ایران را بهعنوان یک بازار بسیار بسیار مهم برای ورود در نظر خواهند گرفت. بنابراین قطعاً وارد ایران خواهیم شد و بهطور جدی در بازار محلی سرمایهگذاری خواهیم کرد.»
خسروشاهی ادامه داد: «هزاران هزار کارآفرین ایرانی-آمریکایی مثل من و تو وجود دارند، که نیرویی غیرقابل چشمپوشی هستند. و وقتی ایران باز شود، واقعاً مشتاقم که این نیروی مثبت را به کار بگیرم، به اصطلاح.»
پیشهور که دستکم از سوی شش زن همکار سابق خود به آزار جنسی یا اتهام تجاوز متهم شده، در معرفی طولانی خسروشاهی، هنگام خواندن متن از پیش آمادهشدهاش بهشدت دچار لکنت شد: «جمهوری اسلامی خواست ما را دفن کند… اما ما بذر بودیم. دانههایی نفوذناپذیر. آنچه در پیش است شکوفایی روح ایرانی است ـ جسور، زیبا و توقفناپذیر. بگذارید جهان این را ببیند: ایرانی که زمانی در سکوت ناشی از ترس، قتل و تجاوز خاموش شده بود، با امید برخاست و به مشعلی برای همه ملتهایی تبدیل شد که رؤیای آزادی دارند. دیگر تروریسم را تأمین مالی نخواهیم کرد، بلکه امید را تأمین مالی میکنیم. این مأموریت ماست، این پویایی ایرانی است. اکنون آغاز میشود.»
NUFDI از دیرباز با دولت اسرائیل ارتباط داشته و با نهادهای سختگیر لابی اسرائیل مانند «بنیاد دفاع از دموکراسیها» همکاری نزدیک دارد. این نهاد، که کانون اصلی جنبش سلطنتطلب در ایران به شمار میرود، هدفش بر تخت نشاندن رضا پهلوی است؛ کسی که هوادارانش او را وارث طبیعی تاجوتخت ایران میدانند. آنان مدعیاند پهلوی جانشین مشروع آخرین شاه ایران، محمدرضا پهلوی است که در پی انقلاب ۱۳۵۷ و انقراض سلطنت، به تبعید رفت.
در میان اعضای سرسخت و افراطی تیم NUFDI، سعید قاسمینژاد برجسته است؛ کسی که در وبسایت این گروه بهعنوان عضو «شورای مشورتی» معرفی شده و همزمان با یکی از مشهورترین اتاقهای فکر دولت اسرائیل در واشنگتن یعنی «بنیاد دفاع از دموکراسیها» همکاری میکند. او در شبکه X (توییتر سابق) شعار «مرگ بر فلسطین» را منتشر کرده و در سفر فروردین ۱۴۰۲ رضا پهلوی به اسرائیل نیز همراه وی بود؛ سفری که طی آن شاهزاده خودخوانده با نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، و وزیر اطلاعات، گیلئا گملیئل، دیدار داشت. هیئت مذکور حتی طبق گزارشها در دیوار ندبه دعا کرد، در حالی که مسجدالاقصی ـ سومین مکان مقدس مسلمانان ـ را به دقت نادیده گرفتند.
هرچند این اتحاد در میان حامیان غربی سلطنتطلبان موضوع مهمی محسوب نمیشود، اما برای بسیاری از ایرانیانی که این گروه مدعی نمایندگیشان است، بهویژه با توجه به محاصره نسلکُشانه غزه توسط اسرائیل، مایه تنفر است؛ مردمی که عموماً حامی فلسطینیاناند.
پیشهور همچنین به رابطه میان ثروت کلان خانوادگی خسروشاهی و حکومت شاه اشاره کرد. او گفت که پدربزرگش زمانی مدیر مالی شرکت خانواده (پدربزرگ) دارا خسروشاهی بوده است؛ شرکتی که در دوران شاه یکی از غولهای دارویی ایران بهشمار میرفت. پس از تبعید، ثروتی که این نخبگان ایرانی توانستند از کشور خارج کنند، بهشکلی چشمگیر افزایش یافته است.
در میان طبقه ممتاز ایرانیان مهاجر در غرب، نام خانوادگی خسروشاهی از شناختهشدهترینهاست. نشریه بیزینس اینسایدر در سال ۲۰۱۹ نوشت: «برای دارا خسروشاهی، یکی از قدرتمندترین مدیرانعامل دنیای فناوری، موفقیت در خون اوست… برادران، پسرعموها و عموهای او رزومههایی چشمگیر دارند که شامل تأسیس استارتاپهای میلیوندلاری، مدیریت شرکتهای فهرست Fortune 500 و فارغالتحصیلی از دانشگاههایی چون هاروارد، براون و استنفورد میشود.» عموی او، حسن خسروشاهی، یکی از ثروتمندترین افراد کاناداست که در سال ۲۰۱۶، دارایی خالصی حدود ۱.۱۶ میلیارد دلار داشت.
پیشهور در معرفی خسروشاهی در این نشست ابراز امیدواری کرد که «خاک باستانی ما به پیشرفتهترین قطب آموزشی خاورمیانه تبدیل شود» و «هر کودک ایرانی به بهترین آموزش جهانی که در این ۴۶ سال از آن محروم بودهاند، دست یابد.»
امروزه، ایران از نظر نرخ سواد و تحصیلات دانشگاهی در منطقه پیشتاز است؛ به طوری که حدود ۶۰ درصد از دانشجویان دانشگاهها را زنان تشکیل میدهند. با این حال، با وجود تمام تلاشها برای خصوصیسازی، دسترسی شهروندان عادی به سطح آموزشی که خانواده خسروشاهی از آن برخوردار بوده است، بسیار بعید به نظر میرسد. بر اساس گزارشهای رسانهای، دارا خسروشاهی پیش از ورود به دانشگاه براون، در مدرسه خصوصی هاکلی با شهریه سالانه ۴۴ هزار دلار تحصیل کرده است.
وایت رید
وایت رید سردبیر اجرایی The Grayzone است. او به عنوان یک خبرنگار بینالمللی، گزارشهایی را در بیش از دوازده کشور پوشش داده است. او را در توییتر با آدرس @wyattreed13 دنبال کنید.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 