فنگ گانگ
ترجمه مجله جنوب جهانی

عنوان اصلی: ساخت فعالانه نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین
در روند مدرن‌سازی به سبک چینی، نظام حکمرانی و توانایی حکمرانی دولت روزبه‌روز اهمیت و ضرورت منحصربه‌فرد خود را آشکار می‌سازد. کار سیاسی-ایدئولوژیک به عنوان روشی مهم در اداره حزب و کشور، ساختار نظام و توانایی حکمرانی آن، پشتیبانی مهمی برای توسعه امور حزب و کشور فراهم می‌آورد. در سال‌های اخیر، کمیته مرکزی حزب با در نظر گرفتن هماهنگ «دو وضعیت کلان»، الزامات جدیدی را در زمینه‌های نظام‌مندی، یکپارچگی و هماهنگی کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین مطرح کرده و جهت‌گیری برای ساختار نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک را نیز مشخص نموده است. ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین، هم ضرورت ذاتی برای پیشبرد تحول مدرن کار سیاسی-ایدئولوژیک و هم نیازی اساسی در عصر تحقق آرمان بزرگ احیای ملت چین است.
محتوای کلیدی ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین
«نظام» به عنوان یک مقوله علمی، سیستمی پویا و پیچیده است که با محوریت یک جهت‌گیری ارزشی خاص و از طریق تعاملات غیرخطی زیرسیستم‌های چندلایه شکل می‌گیرد. نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین، سیستمی جامع است که از عناصری چون مفاهیم محوری، روش‌ها و راهبردها، محتوای تشکیل‌دهنده، مسیرهای عملی و اهداف کلی کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین تشکیل شده و ساختار سازمانی، تضمین‌های نهادی، تأمین محتوا و نوآوری در روش‌ها را در بر می‌گیرد. بر اساس الگوی ساختاری مهندسی سیستم، نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین را می‌توان به چهار سیستم هسته‌ای شامل جهت‌گیری ارزشی، عملکردی، تضمین نهادی و نظارت و بازخورد تفکیک کرد که یک کل ارگانیک با همکاری عناصر، سطوح مشخص و عملکردهای مکمل را تشکیل می‌دهند.
سیستم جهت‌گیری ارزشی با محوریت دوگانه رهبری سیاسی و تجهیز نظری. سیستم جهت‌گیری ارزشی به عنوان هسته مرکزی نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک، از طریق تعمیق هماهنگی بین نظام رهبری سیاسی و نظام تجهیز نظری، جهت‌گیری اساسی ساختار نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک را مشخص کرده و تحقق بازتولید ایدئولوژی و انسجام ارزش‌ها را هدف قرار می‌دهد. نظام رهبری سیاسی با محوریت ارتقای توانایی قضاوت سیاسی، درک سیاسی و اجرای سیاسی، از طریق تکمیل سازوکار تضمین نهادی «دو پاسداری» و بهبود نظام رهبری جامع حزب، تضمین می‌کند که کار سیاسی-ایدئولوژیک همواره در مسیر صحیح سیاسی پیش رود. نظام تجهیز نظری با تکیه بر اندیشه شی جین پینگ درباره سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی در عصر نوین به عنوان مبنای اساسی، به ساخت نظام گفتمانی می‌پردازد که اصول اساسی مارکسیسم را با فرهنگ ممتاز سنتی چین پیوند می‌زند و چارچوبی سه‌گانه برای تبیین ایدئولوژی شکل می‌دهد که مبتنی بر میراث تاریخی، نوآوری نظری و نیازهای عملی است.
سیستم عملکرد عملی  یا عملکردی با هماهنگی سه‌بعدی تأمین محتوا، نوآوری در روش‌ها و تربیت نیروها. سیستم عملکرد عملی، سیستم چرخه پویای نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک را تشکیل می‌دهد و با پیروی از منطق توسعه پیشرونده از یکپارچه‌سازی عناصر، بهینه‌سازی فرآیندها تا ارتقای کارایی، به توسعه و نوآوری مداوم نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عمل کمک می‌کند. نظام محتوا، «دایره هم‌مرکز» درهم‌تنیده‌ای از همبستگی سیاسی، پرورش ارزش‌ها و نوآوری عملی را می‌سازد و از طریق محتوای تبلیغی و آموزشی طبقه‌بندی‌شده، دقیق و کارآمد، تحقق تحول خلاقانه گفتمان ایدئولوژیک را دنبال می‌کند. نظام نوآوری در روش‌ها با تأکید بر «وحدت آموزش آشکار و آموزش پنهان، ترکیب حل مسائل فکری و مسائل عملی، هماهنگی پوشش گسترده و راهنمایی طبقه‌بندی‌شده» به عنوان مبنای روش‌شناختی، به کاوش روش‌های نوینی می‌پردازد که با ویژگی‌های عصر منطبق و به واقعیت‌های زندگی مردم نزدیک باشند و اثربخشی و هدفمندی کار را ارتقا دهند. نظام تربیت نیروها از طریق ساخت یک تیم ترکیبی متخصص و غیرمتخصص با مزایای مکمل، اثر افزایشی هم‌افزایی نیروها را شکل داده و توانایی سازماندهی، اجرا و مبارزه در کار را ارتقا می‌بخشد.
سیستم تضمین نهادی با پشتیبانی سه‌گانه سازماندهی، نظام‌های قانونی و همکاری. سیستم تضمین نهادی، شالوده عملکرد نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک را بنا می‌نهد و از طریق ساختار ماتریسی بهینه‌سازی سازمان، تکمیل نظام‌های قانونی و تقویت سازوکارهای همکاری، تضمینی همه‌جانبه برای توسعه سالم و پایدار نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک فراهم می‌آورد. سازماندهی با هدف بهینه‌سازی تخصیص منابع و ارتقای کارایی سازمانی، از طریق تعدیل ساختار سازمانی، تعیین دقیق تقسیم وظایف و تقویت جهت‌گیری‌های سطح پایه، یک نظام سازمانی منسجم از بالا به پایین و با قابلیت اجرای قوی ایجاد می‌کند. نظام‌های قانونی با هدف علمی‌سازی، استانداردسازی و نهادینه‌سازی، حول محور حلقه‌های کلیدی و حوزه‌های مهم کار سیاسی-ایدئولوژیک، مجموعه‌ای از مقررات و نظام‌نامه‌ها را تدوین و تکمیل کرده و یک سازوکار بلندمدت برای مدیریت قدرت، امور و افراد از طریق نظام ایجاد می‌کند. سازوکارهای همکاری از طریق ایجاد بسترهای ارتباطی و سازوکارهای پیوند، با استفاده از تفکر حکمرانی نوین، موانع بین‌بخشی را از میان برداشته و یکپارچگی اطلاعات، ادغام منابع و هماهنگی اقدامات در سطح فرابخشی را ایجاد کرده و ادغام عمیق کار سیاسی-ایدئولوژیک با حکمرانی اجتماعی را تسهیل می‌کنند.
سیستم نظارت و بازخورد با پیوند متقابل مسئولیت‌پذیری و ارزیابی. سیستم نظارت و بازخورد، «شیر تنظیم‌کننده» مدیریت چرخه بسته نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک است و از طریق ساخت یک سازوکار نظارت و ارزیابی با مسئولیت‌های مشخص، ارزیابی علمی و بازخورد به‌موقع، اطمینان حاصل می‌کند که وظایف مختلف نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک به طور مؤثر اجرا شده و به طور مداوم بهبود می‌یابند. سازوکار مسئولیت‌پذیری با زنجیره انتقال «مسئولیت اصلی کمیته حزبی—مسئولیت مستقیم بخش—مسئولیت اجرای سطح پایه»، مسئولیت کار سیاسی-ایدئولوژیک را برای سازمان‌های حزبی و رهبران در تمام سطوح مشخص می‌کند و از طریق تدوین فهرست مسئولیت‌ها و امضای تعهدنامه‌ها، مسئولیت کار سیاسی-ایدئولوژیک را در هر سطح تثبیت کرده و یک الگوی کاری ایجاد می‌کند که در آن هر سطح مسئول سطح پایین‌تر است و مسئولیت‌ها به صورت لایه‌ای اجرا می‌شوند. نظام ارزیابی و سنجش از طریق «سیستم جامع سنجش کار سیاسی-ایدئولوژیک با شاخص‌های منطقی و روش‌های علمی»، و همچنین نظارت پویا، کاربرد نتایج و بهبود بازخورد، با ایجاد فهرست مشکلات، تدوین اقدامات اصلاحی و پیگیری اثرات اصلاح، یک مدیریت چرخه بسته را شکل داده و به بهبود مستمر نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عمل کمک می‌کند.
سازوکار درونی ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین
نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک به عنوان یک سیستم پیچیده و سازگار، سازوکار عملکردی آن ذاتاً فرآیندی پویا از تعامل انرژی سیاسی، کارایی نهادی و نیروی محرکه حکمرانی است که از اصول «جامعیت، هم‌افزایی و پویایی» پیروی کرده و بر اساس منطق «تبدیل انرژی سیاسی—حکمرانی سیستمی هماهنگ—تعدیل و بهینه‌سازی پویا» عمل می‌کند.
تقویت انرژی سیاسی نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین از طریق رهبری جامع حزب. رهبری جامع حزب، اصل اساسی سیاسی و منطق عملکردی نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین است و باید رهبری حزب را در تمام فرآیندها و مراحل کار سیاسی-ایدئولوژیک اعمال کرد. رهبری جامع حزب از طریق سه سازوکار تبدیل، یعنی مسیر انتقال «ورود انرژی سیاسی—تبدیل به کارایی نهادی—خروجی نیروی محرکه حکمرانی»، نیروی محرکه درونی نوآوری در سطح پایه را فعال کرده و وحدت دیالکتیکی منطق سیاسی و منطق عملی را شکل داده و یک منبع قدرت پایدار ایجاد می‌کند. نخست، تبدیل جهت‌دار انرژی سیاسی به کارایی نهادی، از طریق نظام تضمین نهادی «دو پاسداری»، رهبری سیاسی را به نیروی هنجاری عملکرد نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک تبدیل می‌کند؛ دوم، تبدیل خلاقانه کارایی نهادی به نیروی محرکه حکمرانی، با تکیه بر مزایای نظام سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی، زنجیره انتقال هدایت ارزشی و نوآوری عملی را می‌سازد؛ سوم، بازخورد مارپیچی نیروی محرکه حکمرانی به انرژی سیاسی، از طریق اثر هم‌افزایی عاملیت، خلاقیت و ابتکار مردم، تحقق بازتولید همبستگی سیاسی را دنبال می‌کند.
تحقق چرخه عملکرد نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین از طریق سازوکار هماهنگی سیستمی. نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین از طریق ایجاد یک شبکه هماهنگی یکپارچه، یک چرخه عملکرد بسته «رمزگذاری ارزشی—کنترل فرآیند—بازخورد اثربخشی» را شکل می‌دهد که زیرسیستم‌های ذکر شده را به هم پیوند می‌دهد و عملکرد کارآمد کار سیاسی-ایدئولوژیک را تضمین می‌کند. لایه رمزگذاری ارزشی از طریق سیستم جهت‌گیری ارزشی، قواعد فرایدیولوژیک را تعیین کرده و جهت‌گیری اساسی و وظایف اصلی نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین را مشخص می‌کند و از طریق هدایت نظری و ارزشی علمی، صحت و اثربخشی تمام اقدامات را تضمین می‌نماید. لایه کنترل فرآیند از طریق ادغام سیستم اجرای عملی و سیستم تضمین نهادی، با «تکمیل الگوی کلان کار سیاسی-ایدئولوژیک با رهبری یکپارچه کمیته حزبی، مدیریت مشترک حزب و دولت، سازماندهی و هماهنگی بخش تبلیغات، مسئولیت‌پذیری بخش‌های مربوطه و سازمان‌های مردم‌نهاد، و مشارکت مشترک کل حزب و کل جامعه»، یک شبکه سازمانی «منسجم عمودی، مرتبط افقی و یکپارچه درونی-بیرونی» ایجاد می‌کند که اهداف انتزاعی طراحی‌شده در سطح بالا را به اقدامات عملی قابل اجرا تبدیل کرده و تحقق عینی‌سازی طراحی‌های سطح بالا را میسر می‌سازد. لایه بازخورد اثربخشی از طریق سیستم نظارت و بازخورد، عملکرد بازخورد اثربخشی را ایفا کرده و چرخه مدیریت کامل «تعیین هدف—نظارت بر فرآیند—ارزیابی نتایج» را تحقق می‌بخشد و ثبات عملکرد نظام را افزایش می‌دهد.
ارتقای تعدیل پویای نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین با محوریت حل مسئله. در مواجهه با تغییرات سریع محیط اجتماعی عصر نوین و تنوع دیدگاه‌های فکری مردم، نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک باید از حساسیت و انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار بوده و مسائل را به موقع شناسایی و حل کند. تعادل پویای نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در وحدت دیالکتیکی توانایی تبدیل تضادها و توانایی مدیریت ریسک تجلی می‌یابد. از یک سو، در بعد تبدیل تضادها، یک سازوکار پاسخگویی نهادینه‌شده از شناسایی مسئله، تحلیل سازوکار تا سیاست‌گذاری دقیق ایجاد می‌شود و از طریق تبدیل تضادها، راهبردهای حکمرانی بهینه‌سازی و ارتقا می‌یابند. از سوی دیگر، در سطح مدیریت ریسک، یک مدل حکمرانی چابک «پایش وضعیت روانی جامعه—پیش‌بینی تحولات افکار عمومی—تعدیل پاسخگویی به نیازها» ایجاد شده و از فناوری‌های دیجیتال برای ارتقای فشردگی زمانی-مکانی درک ریسک استفاده می‌شود، به گونه‌ای که هم ثبات راهبردی «صبر تاریخی» حفظ شده و هم تیزبینی حکمرانی «دیدن نشانه‌های کوچک» وجود داشته باشد و تعدیل پویای نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در وحدت دیالکتیکی حل مسائل فکری و پاسخگویی به دغدغه‌های واقعی محقق گردد.
مسیر عملی ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین
کار سیاسی-ایدئولوژیک، شریان حیاتی تمام امور است. در مواجهه با مسائل و چالش‌های عصر نوین، باید با جایگاهی والاتر، دیدگاهی وسیع‌تر و تلاشی بیشتر، ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین را پیش برد و اطمینان حاصل کرد که هر جا امور حزب و کشور توسعه می‌یابد، کار سیاسی-ایدئولوژیک نیز به همان جا رسیده و آن را پوشش دهد. باید با تفکر سیستمی و روش‌های علمی پیش رفت و تحقق پوشش کامل محتوا، پوشش کامل مخاطبان، زنجیره کامل مسئولیت و انسجام کامل نظام را دنبال کرد تا مشکلات واقعی حل شده و نیروی محرکه درونی برانگیخته شود.
تکمیل بیشتر ساختار سیستمی سه‌گانه «سازمان—مسئولیت—روش». نخست، باید یک نظام سازمانی منسجم از بالا به پایین و با قابلیت اجرای قوی ایجاد شود. سازمان‌های مرکزی حزب، سازمان‌های محلی و سازمان‌های سطح پایه به عنوان کلید تبدیل نیروی سیاسی به اقدام اجتماعی، باید قوی، کارآمد و روان عمل کنند. باید اصل «تا انتها در عمق و تا مرز در عرض» رعایت شده و یک سازوکار دقیق انتقال سیاست ایجاد گردد تا از کاهش اطلاعات و انحراف در اجرا جلوگیری شود و از طریق شکل جدید سازمانی «سازمان فیزیکی + سازمان دیجیتالی»، مشکل پوشش حل گردد. دوم، باید یک نظام مسئولیت مشخص و با الزامات واضح ایجاد شود. کار سیاسی-ایدئولوژیک مسئولیت مشترک کل حزب است و باید نظام مسئولیت در سطوح و دسته‌های مختلف ایجاد و تکمیل شود تا زنجیره انتقال مسئولیت، شبکه حکمرانی مشترک و مدیریت چرخه کامل محقق گردد. عملکرد مسئولیت در پرونده شایستگی‌های سیاسی مدیران ارشد گنجانده شده و از طریق نظام فهرست مسئولیت‌ها، الگوی کاری شکل می‌گیرد. در نهایت، باید یک نظام روشی مبتنی بر حفظ اصول و نوآوری و عمل علمی ایجاد شود. در مواجهه با شرایط جدید، لازم است ضمن حفظ سنت‌های نیکوی حزب، از مفاهیم و ابزارهای علمی مدرن بهره گرفته و با رعایت اصول اخلاقی فلسفه فناوری، یک سازوکار متعادل بین حفاظت از حریم خصوصی و هدایت ارزشی ایجاد گردد تا اطمینان حاصل شود که نوآوری در روش‌ها در خدمت انتقال ارزش‌ها قرار دارد.
رفع موانع کلیدی ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین. در حال حاضر، ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک با سه مسئله «کمبود نظام‌مندی»، «عقب‌ماندگی نوآوری» و «فقدان انگیزه در سطح پایه» مواجه است. از یک سو، هماهنگی بین‌بخشی ناکافی بین بخش‌های تبلیغات، آموزش و فرهنگ به آسانی منجر به شکل‌گیری «جزایر سیاستی» می‌شود و لازم است سازوکارهای انسجام اجماع ارزشی و هماهنگی منافع بازسازی شده و یکپارچه‌سازی مدولار برای افزایش کارایی کلی صورت گیرد. از سوی دیگر، عقب‌ماندگی نوآوری ناشی از تأخیر در تحول نقش‌ها و کندی در کاربرد فناوری است و لازم است فعالانه از فناوری‌های جدید استفاده شده، سیستم‌های انتشار دوقلوی دیجیتال توسعه یابد، روش‌های انتشار ایدئولوژی نوآوری شود و از سناریوهای فراگیر و الگوریتم‌های هوشمند برای نفوذ به «حباب‌های اطلاعاتی» استفاده شده و گسترش از فضای فیزیکی به فضای دیجیتال محقق گردد. علاوه بر این، انحراف در اجرای سطح پایه نشان‌دهنده تنش بین عرضه نهادی و نیازهای حکمرانی است و لازم است یک سازوکار توانمندسازی سه‌گانه «فشار—توانایی—انگیزه» ایجاد شده، نظام مسئولیت در سطوح و دسته‌های مختلف ایجاد و تکمیل گردد و از طریق سازوکارهای انگیزشی متنوع، انگیزه درونی کارکنان سطح پایه برانگیخته شود.
تقویت بیشتر نیروی محرکه درونی ساخت نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین. از طریق ترکیب محدودیت‌های سختگیرانه نهادی و نفوذ نرم فرهنگی و پیوند توانمندسازی عمیق فناوری و توسعه حرفه‌ای نیروها، نیروی محرکه درونی پایدار برای ساخت نظام فراهم می‌آید. نخست، عرضه نهادی باید روابط قدرت در عرصه سازمانی را بازسازی کند و از طریق ایجاد جلسات مشترک بین‌بخشی، تضمین بودجه ویژه و سازوکارهای نظارتی، گذار از «انتقال فشار» به «درونی‌سازی ارزش‌ها» را پیش ببرد تا کار سیاسی-ایدئولوژیک به اقدام آگاهانه کنشگران تبدیل شود. دوم، یک نظام انتشار فرهنگی ترکیبی آشکار و پنهان ایجاد شود و تحول خلاقانه و توسعه نوآورانه فرهنگ ممتاز سنتی چین ترویج گردد. از طریق ساخت فیزیکی پایگاه‌های آموزش ایدئولوژیک و ایجاد صحنه‌های فرهنگی در سطح جامعه، کدگذاری ایدئولوژی به نمادهای فرهنگی عینی صورت گرفته و یک اجتماع ارزشی با پیوندهای عاطفی شکل گیرد تا فعال‌سازی عمیق همبستگی ارزشی محقق گردد. سوم، پیشبرد توانمندسازی فناورانه برای بازسازی الگوی انتشار، تحقق توصیه الگوریتمی و انتشار دقیق، ایجاد صحنه‌های واقعیت مجازی برای شکستن محدودیت‌های فضایی-زمانی و استفاده از تحلیل داده‌های بزرگ برای افزایش آگاهی از وضعیت دنبال شود. چهارم، یک سازوکار انگیزشی شامل انتخاب و پرورش و ارزیابی چندبعدی ایجاد شود، مسیر ارتقای اداری یک‌جانبه شکسته شده و از طریق آموزش‌های تخصصی و ایجاد اجتماعات عملی، یک تیم حرفه‌ای پرورش یابد تا توسعه فردی با اهداف نظام هماهنگ گردد.
(نویسنده، رئیس، استاد و راهنمای دانشجویان دکتری پژوهشکده کار سیاسی-ایدئولوژیک دانشگاه علم و صنعت پکن است. این مقاله، نتیجه مرحله‌ای پروژه عمومی علوم اجتماعی ملی در حوزه آموزش با عنوان «پژوهشی در تکمیل نظام کار سیاسی-ایدئولوژیک در عصر نوین» با شماره پروژه BEA220040 است.)
(منبع اصلی: پژوهش در کار سیاسی-ایدئولوژیک)